Cứ vào mùa thu hoạch sầu riêng ở tỉnh Lâm Đồng, nhiều lao động địa phương có thể kiếm từ 1 đến 1,5 triệu đồng mỗi ngày từ việc leo cây hái thuê loại trái này. Toàn tỉnh Lâm Đồng hiện có diện tích trồng sầu riêng lớn nhất nước với khoảng 45.550 ha, sản lượng ước tính năm 2026 đạt khoảng 310.000 tấn. Trong đó, khu vực các xã thuộc Đạ Huoai được xem là "thủ phủ" sầu riêng chất lượng cao của tỉnh.
Thu nhập cao nhưng nguy hiểm
Theo cán bộ Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Đạ Huoai 2, xã hiện có hơn 3.400 ha sầu riêng. Mùa thu hoạch kéo dài từ cuối tháng 5 đến tháng 9, trong đó khu vực Đạ Huoai thu hoạch trước, các địa phương như Bảo Lộc, Bảo Lâm, Di Linh thu hoạch muộn hơn. Người lao động sắp xếp công việc, mùa màng để đi thu hái. Công việc nguy hiểm, đòi hỏi sức lực nhưng mang lại nguồn thu nhập cao. Trung bình mỗi người hái sầu riêng kiếm được hơn 1,5 triệu đồng/ngày; người chụp sầu riêng từ cây thả xuống kiếm được 1 triệu đồng/ngày.
Anh K'Bé (người dân tộc Châu Mạ, xã Đạ Huoai 2) cho biết: "Công việc thu hái sầu riêng khá nguy hiểm nên được trả công cao. Mỗi 'cặp' 2 người hái sầu riêng được trả công khoảng 2,5 triệu đồng/ngày." Cụ thể, người trực tiếp trèo cây hái sầu riêng nhận khoảng 1,5 triệu đồng; người đứng dưới chụp sầu riêng nhận khoảng 1 triệu đồng. Thời gian thu hái từ 7-8 giờ sáng đến 4-5 giờ chiều.
Kỹ năng và kinh nghiệm của người hái
Người hái phải leo cây cao từ 5 đến 10 m bằng tay không. Nếu gặp trời mưa, cây có rong rêu dễ trượt ngã, ngoài ra còn bị ong chích, kiến đốt, té ngã do cây gãy nhánh. Hơn nữa, ngoài leo trèo, người hái phải có kinh nghiệm "gõ" sầu riêng. Họ mang theo một con dao nhỏ, gõ vào trái, từ tiếng động phát ra xác định trái đã đủ chín để thu hoạch hay chưa.
Anh K'Phú (xã Đạ Huoai 2) chia sẻ: "Khi lên tới cây, người hái đầu tiên cần quan sát mẫu mã, màu trái, gai trái, cuốn trái và đuôi trái, sau đó mới gõ trái để xác định cho chắc chắn. Việc này đòi hỏi kinh nghiệm, chủ yếu là người đi trước chỉ dẫn cho người đi sau." Khi xác định trái đã đủ "tuổi", họ một tay giữ cây, tay còn lại dùng dao nhỏ cắt cuốn trái đồng thời giữ để trái không rơi xuống đất. Với những trái ở xa, sau khi xem xét kỹ, có thể dùng sào để cắt.
Nguy hiểm của người chụp trái
Người chụp trái đứng dưới dùng túi dây nhựa hứng sầu riêng để trái không rơi xuống đất hư hỏng. Anh K'Phú cho biết: "Trước khi có thể leo hái thì đầu tiên mình đi chụp trái và làm các việc khác như thu gom, chở sầu riêng ra điểm tập kết để tích lũy kinh nghiệm. Sau khi cảm thấy mình cắt được thì lên cắt thử, dần dần rồi sẽ quen." Tuy nhiên, người chụp cũng có nguy hiểm riêng: có thể bị sầu riêng rơi trúng đầu, người gây chấn thương, chảy máu. Gặp trái nặng 5-7 kg khá tốn sức, nếu để rơi xuống đất hư hỏng thì bị chủ vườn trách. Việc liên tục ngửa mặt quan sát sầu riêng rơi xuống để chụp chính xác cũng khiến nhanh mỏi cổ. Chiếc giỏ xách dây nhựa giúp gai đâm vào giữ cố định trái, giảm nguy cơ trượt xuống đất, giữ độ đẹp cho trái, dễ được thu mua.
Công đoạn sau thu hoạch
Sau khi hái, sầu riêng được đưa từ vườn ra tập kết ven đường chờ xe tải chở về điểm thu mua lớn để phân loại. Trước khi lên xe, người lao động dùng chổi nhỏ quét sạch lá cây, cát đất bám trên trái để trái sạch sẽ và "đẹp". Đến trưa, chủ vườn mua cơm hộp cho người làm công ăn và tranh thủ nghỉ ngơi ngay tại vườn. Sau khi ăn cơm, họ nghỉ từ 30-60 phút rồi nhanh chóng trở lại làm việc. Anh K'Bé chia sẻ: "Dù là nghề vất vả, nguy hiểm và thời gian ngắn nhưng cho thu nhập tốt nên mọi người tranh thủ làm, dành dụm tiền bạc cho những thời điểm ít việc khác."
