Quỹ đất: Nút thắt quyết định trong phát triển nhà ở xã hội
Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở xã hội và nhà ở công nhân ngày càng cấp thiết, việc chủ động quỹ đất được xem là yếu tố then chốt, mang tính "đầu vào" quyết định sự thành công của các dự án. Tuy nhiên, thực tế tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai cho thấy nhiều bất cập, từ việc lúng túng trong bố trí đất đến chậm trễ trong triển khai, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người lao động.
Thách thức từ thực tiễn: Quỹ đất bị "đóng băng" và vị trí bất hợp lý
Một trong những vấn đề nổi cộm là tình trạng quỹ đất dành cho nhà ở xã hội chưa được quản lý hiệu quả. Nhiều địa phương chưa thực hiện nghiêm quy định dành 20% quỹ đất trong các dự án nhà ở thương mại, dẫn đến thiếu hụt nguồn lực. Hơn nữa, vị trí đất thường nằm xa khu vực làm việc, thiếu kết nối hạ tầng giao thông và dịch vụ thiết yếu, làm giảm tính khả thi của các dự án.
Ví dụ điển hình: Tại khu công nghiệp Tân Phú Trung (Củ Chi), một doanh nghiệp FDI từ Mỹ không thể tuyển dụng đủ 2.000-3.000 công nhân do thiếu nhà trọ xung quanh. Một khu đất 49 ha dự kiến xây nhà ở công nhân đã bị "đóng băng" suốt 20 năm vì vướng thủ tục pháp lý, dù nhu cầu rất cấp bách. Điều này cho thấy, nếu không có quỹ đất "sạch" do Nhà nước chuẩn bị, mọi chính sách ưu đãi khó phát huy hiệu quả.
Giải pháp từ địa phương: Chuyển từ "khuyến khích" sang "chủ động tạo lập"
Để tháo gỡ điểm nghẽn, các địa phương như Đồng Nai đã chủ động hơn trong việc quy hoạch và quản lý quỹ đất. Tỉnh này đã dành hơn 700 ha đất công và 300 ha từ 20% quỹ đất nhà ở thương mại để phát triển nhà ở xã hội, nhằm đạt mục tiêu 65.000 căn hộ giai đoạn 2025-2030. Ông Hồ Văn Hà, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, nhấn mạnh: "Chúng ta cần an cư, lạc nghiệp cho công nhân để bảo đảm nguồn nhân lực ổn định."
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, các sở ngành đang đẩy nhanh giải pháp tháo gỡ vướng mắc, phấn đấu khởi công 41 dự án nhà ở xã hội trong quý II/2026 với khoảng 29.200 căn. Trước mắt, giai đoạn 2026-2027 dự kiến hoàn thành 49 dự án, cung cấp 36.400 căn hộ. Tuy nhiên, theo ông Bùi Minh Trí, Trưởng ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM, tình trạng "lệch pha" giữa phát triển sản xuất và hạ tầng xã hội vẫn tồn tại, dẫn đến các khu dân cư tự phát và áp lực lên đô thị.
Khó khăn và triển vọng từ góc độ doanh nghiệp
Các doanh nghiệp đầu tư hạ tầng khu công nghiệp cho rằng, cần chuyển đổi tư duy sang "chủ động tạo lập" quỹ đất. Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, chỉ ra rằng định mức lợi nhuận 10% cho nhà ở xã hội là không đủ, cùng với thủ tục pháp lý phức tạp và chậm trễ trong giải phóng mặt bằng, làm giảm sức hấp dẫn đầu tư.
Mặt khác, những dự án thành công như tại xã Phước An, Đồng Nai, với tổng đầu tư hơn 2.300 tỷ đồng cho hai khu chung cư, dự kiến đáp ứng chỗ ở cho 8.600 công nhân vào quý I/2028, cho thấy tiềm năng khi có chủ trương và thủ tục rút gọn. Ông Vũ Hồng Minh, Chủ tịch Hội đồng quản trị công ty đầu tư, chia sẻ: "Dự án góp phần giải quyết nhu cầu nhà ở bức thiết và tạo việc làm ổn định cho hàng nghìn lao động."
Kết luận: Chiến lược dài hạn cho tăng trưởng hài hòa
Việc tháo gỡ "nút thắt" quỹ đất không chỉ là yêu cầu cấp thiết trước mắt, mà còn là chiến lược dài hạn để Đông Nam Bộ tiếp tục là động lực tăng trưởng của cả nước. Bằng cách chủ động trong quy hoạch và quản lý, các địa phương có thể bảo đảm sự hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và công bằng xã hội, mở ra tương lai bền vững cho người lao động.
