Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), cho biết lãnh đạo UBND TP.HCM đã chỉ đạo các sở ngành và địa phương nghiêm túc thực hiện Nghị quyết 29/2026 của Quốc hội và Nghị định 147 nhằm tháo gỡ các dự án tồn đọng kéo dài. Các dự án này bao gồm đầu tư công, tư nhân, cơ sở nhà đất do nhà nước quản lý, dự án của doanh nghiệp quốc doanh, dự án FDI và dự án đối tác công - tư (PPP). Mục tiêu là hạn chế lãng phí nguồn lực đất đai và vốn đầu tư, giảm thất thu ngân sách, đồng thời đưa đất đai vào kinh doanh, thu hút vốn đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế TP.HCM và cả nước đạt hai con số. Việc gỡ vướng cũng giúp khách hàng mua nhà sớm có sổ hồng hoặc nhận nền xây nhà, nhưng quan điểm là không làm phát sinh dự án tồn đọng mới và không để doanh nghiệp trục lợi chính sách.
Thêm 90 dự án tồn đọng đăng ký
Sau khi TP kêu gọi doanh nghiệp báo cáo, đến nay có thêm 90 dự án tồn đọng kéo dài chưa được giải quyết đã đăng ký tham gia chương trình. HoREA đã gửi danh sách này đến Sở Tài chính. Trong số đó có những dự án "chết lâm sàng" khi người đứng đầu doanh nghiệp đã mất, bỏ trốn hoặc không còn năng lực triển khai. Ví dụ, dự án của Công ty Khang Gia ở quận Gò Vấp đã giao nhà cho khách hàng từ hàng chục năm nhưng không thể bàn giao sổ hồng vì nhiều sai phạm về xây dựng và tiền sử dụng đất, cùng với việc ông chủ đã qua đời. Chung cư Gia Phú của Công ty Gia Phú đã xây xong phần thô và bán hết căn hộ, nhưng chủ đầu tư bỏ trốn và đang bị truy tìm, dự án bị ngân hàng phát mãi. Dự án Bắc Rạch Chiếc của Công ty Địa ốc 5 (thuộc Tổng công ty Địa ốc Sài Gòn) rộng 90 ha và khu đô thị Bình Trưng Đông của Công ty Địa ốc Phú Nhuận rộng 154 ha đã treo hơn 30 năm, khiến hàng ngàn khách hàng mua đất nhưng không thể xây nhà, dù chủ đầu tư là doanh nghiệp nhà nước.
Ông Lê Hoàng Châu đề xuất: "Đối với những dự án này, TP phải đăng bố cáo tìm kiếm người đứng đầu doanh nghiệp. Sau thời gian không tìm được chủ, cần có cơ chế cho các bên liên quan góp vốn vào dự án, cùng đề nghị cơ quan có thẩm quyền cử đại diện huy động sức và tiền để tiếp tục thực hiện, giao nhà và sổ hồng cho người mua. Nếu dự án phải bán đấu giá, đơn vị trúng đấu giá sẽ tiếp tục thực hiện trách nhiệm của chủ đầu tư cũ với khách hàng. Với doanh nghiệp nhà nước, TP phải chế tài mạnh tay để buộc chủ đầu tư thực hiện dự án. Không thể để dự án treo lơ lửng mãi, phải có lối ra và giải pháp cụ thể để bảo vệ người mua nhà là bên ngay tình."
Mở tài khoản do nhà nước quản lý
Dự án Tân An Huy (xã Nhà Bè) triển khai từ năm 2004 là một ví dụ điển hình. Ông chủ đã mất, doanh nghiệp bị phong tỏa tài khoản, khóa mã số thuế và nợ 181 tỉ đồng tiền thuế. Các cổ đông mới không đủ năng lực tài chính, khiến hơn 300 khách hàng đã đóng 95% giá trị nhưng chưa thể nhận nền xây nhà. Mới đây, cơ quan thuế kê biên, phát mãi tài sản để thu hồi nợ thuế, nhưng 313 nền đất đã bán cho khách hàng nên bất lực.
Luật sư Trương Anh Tú (Chủ tịch Hãng luật TAT) nhận định: "Vụ việc cần được xử lý đồng thời ba nhóm lợi ích: nghĩa vụ ngân sách nhà nước, trách nhiệm của chủ đầu tư và quyền lợi hợp pháp của khách hàng. Với dự án kéo dài nhiều năm và đã hình thành tài sản xã hội, mục tiêu không chỉ dừng ở xác định sai phạm mà còn phải hoàn tất phần tài sản bị treo để hạn chế thiệt hại thêm." Ông đề xuất nghiên cứu mở một tài khoản do nhà nước quản lý, giám sát riêng cho dự án. Toàn bộ dòng tiền thu từ hoạt động triển khai hoặc khách hàng đóng bổ sung phải được quản lý và giải ngân theo mục đích cụ thể, ưu tiên nghĩa vụ ngân sách, hoàn thiện hạ tầng, xây dựng nhà và hoàn tất sổ hồng cho khách hàng. Việc giải ngân gắn với từng giai đoạn nghiệm thu thực tế, có xác nhận của cơ quan chức năng và giám sát liên ngành.
Các chuyên gia cho rằng TP.HCM có thể xem xét thành lập tổ công tác liên ngành gồm Sở Tài chính, Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Thuế, Thanh tra TP và chính quyền địa phương để rà soát hiện trạng pháp lý, tài chính và khả năng triển khai dự án trong khung thời gian cụ thể. Câu chuyện xử lý các dự án tồn đọng kéo dài không chỉ là vấn đề riêng của doanh nghiệp bất động sản, mà phản ánh bài toán lớn hơn về xử lý tài sản xã hội bị tắc nghẽn. Thị trường và người dân chờ đợi một cơ chế đủ rõ ràng, kiểm soát và khả thi để các dự án thực sự đi đến hồi kết.
