Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) vừa ban hành Thông tư 01/2025/TT-BGDĐT, cho phép các cơ sở giáo dục ký hợp đồng lao động toàn thời gian với nhà giáo đã nghỉ hưu. Quy định này có hiệu lực từ ngày 10/2/2025, nhằm giải quyết tình trạng thiếu giáo viên cục bộ tại nhiều địa phương.
Nội dung chính của Thông tư 01/2025
Theo Thông tư, nhà giáo đã nghỉ hưu có thể được ký hợp đồng lao động toàn thời gian (full-time) thay vì chỉ làm việc bán thời gian như trước đây. Thời hạn hợp đồng do hai bên thỏa thuận, nhưng không quá 5 năm và phải đảm bảo phù hợp với quy định của pháp luật lao động. Nhà giáo nghỉ hưu khi ký hợp đồng sẽ được hưởng lương, phụ cấp và các chế độ khác theo thỏa thuận, đồng thời vẫn được hưởng lương hưu từ bảo hiểm xã hội.
Điều kiện để được ký hợp đồng bao gồm: có sức khỏe tốt, đáp ứng yêu cầu chuyên môn, nghiệp vụ, và không thuộc các trường hợp bị cấm theo quy định. Các cơ sở giáo dục có trách nhiệm xây dựng kế hoạch, nhu cầu sử dụng nhà giáo nghỉ hưu và báo cáo cơ quan quản lý cấp trên.
Tác động đến ngành giáo dục
Thông tư này được kỳ vọng sẽ giảm bớt áp lực thiếu giáo viên, đặc biệt ở các vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa, nơi việc tuyển dụng giáo viên mới gặp nhiều trở ngại. Theo thống kê của Bộ GD-ĐT, năm học 2024-2025, cả nước thiếu khoảng 100.000 giáo viên ở các cấp học, trong đó cấp tiểu học và trung học cơ sở thiếu nhiều nhất. Việc tận dụng nguồn nhân lực giàu kinh nghiệm từ các nhà giáo nghỉ hưu sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy và học.
Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Kim Sơn cho biết: "Việc cho phép ký hợp đồng toàn thời gian với nhà giáo nghỉ hưu là giải pháp tình thế nhưng cần thiết, giúp các trường chủ động hơn trong bố trí nhân sự, đồng thời tạo điều kiện cho các thầy cô giáo giàu kinh nghiệm tiếp tục cống hiến.
Phản ứng từ các địa phương
Nhiều địa phương, đặc biệt là các tỉnh miền núi, biên giới, hải đảo, đánh giá cao quy định mới. Ông Trần Văn Hùng, Giám đốc Sở GD-ĐT tỉnh Lào Cai, chia sẻ: "Chúng tôi thiếu giáo viên trầm trọng, nhất là ở bậc mầm non và tiểu học. Thông tư này mở ra cơ hội để mời lại các thầy cô đã nghỉ hưu nhưng còn tâm huyết, giúp ổn định việc giảng dạy."
Tuy nhiên, một số ý kiến lo ngại về độ tuổi và sức khỏe của giáo viên lớn tuổi. Để giải quyết, Thông tư yêu cầu các trường phải kiểm tra sức khỏe định kỳ và bố trí công việc phù hợp. Bộ GD-ĐT cũng khuyến khích các trường ưu tiên những giáo viên vừa nghỉ hưu, còn sức khỏe tốt.
Quy định về chế độ và điều kiện làm việc
Nhà giáo nghỉ hưu khi ký hợp đồng toàn thời gian được hưởng lương theo thang bảng lương hiện hành, cùng các phụ cấp nếu có (như phụ cấp thâm niên, phụ cấp vùng...). Thời gian làm việc tối đa 40 giờ/tuần, và được nghỉ các ngày lễ, tết theo quy định. Hợp đồng có thể gia hạn nếu hai bên đồng ý.
Thông tư cũng nêu rõ, các cơ sở giáo dục không được ký hợp đồng với nhà giáo nghỉ hưu đang bị kỷ luật hoặc đang trong thời gian bị cấm hành nghề. Ngoài ra, việc ký hợp đồng phải đảm bảo không vượt quá chỉ tiêu biên chế được giao, trừ trường hợp đặc biệt được cấp có thẩm quyền cho phép.
Kỳ vọng vào hiệu quả lâu dài
Bộ GD-ĐT đánh giá, Thông tư 01/2025 sẽ góp phần khắc phục tình trạng thiếu giáo viên trong ngắn hạn, đồng thời tạo cơ chế linh hoạt cho các trường. Tuy nhiên, giải pháp căn cơ vẫn là tăng cường tuyển dụng, đào tạo giáo viên mới, cải thiện chế độ đãi ngộ để thu hút người tài vào ngành. Trong thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục rà soát, điều chỉnh các quy định liên quan để đảm bảo hiệu quả.
