Vị thế mới của trường THN
Không còn là lựa chọn sau cùng, trường Trung học Nghề (THN) chính thức được xác lập là hướng đi chính quy tương đương cấp THPT, kết hợp học văn hóa với đào tạo nghề. Điểm mới này mở rộng cơ hội học tập và góp phần thay đổi nhận thức về phân luồng giáo dục.
Tại Hà Nội, chị Nguyễn Thị Hương (phường Đống Đa), phụ huynh có con vừa hoàn thành chương trình THCS, cho biết gia đình từng lo lắng khi con không tự tin tham gia cuộc đua vào lớp 10 công lập. “Trước đây, nhiều phụ huynh vẫn nghĩ học nghề là hết cơ hội học tiếp. Nay được biết trường THN có vị thế tương đương THPT, học sinh vẫn học văn hóa, được đào tạo nghề và có thể học tiếp lên cao hơn nên tôi thấy yên tâm hơn rất nhiều”, chị Hương chia sẻ.
Doanh nghiệp tham gia sâu vào đào tạo
Theo các chuyên gia giáo dục, quy định mới tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho mô hình phân luồng sau THCS. Một trong những điểm đáng chú ý của Điều lệ trường THN là tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình đào tạo. Chương trình giáo dục được tổ chức kết hợp giữa học tập tại trường với thực hành, thực tập tại doanh nghiệp. Doanh nghiệp được khuyến khích tham gia xây dựng chương trình, hướng dẫn thực hành, đánh giá kết quả học tập và tuyển dụng người học sau tốt nghiệp.
Đại diện Trường THN Công nghệ Hà Nội cho rằng đây là điểm đột phá: “Nhiều năm qua, khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu sử dụng lao động vẫn là thách thức. Khi doanh nghiệp tham gia ngay từ khâu xây dựng chương trình, học sinh sẽ tiếp cận kỹ năng sát với thực tế sản xuất, kinh doanh hơn.” Nhà trường đang hoàn tất chuẩn bị tuyển sinh khóa đầu tiên theo mô hình mới trong năm học 2026-2027, dự kiến mở thêm các ngành công nghệ số, thương mại điện tử và thiết kế đồ họa bên cạnh các ngành truyền thống như điện công nghiệp, cơ khí, kỹ thuật ô-tô.
Học sinh và phụ huynh đón nhận
Em Trần Quang Thái, học sinh tại phường Hoàn Kiếm (Hà Nội), chia sẻ: “Em muốn sớm được học nghề để có kỹ năng thực tế. Nếu vừa học văn hóa vừa được học ngành mình thích thì sẽ phù hợp hơn với định hướng của em.” Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, người học THN được trang bị kỹ năng nghề, ý thức kỷ luật lao động, an toàn lao động, năng lực chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo – những năng lực được thị trường lao động đặc biệt quan tâm trong bối cảnh kinh tế số.
Nhu cầu lao động có kỹ năng nghề tăng cao
Theo bà Vũ Thị Thanh Liễu, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, nhu cầu tuyển dụng lao động có kỹ năng nghề đang gia tăng ở nhiều lĩnh vực. “Hiện nay, nhiều doanh nghiệp cần người có kỹ năng thực hành, có thể tham gia công việc ngay sau đào tạo. Các ngành công nghệ thông tin, điện tử, tự động hóa, logistics, thương mại điện tử hay dịch vụ kỹ thuật đều đang thiếu nhân lực được đào tạo bài bản”, bà Liễu thông tin. Bà nhấn mạnh việc hình thành hệ thống trường THN sẽ giúp học sinh tiếp cận nghề nghiệp sớm hơn và tạo nguồn nhân lực có tay nghề cho thị trường lao động.
Thách thức và giải pháp đồng bộ
Dù được đánh giá là bước tiến quan trọng, mô hình trường THN cần sự chuẩn bị đồng bộ từ cơ quan quản lý, nhà trường và doanh nghiệp. Trước hết là công tác truyền thông để phụ huynh và học sinh hiểu đúng về mô hình mới, vì tâm lý chuộng bằng cấp và mong muốn vào THPT rồi học đại học vẫn phổ biến. Các trường THN cần hoàn thiện đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất và chương trình đào tạo hiện đại. Điều lệ mới yêu cầu xây dựng hệ thống bảo đảm chất lượng, kiểm định và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, dạy học. Mở rộng mạng lưới liên kết với doanh nghiệp cũng là yêu cầu quan trọng để học sinh được thực hành thực tế và có cơ hội việc làm sau tốt nghiệp.
Trong bối cảnh tỷ lệ chọi vào THPT công lập tại các đô thị lớn ngày càng cao, mô hình trường THN tương đương cấp THPT không chỉ giúp giảm áp lực tuyển sinh mà còn mở thêm con đường phát triển cho người học.
