Thí sinh Nguyễn Văn Phúc (Hà Nội) cho biết đã đăng ký nguyện vọng xét tuyển vào 3 trường đại học khối ngành kinh tế tại Hà Nội. Tuy nhiên, Phúc băn khoăn cùng là điểm xét tuyển học bạ, nhưng mỗi trường lại thành một đầu điểm khác nhau, thậm chí có sự chênh lệch đáng kể.
Cụ thể, sau khi đăng ký trên hệ thống tuyển sinh của Học viện Ngân hàng, tổng điểm theo phương thức xét tuyển kết hợp kết quả học bạ là trên 28 điểm. Nhưng khi nhà trường công bố điểm sàn và bảng quy đổi tương đương, điểm thực để xét tuyển của Phúc là trên 25/30 điểm. Trong khi đó, điểm xét tuyển ở 2 trường đại học còn lại giữ nguyên.
Những sai lầm cần tránh
Thực tế, điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm học bạ, điểm thi đánh giá năng lực hay điểm thi đánh giá tư duy… của thí sinh khi cập nhật trên hệ thống tuyển sinh của một trường đại học nào đó chỉ là điểm thô ban đầu. Mỗi thí sinh có nhiều đầu điểm. Điểm xét tuyển là điểm số cuối cùng được các trường sử dụng để xếp hạng thí sinh từ cao xuống thấp cho đến khi đủ chỉ tiêu.
Điểm xét tuyển có thể bằng điểm thật, nhưng thông thường sẽ được tính toán lại theo những công thức riêng biệt theo đề án tuyển sinh của mỗi trường. Công thức tổng quát của điểm xét tuyển bao gồm điểm quy đổi tổ hợp môn, điểm cộng ưu tiên đối tượng, khu vực và điểm cộng khuyến khích nếu có.
Sự khác biệt giữa hai khái niệm này xuất phát từ nhiều yếu tố kỹ thuật trong tuyển sinh. Đầu tiên là yêu cầu phải quy đổi các phương thức xét tuyển về thang 30/30. Tiếp theo là sự thay đổi trong quy chế tính điểm ưu tiên áp dụng những năm gần đây. Theo đó, điểm ưu tiên của thí sinh sẽ giảm dần tuyến tính khi tổng điểm thật đạt từ mức 22,5/30 điểm trở lên, và bằng 0 khi đạt điểm tuyệt đối.
Bên cạnh đó, xu hướng quy đổi chứng chỉ quốc tế như IELTS, TOEIC sang điểm 10 môn ngoại ngữ hoặc cộng điểm khuyến khích (tối đa 1,5 điểm) cũng làm thay đổi hoàn toàn tổng điểm xét tuyển. Tiếp đến là quy định áp dụng bách phân vị giữa các phương thức xét tuyển.
Từ cách tính phức tạp này, thí sinh rất dễ rơi vào những cạm bẫy tâm lý khi nhìn vào bảng điểm chuẩn các năm trước. Sai lầm phổ biến là thí sinh không đọc kỹ đề án tuyển sinh của mỗi trường, cộng cơ học các đầu điểm hiện có mà không dựa trên công thức quy đổi đã được thông báo.
Thí sinh dựa vào điểm thô của bản thân, đối sánh với điểm chuẩn của các năm trước, trong khi điểm xét tuyển đã có “sai số” nhất định với điểm thô. Như Học viện Ngân hàng, giữa điểm thô và điểm xét tuyển (đã được nhà trường quy đổi) lệch tới 3 điểm, dẫn đến xác định năng lực và nguyện vọng sai.
Ở khía cạnh khác, nhiều thí sinh có điểm thật khá cao nhưng vẫn trượt các ngành học thời thượng do không lường trước được làn sóng lạm phát điểm xét tuyển từ các phương thức xét tuyển kết hợp chứng chỉ quốc tế.
Chiến thuật an toàn
Theo chuyên gia tuyển sinh, để tối ưu hóa cơ hội trúng tuyển và tránh những rủi ro đáng tiếc, thí sinh cần xây dựng một chiến thuật đăng ký nguyện vọng khoa học dựa trên việc phân tích dòng điểm. Bước đầu tiên và quan trọng nhất là tính toán chính xác điểm xét tuyển cho từng trường cụ thể. Thí sinh phải nghiên cứu kỹ đề án tuyển sinh của từng trường để áp dụng đúng công thức, xác định tình huống nhà trường có nhân hệ số môn chính và điểm ưu tiên của mình bị giảm trừ theo tỷ lệ nào.
Sau khi có được điểm xét tuyển chính xác, thí sinh tiến hành so sánh con số này với điểm chuẩn của ngành đó trong hai đến ba năm gần nhất để lượng hóa cơ hội.
TS Lê Anh Đức, Trưởng phòng Quản lý đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân, cho biết để thuận lợi cho thí sinh trong việc tính toán điểm xét tuyển, nhà trường có phần mềm truy cập công khai, thí sinh chỉ cần nhập các đầu điểm, hệ thống sẽ cho ra kết quả điểm thực để thí sinh đối sánh với các mức điểm chuẩn dự báo của nhà trường.
Ví dụ, thí sinh thi tốt nghiệp THPT đạt Toán 8,5 điểm; Văn 8,5 điểm, Lý 7,5 điểm, Tiếng Anh 8,5; chứng chỉ IELTS 7.0. Phần mềm cho ra kết quả điểm xét tuyển phương thức kết hợp 26,5/30 điểm. Phương thức xét kết quả thi tốt nghiệp THPT tổ hợp A01 (Toán, Lý, Anh) 25,5 điểm. Phần mềm cũng đưa ra gợi ý thí sinh có cơ hội trúng tuyển những ngành nào của trường.
Dưới sự hỗ trợ của phần mềm, TS Lê Anh Đức cho rằng thí sinh chỉ cần xác định ngành học yêu thích và phân theo nhóm ưu tiên dựa trên năng lực thực tế. Đặc biệt, khi chỉ còn 2 ngày để đăng ký nguyện vọng, TS Đức khuyên thí sinh nên khẩn trương đăng ký nguyện vọng, tránh rủi ro kỹ thuật.
ThS Hoàng Mai Hương, Trưởng phòng Đào tạo, Học viện Ngoại giao, khuyên thí sinh sau khi xác định chính xác điểm xét tuyển cần phân bổ các ngành học vào 4 nhóm nguyện vọng rõ ràng trên hệ thống. Nhóm mơ ước bao gồm các trường top đầu có điểm chuẩn năm trước cao hơn điểm xét tuyển của thí sinh một chút, được ưu tiên đặt ở 1-4 nguyện vọng đầu tiên như một cơ hội thử sức.
Nhóm thực tế, đây là nhóm trường có điểm chuẩn các năm trước ngang bằng hoặc thấp hơn điểm thi/điểm xét tuyển thực tế của các em khoảng 0,5-1 điểm (từ nguyện vọng 5-10). Nhóm này là vùng “chiến lược”, đảm bảo thí sinh có khả năng đỗ cao nhất mà vẫn có thể theo đuổi chuyên ngành mình yêu thích.
Nhóm an toàn (nguyện vọng 11-13), nên chọn các trường có điểm chuẩn thấp hơn điểm xét của thí sinh từ 2-3 điểm. Điều kiện tiên quyết là vẫn phải chọn đúng ngành học (hoặc ngành rất gần) với định hướng ban đầu để không bị chệch hướng nghề nghiệp hoặc cảm thấy tiếc nuối trong tương lai. Các trường ở nhóm này sẽ giảm thiểu rủi ro cho thí sinh.
Cuối cùng, nhóm cứu cánh (2 nguyện vọng cuối), dành cho những trường có điểm chuẩn thấp hơn điểm xét rất nhiều (từ 4-5 điểm trở lên), đảm bảo tỷ lệ đỗ gần như tuyệt đối để tránh rủi ro “trắng tay” trong những năm có biến động điểm chuẩn lớn.
Khả năng thí sinh “rơi” xuống hai nguyện vọng cuối cùng này rất thấp, nhưng nó sẽ là một “lớp khiên tinh thần”, hỗ trợ rất nhiều về mặt tâm lý trong khoảng thời gian chờ đợi điểm chuẩn sắp tới.
