147 thí sinh bất ngờ bị loại hồ sơ đăng ký xét tuyển tại trường Đại học Hà Nội ngay sau khi kết thúc thời gian đăng ký nguyện vọng. Nguyên nhân được xác định: 132 thí sinh không có điểm thi môn Ngoại ngữ tại kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 và 15 thí sinh không đạt ngưỡng đảm bảo chất lượng tối thiểu (điểm sàn).
Quy định riêng gây nhầm lẫn
Theo đề án tuyển sinh, trường Đại học Hà Nội yêu cầu thí sinh phải đáp ứng hai điều kiện: đạt điểm sàn từ 20 điểm/tổ hợp và có điểm thi môn ngoại ngữ trong kỳ thi tốt nghiệp THPT. Nhà trường không quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ thành điểm xét tuyển như một số trường đại học khác. Như vậy, trường đã thực hiện đúng quy định đã công bố từ đầu năm, nhưng 147 thí sinh đã mất nguyện vọng vì không đọc kỹ đề án. Năm nay, mỗi thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng.
Độ vênh giữa quy chế thi và tuyển sinh
Thực tế tồn tại sự chênh lệch giữa quy chế thi tốt nghiệp THPT của Bộ GD&ĐT và quy định tuyển sinh của các trường đại học. Bộ GD&ĐT cho phép thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ đạt yêu cầu được miễn thi tốt nghiệp THPT môn ngoại ngữ. Tuy nhiên, khi thực hiện quyền tự chủ, nhiều trường đại học không chấp nhận mức điểm quy đổi này làm điều kiện cần hoặc điểm sàn. Sự thiếu đồng bộ này tạo ra bẫy cho thí sinh, khi nhiều em mặc định chứng chỉ quốc tế có giá trị nhưng thực tế không được chấp nhận tại một số trường.
Ma trận đề án tuyển sinh
Các trường đại học hiện áp dụng nhiều phương thức xét tuyển như xét học bạ, điểm thi tốt nghiệp, kết hợp chứng chỉ quốc tế, điểm thi đánh giá năng lực... Mỗi phương thức đi kèm với nhiều điều kiện như môn nhân hệ số, môn không nhân hệ số, quy đổi chứng chỉ hay cộng điểm khuyến khích. Đề án thường dài hàng chục trang với thuật ngữ pháp lý phức tạp, khiến học sinh và phụ huynh khó phát hiện các điều kiện ràng buộc. Khi mỗi trường có quy định riêng, rủi ro sai sót bị đẩy về phía người học.
Hệ thống lọc ảo chưa cảnh báo sớm
Hệ thống đăng ký nguyện vọng chung của Bộ GD&ĐT ghi nhận nguyện vọng thành công, nhưng chỉ khi trường tải dữ liệu về rà soát mới phát hiện lỗi. Điều này cho thấy khoảng cách trong cảnh báo sớm. Về chứng chỉ ngoại ngữ, các trường chia thành hai nhóm: nhóm quy đổi chứng chỉ sang thang điểm 10 (như ĐH Bách khoa Hà Nội, ĐH Kinh tế Quốc dân) và nhóm chỉ dùng làm điều kiện cần, không quy đổi. Nhóm thứ hai dễ gây nhầm lẫn nhất, như trường hợp 132 thí sinh bị loại tại ĐH Hà Nội.
Các trường điều chỉnh chính sách
Trường ĐH Giao thông Vận tải năm nay ngừng quy đổi điểm IELTS thành điểm môn Tiếng Anh trong tất cả phương thức. Thí sinh bắt buộc dùng điểm thi tốt nghiệp hoặc học bạ môn tiếng Anh; IELTS từ 5.0 chỉ được cộng điểm khuyến khích. Trường ĐH Y Hà Nội cộng từ 0,75 đến 1,5 điểm cho thí sinh có IELTS từ 5.5 trở lên, TOEFL iBT hoặc chứng chỉ tiếng Pháp. Trường ĐH Dược Hà Nội cộng điểm khuyến khích từ 0,25 đến 1,5 điểm cho IELTS từ 5.5. Các trường lý giải việc chỉ cộng điểm khuyến khích giúp đảm bảo công bằng, tránh lợi thế áp đảo cho thí sinh có điều kiện học chứng chỉ.
Lỗ hổng trong hướng nghiệp
Sự việc phản ánh lỗ hổng trong công tác tư vấn mùa thi tại các trường phổ thông. Nhiều học sinh có chứng chỉ quốc tế thường chủ quan, cho rằng IELTS hay SAT là tấm vé vạn năng. Thiếu tìm hiểu quy định riêng của từng ngành, từng trường khiến các em bị loại hồ sơ không kịp sửa chữa. Hiện các trường đang đối soát dữ liệu từ hệ thống tuyển sinh chung, dự kiến sẽ còn nhiều thí sinh bị loại vì tiêu chí phụ khác.
