Dự thảo đang được lấy ý kiến nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ nêu tại Nghị định số 179/2026/NĐ-CP của Chính phủ, qua đó tạo lập cơ chế đồng bộ để triển khai chính sách học bổng trên toàn quốc. Chính sách này kỳ vọng thu hút, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trình độ cao cho các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Đối tượng hưởng học bổng được mở rộng
Điểm nhấn đáng chú ý nhất của dự thảo là quy định thống nhất về đối tượng được hưởng học bổng. Ngoài những thí sinh đoạt giải học sinh giỏi cấp quốc gia, quốc tế được tuyển thẳng theo quy định hiện hành, dự thảo dành thêm cơ hội cho nhóm 30% thí sinh có kết quả xuất sắc nhất trong từng nhóm ngành đào tạo trên phạm vi toàn quốc.
Theo đó, nhóm thí sinh này sẽ được xét cấp học bổng Chính phủ ngay trước khi nhập học, không phải chờ đến khi đã là sinh viên. Đây là cách tiếp cận mới nhằm khuyến khích người học đăng ký vào các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật đang cần nguồn nhân lực chất lượng cao.
Cách tính điểm xếp hạng
Dự thảo nêu rõ, thí sinh thuộc diện xét học bổng là toàn bộ những người trúng tuyển vào các chương trình đào tạo thuộc nhóm ngành tương ứng và có dữ liệu hợp lệ về điểm thi tốt nghiệp THPT. Điểm xếp hạng được tính bằng tổng điểm môn Toán và hai môn có điểm cao nhất trong số bốn môn gồm Vật lý, Hóa học, Sinh học và Tiếng Anh.
Điểm của từng môn được quy về thang 10, không nhân hệ số, không bao gồm điểm ưu tiên, điểm khuyến khích, điểm cộng thêm hoặc điểm quy đổi từ chứng chỉ, chứng nhận hay các hình thức đánh giá khác. Số lượng thí sinh tối đa được xét học bổng ở mỗi nhóm ngành bằng 30% tổng số thí sinh đủ điều kiện, lấy phần nguyên của kết quả tính toán.
Quy trình xét duyệt trên nền tảng dữ liệu số
Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, việc xét học bổng sẽ được thực hiện thông qua khai thác nền tảng dữ liệu số hiện có, giúp đơn giản hóa quy trình, cắt giảm thủ tục hành chính và nâng cao tính minh bạch. Toàn bộ quá trình từ xét duyệt, chi trả, theo dõi đến quản lý học bổng sẽ được vận hành trên Nền tảng quản trị đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chiến lược quốc gia.
Các cơ sở đào tạo sẽ dựa trên dữ liệu tuyển sinh, đào tạo và các nguồn dữ liệu đã được kết nối, chia sẻ để tiến hành xét học bổng. Người học không phải nộp lại hồ sơ hoặc cung cấp lại thông tin đã có trên hệ thống, trừ trường hợp dữ liệu thiếu hoặc chưa chính xác cần xác minh. Việc xét duyệt được thực hiện theo quy trình nội bộ của từng cơ sở, không phát sinh thêm thủ tục hành chính cho người học.
Thống nhất về thời hạn, chi trả và hoàn trả
Ngoài ra, dự thảo còn quy định thống nhất về thời hạn xét hưởng học bổng, quy trình chi trả, cập nhật kết quả trên hệ thống thông tin, quản lý dữ liệu, lập dự toán kinh phí, chế độ báo cáo, trình tự hoàn trả học bổng cũng như trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương và cơ sở đào tạo trong quá trình triển khai. Mục tiêu là bảo đảm chính sách được thực hiện công khai, minh bạch, đúng đối tượng và thống nhất trên cả nước.
Danh mục ngành ưu tiên nhận học bổng
Đi kèm với các nguyên tắc triển khai, dự thảo ban hành danh mục ngành được hưởng học bổng, tập trung vào những lĩnh vực đang được ưu tiên phát triển như trí tuệ nhân tạo, vi mạch bán dẫn, khoa học dữ liệu, an toàn thông tin, công nghệ sinh học, khoa học máy tính, công nghệ thông tin, vật liệu, toán học, vật lý và hóa học. Đây là những ngành được kỳ vọng đóng vai trò then chốt trong chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia giai đoạn tới.
