Trong Hội nghị tuyển sinh năm 2026 do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức ngày 20 tháng 4, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, đã nhấn mạnh sự khác biệt giữa quy định về nguồn tuyển và ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào, còn gọi là ngưỡng điểm sàn xét tuyển.
Theo ông Thảo, Điều 6 của Quy chế tuyển sinh quy định nguồn xét tuyển vào các chương trình đào tạo trình độ đại học là thí sinh có tổng điểm ba môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, hoặc kỳ thi trung học nghề đối với đối tượng học trung học nghề, các năm theo tổ hợp xét tuyển, hoặc sử dụng điểm thi môn Toán, Ngữ văn và một môn thi khác, đạt tối thiểu 15 điểm theo thang điểm 30. Quy định này áp dụng cho thí sinh thi tốt nghiệp từ năm 2026 trở đi, không áp dụng cho thí sinh thi tốt nghiệp năm 2025 trở về trước và không áp dụng cho thí sinh được đặc cách xét tốt nghiệp trung học phổ thông.
Trong khi đó, Điều 9 của quy chế quy định ngưỡng đầu vào cho các chương trình đào tạo thuộc ba lĩnh vực đặc thù: đào tạo giáo viên, đào tạo thuộc lĩnh vực sức khỏe có cấp giấy phép hành nghề, và đào tạo thuộc lĩnh vực pháp luật. Căn cứ trên ngưỡng quy định chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường xác định và công bố ngưỡng đầu vào cho các chương trình đào tạo và phương thức tuyển sinh trước thời hạn kết thúc đăng ký dự tuyển, đảm bảo thí sinh xét tuyển vào các ngành thuộc những lĩnh vực trên cần đạt từ ngưỡng điểm này mới đủ điều kiện xét tuyển.
Như vậy, với quy định năm nay, thí sinh cần chú ý đến quy định nguồn tuyển cho mọi ngành và phương thức xét tuyển. Nếu không đạt từ 15 điểm ba môn theo quy định trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, thí sinh không đủ điều kiện xét tuyển vào các ngành trình độ đại học mà phải tham gia các bậc học thấp hơn. Riêng với ba lĩnh vực đặc thù là sức khỏe, sư phạm và luật, thí sinh cần đạt đủ ngưỡng theo quy định mới được tham gia xét tuyển, ngưỡng này cao hơn so với các ngành còn lại ở tất cả các phương thức.
Vai trò của Toán, Văn trong tổ hợp xét tuyển
Dự thảo hướng dẫn tuyển sinh đại học năm 2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng phương thức xét tuyển, bao gồm tổ hợp môn và bài thi độc lập, đối với các cơ sở đào tạo. Theo đó, các tổ hợp môn hoặc bài thi đánh giá độc lập dùng để xét tuyển phải được xây dựng một cách khoa học, thực tiễn và đảm bảo lựa chọn được thí sinh có kiến thức nền tảng cùng năng lực cốt lõi phù hợp với chương trình đào tạo. Trường hợp chương trình đào tạo yêu cầu kiến thức nền tảng ở một môn học nhất định thì cơ sở đào tạo cần phải quy định ngưỡng đầu vào đối với môn học đó để bảo đảm thí sinh đã được học môn học đó ở bậc trung học phổ thông. Ví dụ, chương trình đào tạo ngành Y khoa có yêu cầu kiến thức nền tảng là môn Sinh học thì cần quy định điều kiện về điểm môn Sinh học ở trung học phổ thông hoặc thi tốt nghiệp trung học phổ thông.
Cũng theo dự thảo, cơ sở đào tạo phải quy định tỷ lệ điểm tối thiểu của phần nội dung cốt lõi liên quan đến chương trình đào tạo mà thí sinh cần đạt trong tổng điểm bài thi. Ví dụ, khi xét tuyển chương trình đào tạo Toán học bằng bài thi đánh giá độc lập, cơ sở đào tạo cần quy định rõ tỷ lệ điểm phần Toán học trong bài thi. Tuy nhiên, các yêu cầu trên có thể không áp dụng cho các ngành đào tạo ngôn ngữ mà người học bắt đầu từ trình độ cơ bản, ví dụ học ngôn ngữ Pháp từ đầu, hay các ngành như Sư phạm Công nghệ hoặc Sư phạm Tin học cũng có thể có những điều chỉnh phù hợp.
Đáng chú ý, dự thảo cũng lưu ý việc nhân, chia hệ số đối với các môn trong tổ hợp xét tuyển đối với các phương thức tuyển sinh dựa trên kết quả học tập các môn học cấp trung học phổ thông, kết quả các môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông bảo đảm môn Toán hoặc Ngữ văn với trọng số tính điểm xét tối thiểu một phần ba. Ví dụ, tổ hợp xét tuyển gồm Toán - Lý - Anh thì trọng số tính điểm xét của môn Toán là một phần ba. Tổ hợp sử dụng ba môn trong đó Toán nhân hai cộng Lý nhân một cộng Anh nhân một thì trọng số tính điểm xét của môn Toán là hai phần bốn. Phân tích quy định này, Tiến sĩ Võ Thanh Hải, Phó Giám đốc thường trực Đại học Duy Tân, lưu ý điều này có nghĩa là trong bất kỳ tổ hợp môn xét tuyển nào cũng phải có một trong hai môn Toán hoặc Ngữ văn và chiếm trọng số một phần ba trong tổ hợp môn xét tuyển.
"Hiểu theo một cách đơn giản là trong tổ hợp môn xét tuyển cần có môn Toán hoặc môn Ngữ văn và chiếm tỷ lệ một phần ba trong tổ hợp môn xét tuyển chứ không phải điểm thi môn Toán hoặc môn Ngữ văn chiếm một phần ba trong tổng số điểm xét tuyển", Tiến sĩ Hải nói thêm.
Tiêu chí phụ chung và tiêu chí phụ riêng
Cũng tại hội nghị nói trên, đại diện Vụ Giáo dục Đại học đã nêu nguyên tắc xét tuyển năm nay. Cụ thể, nguyên tắc xét chọn bình đẳng theo từng phương thức, tổ hợp xét tuyển, không phụ thuộc thứ tự ưu tiên của nguyện vọng đăng ký, trừ hai trường hợp: Thứ nhất là cùng điểm xét ở cuối danh sách, thứ tự xét ưu tiên đối với các thí sinh có điểm cộng thấp hơn. Thứ hai là cùng điểm xét ở cuối danh sách, điểm cộng bằng nhau, ưu tiên nguyện vọng cao hơn.
Với điểm mới này, Tiến sĩ Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết quy định phù hợp khi xét ưu tiên thí sinh có điểm thực tế cao hơn trong trường hợp đồng điểm. Bởi lẽ khi ưu tiên đối với các thí sinh có điểm cộng thấp hơn nghĩa là tổng điểm xét tuyển thực tế của thí sinh đó cao hơn thí sinh còn lại.
Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Nhân, quy định này sẽ tác động nhiều ở những ngành hoặc chương trình đào tạo thu hút nhiều thí sinh quan tâm mà chỉ tiêu hạn chế, một số ngành đặc thù khối Y dược, Sư phạm, các ngành Công nghệ chiến lược… Hầu hết các ngành còn lại, các trường chỉ đưa ra quy định tiêu chí phụ dự phòng sử dụng trong trường hợp cần thiết. Ví dụ, năm nay tiêu chí phụ xét ưu tiên thí sinh trong trường hợp đồng điểm vào Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh là ưu tiên thí sinh có điểm Toán cao hơn. Tiêu chí phụ này áp dụng với tất cả các ngành bởi Toán cũng là môn bắt buộc trong tổ hợp mọi xét tuyển năm nay.
Cùng cách xử lý này, Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch cũng đưa ra tiêu chuẩn phụ dùng để xét trong trường hợp các thí sinh có tổng điểm xét tuyển bằng nhau, được xếp ưu tiên theo điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông môn Toán năm 2026. Ngoài ra, trường còn áp dụng các quy tắc xử lý thí sinh đồng điểm của hệ thống xét tuyển Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Trong khi đó, Trường Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh đã công bố tiêu chí phụ trong trường hợp nhiều thí sinh có cùng điểm xét ở cuối danh sách. Cụ thể là thứ tự xét ưu tiên đối với các thí sinh có điểm cộng thấp hơn. Trường hợp nhiều thí sinh có cùng điểm xét ở cuối danh sách và có điểm cộng bằng nhau, trường tiếp tục xét ưu tiên đối với các thí sinh có thứ tự ưu tiên nguyện vọng cao hơn.
