Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Christopher Waller ngày 13/7 cảnh báo ngân hàng trung ương có thể sớm phải tăng lãi suất nếu dữ liệu lạm phát lõi công bố trong tuần này cho thấy áp lực giá chưa hạ nhiệt. Phát biểu tại Hiệp hội Kinh tế Doanh nghiệp New York, ông nhấn mạnh: "Nếu chúng ta lại nhận thêm một báo cáo lạm phát lõi nóng trong tuần này, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) sẽ cần cân nhắc việc thắt chặt chính sách tiền tệ trong tương lai gần".
Áp lực lạm phát và kỳ vọng thị trường
Phát biểu của ông Waller được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang, đẩy giá năng lượng tăng trở lại. Theo thị trường hợp đồng tương lai, nhà đầu tư hiện dự báo Fed sẽ nâng lãi suất hai lần, mỗi lần 0,25 điểm phần trăm trước tháng 4 năm sau, với đợt tăng đầu tiên có thể diễn ra ngay trong tháng 10. Chỉ một tuần trước, thị trường chủ yếu kỳ vọng Fed chỉ tăng lãi suất một lần vào tháng 12.
Lạm phát tại Mỹ đã tăng trở lại trong những tháng gần đây, một phần do xung đột với Iran khiến giá nhiên liệu leo thang. Chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) – thước đo lạm phát ưa thích của Fed – tăng 4,1% trong tháng 5 so với cùng kỳ năm trước, gấp hơn hai lần mục tiêu 2% của ngân hàng trung ương. Trong khi đó, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) toàn phần cũng tăng 4,2% trong tháng 5, mức cao nhất trong ba năm.
Diễn biến giá dầu và lạm phát lõi
Giới chuyên gia dự báo CPI tháng 6 sẽ giảm xuống khoảng 3,8% nhờ giá dầu hạ nhiệt trong tháng trước, song lạm phát lõi nhiều khả năng vẫn duy trì ở mức 2,9%. Ông Waller cho biết ông kỳ vọng lạm phát toàn phần sẽ chậm lại sau khi giá dầu giảm trong tháng 6. Sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran hồi tháng 2, giá dầu từng vượt mốc 100 USD/thùng. Đến đầu tháng này, giá giảm xuống vùng trên 70 USD khi hai bên đạt lệnh ngừng bắn và hoạt động xuất khẩu năng lượng qua eo biển Hormuz được nối lại. Tuy nhiên, căng thẳng leo thang trở lại vào cuối tuần qua khiến giá dầu Brent tăng hơn 6%, vượt mốc 80 USD/thùng vào ngày 13/7.
Theo ông Waller, ngay cả khi giá dầu biến động, điều đáng lo ngại hơn là lạm phát lõi đã bắt đầu tăng từ trước khi cú sốc năng lượng xuất hiện. Fed gần đây ghi nhận áp lực tăng giá lan rộng ở nhiều nhóm hàng hóa. Ngoài năng lượng và thuế quan, một yếu tố mới góp phần đẩy lạm phát lên cao là làn sóng đầu tư mạnh vào trí tuệ nhân tạo (AI). Ông Waller nhận định nhu cầu bùng nổ đối với hạ tầng AI, trung tâm dữ liệu và thiết bị liên quan mới chỉ tạo tác động hạn chế đến mặt bằng giá chung, nhưng nếu làn sóng đầu tư này tiếp tục tăng tốc, ảnh hưởng đối với lạm phát có thể lớn hơn đáng kể.
Quan điểm cứng rắn và sẵn sàng hành động
Ông Waller nhấn mạnh Fed không thể chỉ chờ đợi lạm phát tự giảm xuống, và việc "nhìn chằm chằm" vào lạm phát cho đến khi nó tự tan biến không phải là một lựa chọn. Ông nói: "Tôi đang theo dõi sát diễn biến giá cả và đặc biệt cảnh giác trước nguy cơ lạm phát lõi tăng lên là dấu hiệu cho thấy áp lực giá đang lan rộng trong toàn bộ nền kinh tế". Vị thống đốc Fed kêu gọi FOMC sẵn sàng thắt chặt chính sách tiền tệ nếu cần thiết để ngăn lạm phát tái diễn theo kịch bản bùng phát mạnh như giai đoạn 2021-2022.
