Việt Nam đẩy mạnh thu hút đại học nước ngoài: Cần minh bạch và điều chỉnh quy định
Nhằm hiện thực hóa mục tiêu trở thành một trung tâm giáo dục quốc tế trong khu vực Đông Nam Á và tiến tới xuất khẩu giáo dục, Việt Nam thời gian qua đã đề ra nhiều chiến lược cụ thể. Một trong những động thái quan trọng là Quyết định 1600 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án hội nhập quốc tế trong giáo dục và đào tạo đến năm 2030.
Đề án này đặt ra nhiều yêu cầu cụ thể về tỷ lệ sinh viên quốc tế, chất lượng chương trình liên kết đào tạo, cũng như số lượng phân hiệu của các đại học nước ngoài tại Việt Nam. Một mục tiêu then chốt được xác định là phấn đấu thu hút thêm ít nhất 2 phân hiệu của các đại học có uy tín từ nước ngoài.
Yêu cầu về quy trình pháp lý minh bạch
Theo Giáo sư Simon Guy, Phó hiệu trưởng phụ trách toàn cầu tại Đại học Lancaster (Vương quốc Anh) – một đơn vị đang mở rộng phân hiệu tại nhiều quốc gia trên thế giới, Việt Nam cần công bố quy trình pháp lý minh bạch và rõ ràng để các trường có thể thực hiện chính xác.
Ông Guy nhấn mạnh rằng các trường đại học cần được đảm bảo rằng sau khi đầu tư nhiều nguồn lực và công sức theo đúng quy trình mà chính phủ nước sở tại đã đề ra, phân hiệu của họ chắc chắn sẽ được cấp phép hoạt động. Thực tế tại nhiều quốc gia cho thấy, có thể một bộ ngành rất ủng hộ nhưng các cơ quan khác lại kém ủng hộ hơn, dẫn đến những khó khăn trong quá trình triển khai.
"Vì vậy, chính phủ phải đảm bảo các bộ ngành thống nhất và đồng bộ yêu cầu", đại diện Đại học Lancaster chia sẻ.
Thị trường tiềm năng và những rào cản cần tháo gỡ
Tuy nhiên, việc lựa chọn một quốc gia có hệ thống minh bạch, chính sách cởi mở và môi trường thân thiện thôi là chưa đủ. Giáo sư Guy cũng chỉ ra rằng nếu người dân không có mong muốn hoặc không đủ khả năng tài chính để theo học các bằng cấp quốc tế, các trường đại học nước ngoài chắc chắn sẽ phải cân nhắc lại ý định mở phân hiệu.
"Tuy nhiên, Việt Nam là một thị trường tiềm năng và hấp dẫn để cân nhắc mở phân hiệu", ông Guy khẳng định. Ông cũng cho biết chính phủ Anh đang khuyến khích các trường đại học trong nước lập cơ sở đào tạo ở nước ngoài theo chiến lược giáo dục quốc tế mới (IES), và đây là cơ hội rất lớn đối với Việt Nam.
Theo một báo cáo công bố năm 2024 do nhóm nghiên cứu từ Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Hội đồng Anh đồng thực hiện, một thách thức khác không kém phần quan trọng là yêu cầu về chi phí đầu tư. Cụ thể, quy định hiện hành yêu cầu mức vốn tối thiểu 1.000 tỷ đồng để thành lập một đại học mới hoặc 500 tỷ đồng để mở một phân hiệu quốc tế tại Việt Nam "có thể làm nản lòng các nhà đầu tư".
Báo cáo đề xuất: "Do đó cần cân nhắc hạ thấp ngưỡng vốn đầu tư ban đầu cũng như cho phép các cơ sở giáo dục mở rộng dần theo lộ trình khi bắt đầu tạo ra doanh thu. Cách tiếp cận này phù hợp hơn với kỳ vọng của nhà đầu tư và góp phần giảm thiểu rủi ro tài chính".
Quy định về giảng viên cần linh hoạt
PGS-TS Lê Trung Thành, Viện trưởng Viện Đào tạo quốc tế Đại học Kinh tế quốc dân (Hà Nội), chỉ ra một điểm chưa phù hợp trong Thông tư 07/2025/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Đó là quy định yêu cầu giảng viên đang giảng dạy chương trình đào tạo tương ứng của cơ sở giáo dục đại học nước ngoài chủ trì, chịu trách nhiệm tổ chức giảng dạy không ít hơn 25% tổng khối lượng của chương trình liên kết đào tạo.
Ông Thành nhận định: "Điều này chỉ phù hợp với các trường mới triển khai các chương trình liên kết đào tạo được 3 - 5 năm. Họ chưa có nhiều kinh nghiệm nên cần huy động giảng viên quốc tế đến dạy để đảm bảo chất lượng. Nhưng với những trường có hơn 5 năm kinh nghiệm và quy tụ đội ngũ cán bộ, giảng viên thuần thục, quy định này sẽ không còn phù hợp nữa".
Như vậy, để thu hút hiệu quả các đại học nước ngoài uy tín, Việt Nam không chỉ cần một môi trường pháp lý minh bạch và đồng bộ, mà còn phải linh hoạt điều chỉnh các quy định về vốn đầu tư và đội ngũ giảng viên, phù hợp với từng giai đoạn phát triển và kinh nghiệm của các cơ sở giáo dục.
