Kỳ thi hai mục đích: Lợi bất cập hại?
Theo dự thảo phương án thi tốt nghiệp THPT từ năm 2025, Bộ GD-ĐT đề xuất tổ chức một kỳ thi duy nhất vừa xét tốt nghiệp vừa làm căn cứ xét tuyển đại học. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng việc kết hợp hai mục đích khác nhau trong một kỳ thi tiềm ẩn nguy cơ tiêu cực cao.
Nguy cơ từ sự khác biệt mục tiêu
PGS.TS Trần Xuân Nhĩ, nguyên Thứ trưởng Bộ GD-ĐT, phân tích: “Kỳ thi tốt nghiệp nhằm đánh giá năng lực cơ bản, trong khi xét tuyển đại học đòi hỏi phân hóa cao. Ép hai mục đích vào một kỳ thi rất dễ dẫn đến tiêu cực, như học tủ, luyện thi lệch.” Ông dẫn chứng từ kỳ thi THPT quốc gia trước đây từng ghi nhận nhiều vụ gian lận.
Thống kê của Bộ GD-ĐT cho thấy, trong giai đoạn 2015-2020, đã có ít nhất 15 vụ tiêu cực thi cử bị phát hiện, liên quan đến việc nâng điểm, lộ đề. Điều này cho thấy áp lực từ kỳ thi “2 trong 1” có thể làm gia tăng hành vi gian lận.
Đề xuất tách kỳ thi
Nhiều chuyên gia kiến nghị nên tách riêng kỳ thi tốt nghiệp và kỳ thi đánh giá năng lực để xét tuyển đại học. Kỳ thi tốt nghiệp nên đơn giản, nhẹ nhàng, trong khi việc tuyển sinh do các trường đại học tự chủ thực hiện qua các kỳ thi riêng hoặc xét học bạ.
Ông Nguyễn Quốc Cường, Hiệu trưởng trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam, nhấn mạnh: “Các trường đại học cần chủ động trong tuyển sinh, thay vì phụ thuộc vào một kỳ thi chung. Điều này vừa giảm áp lực cho học sinh, vừa hạn chế tiêu cực.”
Lợi ích và thách thức
Phương án kỳ thi kết hợp từng được kỳ vọng giảm chi phí, giảm áp lực thi cử. Tuy nhiên, thực tế cho thấy học sinh vẫn phải học thêm, luyện thi căng thẳng. Năm 2023, tỷ lệ học sinh đi học thêm ở các thành phố lớn lên tới 80%, phần lớn để chuẩn bị cho kỳ thi “2 trong 1”.
Bộ GD-ĐT cho biết sẽ tiếp tục lấy ý kiến về phương án thi. Dự kiến, phương án chính thức sẽ được công bố vào cuối năm 2024. Các chuyên gia hy vọng Bộ sẽ cân nhắc kỹ để tránh lặp lại sai lầm của quá khứ.
