Bộ GD&ĐT vừa ban hành Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT, lần đầu tiên cho phép các cơ sở giáo dục ký hợp đồng lao động toàn thời gian với nhà giáo sau khi nghỉ hưu nếu đáp ứng đủ điều kiện. Quy định này thay thế cơ chế thỉnh giảng đã áp dụng hơn 15 năm, mở rộng phạm vi sử dụng đội ngũ chuyên gia, giảng viên giàu kinh nghiệm trong hoạt động đào tạo.
Mở rộng cơ chế sử dụng nhà giáo sau nghỉ hưu
Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT gồm 17 điều, quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng, có hiệu lực thay thế các quy định trước đây. Điểm đáng chú ý là lần đầu bổ sung cơ chế ký hợp đồng lao động toàn thời gian với nhà giáo đã nghỉ hưu, thay vì chỉ mời giảng theo từng học phần hoặc chuyên đề. Nhà giáo thỉnh giảng không chỉ giảng dạy môn học mà còn có thể hướng dẫn thực hành, nghiên cứu khoa học, biên soạn giáo trình, hướng dẫn khóa luận, luận văn, luận án.
Đối với nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau nghỉ hưu, tiền lương, phụ cấp và các quyền lợi khác thực hiện theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động và quy định pháp luật. Các khoản phụ cấp như thâm niên, ưu đãi nghề do các bên thống nhất dựa trên trình độ chuyên môn, kinh nghiệm. Nhóm này được hưởng đầy đủ quyền của nhà giáo, được bảo đảm danh dự, nhân phẩm, đối xử bình đẳng, có thể được xem xét bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư hoặc xét tặng danh hiệu Nhà giáo Nhân dân, Nhà giáo Ưu tú nếu đáp ứng điều kiện.
Nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau nghỉ hưu được quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng theo quy định pháp luật lao động, ưu tiên thỏa thuận thời gian báo trước để không ảnh hưởng kế hoạch đào tạo. Tuy nhiên, họ chỉ được ký hợp đồng toàn thời gian với một cơ sở giáo dục; phải thực hiện đầy đủ định mức giảng dạy, nghiên cứu khoa học; tuân thủ đạo đức nghề nghiệp, liêm chính khoa học; thường xuyên cập nhật kiến thức, đổi mới phương pháp; tham gia hỗ trợ phát triển đội ngũ kế cận; thực hiện nghĩa vụ thuế, bảo hiểm; chịu trách nhiệm bồi thường nếu vi phạm.
Siết quy định với nhà giáo thỉnh giảng
Thông tư 59/2026 bổ sung quy định cụ thể về tiêu chuẩn, định mức giờ giảng, quyền và trách nhiệm của nhà giáo thỉnh giảng. Họ phải có phẩm chất đạo đức tốt, không trong thời gian bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, đáp ứng yêu cầu sức khỏe. Đối với giảng dạy môn học trong chương trình đào tạo, phải đáp ứng chuẩn trình độ theo Luật Nhà giáo. Với hướng dẫn thực hành, thí nghiệm, thực tập, chuyên đề ngoài chương trình, có thể đáp ứng bằng trình độ hoặc kinh nghiệm chuyên môn theo quy định của người đứng đầu cơ sở giáo dục.
Người hướng dẫn hoặc chấm đồ án, khóa luận, luận văn, luận án, chấm thi tốt nghiệp phải đáp ứng yêu cầu về trình độ, năng lực chuyên môn, kinh nghiệm giảng dạy và nghiên cứu khoa học theo quy chế đào tạo. Tổng số giờ thỉnh giảng của một nhà giáo trong một năm học không vượt quá định mức giờ giảng dạy và giờ làm thêm áp dụng với nhà giáo cơ hữu. Với cán bộ, công chức, viên chức hoặc người lao động đang làm việc, tổng thời gian làm việc và thỉnh giảng không vượt quá giới hạn theo pháp luật lao động.
Tiền lương hoặc thù lao của nhà giáo thỉnh giảng thực hiện theo thỏa thuận trong hợp đồng; nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân và tài chính khác theo quy định. Họ được thanh toán thù lao tương xứng, tham gia sinh hoạt chuyên môn, bồi dưỡng nghiệp vụ, nghiên cứu khoa học, được hỗ trợ tài liệu, trang thiết bị, và có thể được xem xét bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư nếu đủ điều kiện.
