Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang xem xét áp dụng mức phí 100.000 USD (khoảng 2,6 tỉ đồng) đối với chương trình Thực tập Tự chọn (OPT) dành cho du học sinh tại Mỹ. Thông tin này lần đầu được tờ The Washington Post tiết lộ, dẫn lời một nguồn thạo tin yêu cầu ẩn danh. Tuy nhiên, đề xuất vẫn đang trong quá trình thảo luận và chưa được Nhà Trắng phê duyệt.
Trả lời tờ The PIE News, người phát ngôn Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) nói "không chính sách nào nên được coi là chính thức đến khi được công bố", nhưng không phủ nhận phương án này đang được xem xét.
Chương trình OPT là gì?
OPT từ lâu được xem là một trong những yếu tố quan trọng giúp Mỹ duy trì sức hút đối với du học sinh toàn cầu. Chương trình cho phép sinh viên quốc tế ở lại làm việc một năm sau tốt nghiệp trong các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến chuyên ngành. Với những người học các ngành STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học), thời gian này có thể được gia hạn thêm hai năm, tức tối đa ba năm.
Theo thống kê mới nhất của Viện Giáo dục Quốc tế Mỹ (IIE), trong năm học 2024-2025, gần 295.000 người đã tham gia chương trình OPT, tăng 21% so với cùng kỳ trước đó. Sự gia tăng nhanh chóng này góp phần thúc đẩy tổng số du học sinh tại Mỹ, vì người tham gia OPT vẫn được tính trong nhóm giữ visa du học F-1.
Những lo ngại từ các trường và sinh viên
Trong bối cảnh chính sách thay đổi liên tục, nhiều trường đại học và sinh viên đang lo lắng. Theo một báo cáo của IIE công bố vào tháng 7, 59% trường đại học và cao đẳng tại Mỹ cho biết số đơn đăng ký từ người học quốc tế cho năm học 2026-2027 đã giảm. Nghiên cứu của NAFSA (Hiệp hội các nhà giáo dục quốc tế) cũng cho thấy hơn một nửa học viên sau đại học sẽ không chọn Mỹ nếu OPT bị bãi bỏ.
Ông Bill Colvin, Phó chủ tịch cấp cao phụ trách giải pháp toàn cầu của Shorelight, nhận định OPT là chìa khóa "tạo nên thành công của nước Mỹ". Tại một hội nghị lớn của ngành giáo dục quốc tế hồi đầu năm, ông nói: "Tôi không thể hình dung nước Mỹ sẽ cạnh tranh thế nào nếu không còn OPT".
Những thay đổi sắp tới và phản hồi từ DHS
Bên cạnh đề xuất phí 100.000 USD, DHS đang chuẩn bị một cuộc cải tổ toàn diện chương trình OPT và dự kiến công bố các quy định mới vào mùa thu năm nay. Một thay đổi đáng chú ý là việc Mỹ bãi bỏ cơ chế "duration of status" – vốn cho phép du học sinh lưu trú hợp pháp không có thời hạn kết thúc cố định miễn là vẫn còn học tập hay tham gia các chương trình sau tốt nghiệp – và thay bằng thời hạn tối đa bốn năm. Từ tháng 9 tới, những người tham gia OPT sẽ phải nộp hồ sơ xin gia hạn thời gian lưu trú với DHS.
Vẫn chưa rõ nếu áp phí 100.000 USD thì khoản này sẽ do người học quốc tế, trường đại học hay doanh nghiệp tuyển dụng chi trả. DHS cho biết: "Chúng tôi luôn thảo luận về mọi công cụ có thể dùng để bảo vệ tính toàn vẹn của hệ thống nhập cư hợp pháp tại Mỹ".
Chuyên gia phân tích và lời khuyên cho du học sinh
Tiến sĩ Lê Bảo Thắng, Giám đốc OSI Vietnam, nhận định OPT là cầu nối giữa môi trường học đường và thị trường lao động Mỹ. Khoảng thời gian này giúp sinh viên tích lũy kinh nghiệm thực tế, xây dựng hồ sơ nghề nghiệp, chứng minh năng lực với doanh nghiệp và tạo cơ hội được xem xét bảo lãnh sang visa H-1B hoặc lộ trình dài hạn hơn.
Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: "OPT không phải là chương trình định cư và cũng không tự động dẫn đến thẻ xanh vì đây chỉ là giấy phép làm việc tạm thời trong tình trạng F-1. Giá trị lớn nhất của OPT nằm ở việc người học có thêm thời gian chuẩn bị bước tiếp theo. Việc chuyển sang H-1B hay được bảo lãnh thường trú phụ thuộc vào chuyên môn, vị trí công việc, mức lương, nhu cầu của doanh nghiệp và quy định nhập cư ở từng thời điểm".
Ông Thắng lưu ý rằng các chính sách gần đây của Mỹ cho thấy định hướng tăng cường quản lý người học quốc tế từ đầu vào đến đầu ra. Việc lựa chọn H-1B từ năm tài chính 2027 ưu tiên vị trí có kỹ năng và mức lương cao hơn, đồng nghĩa sinh viên không thể trông chờ vào may mắn mà phải tạo ra giá trị nghề nghiệp thực sự trong thời gian OPT.
Đối với du học sinh Việt, ông khuyên nên làm việc chặt chẽ với DSO (người hỗ trợ, quản lý người học quốc tế) của trường, theo dõi chính xác các mẫu I-20, I-94, EAD và các mốc nộp hồ sơ xin OPT. Với sinh viên ngành STEM, cần tìm doanh nghiệp tham gia E-Verify, có khả năng thực hiện kế hoạch đào tạo I-983 và có chính sách bảo lãnh nhân sự quốc tế. Ông cũng lưu ý kiểm tra mã CIP của ngành có thực sự nằm trong danh sách STEM hay không thay vì chỉ dựa vào tên gọi quảng bá. Ông cảnh báo: "Tuyệt đối không ứng tuyển công việc không liên quan tới chuyên ngành, đi làm "trên giấy" hoặc đối phó bằng các hình thức khác để duy trì OPT".
Chi phí liên quan và diễn biến mới nhất
Theo Sở Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS), từ tháng 4.2024, phí nộp Mẫu I-765 (đơn xin cho phép làm việc) trong quy trình xin OPT đã tăng từ 410 USD (khoảng 10,7 triệu đồng) lên 470 USD (khoảng 12,3 triệu đồng). Mức phí tương tự áp dụng khi sinh viên gia hạn thêm hai năm OPT nếu học ngành STEM. Nếu cần xử lý nhanh, chi phí tăng từ 1.500 USD (khoảng 39,4 triệu đồng) lên 1.685 USD (khoảng 44,4 triệu đồng) kể từ tháng 2.2024.
Đáng chú ý, đây không phải lần đầu tiên chính quyền ông Trump đề cập đến mức 100.000 USD. Một năm trước, Mỹ đã đề xuất áp phí tương tự cho visa H-1B, nhưng vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các trường đại học và doanh nghiệp. Chính phủ sau đó làm rõ rằng người học quốc tế không phải nộp khoản phí này, mà doanh nghiệp bảo lãnh là bên chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, cuối tháng 9, tòa phúc thẩm liên bang ở Boston đã bác đề nghị của chính quyền về việc tạm dừng hiệu lực phán quyết của tòa cấp dưới, qua đó tiếp tục ngăn chính phủ áp dụng mức phí 100.000 USD với những visa H-1B mới, theo Reuters.
