Đại học Dược Hà Nội phản đối đề xuất chuyển thành bảo tàng, lo ngại mất di sản sống
Trong đồ án Quy hoạch tổng thể thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, cơ quan soạn thảo đã đề xuất di dời Đại học Dược Hà Nội và Khoa Hóa học của Đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội) để chuyển không gian “Đại học Tổng hợp Hà Nội” tại 19 Lê Thánh Tông, phường Cửa Nam, thành khu Bảo tàng đại học thời đại Hồ Chí Minh. Không gian này được định hướng kết nối với hệ thống các bảo tàng hiện hữu như Bảo tàng Lịch sử quốc gia, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, và Bảo tàng Hồ Chí Minh.
Phản ứng của Đại học Dược Hà Nội
Trước đề xuất trên, Đại học Dược Hà Nội đã gửi ý kiến góp ý, bày tỏ quan ngại sâu sắc. Theo nhà trường, các cơ sở này không chỉ là di sản kiến trúc, mà còn là di sản sống của tri thức và bản sắc đô thị Hà Nội. Việc chuyển đổi thành bảo tàng, nếu không được cân nhắc thận trọng, có thể dẫn đến nhiều hậu quả tiêu cực.
Nhà trường chỉ ra năm nguy cơ chính khi chuyển đổi thành không gian bảo tàng:
- Đánh mất di sản sống: Đại học Dược Hà Nội là một thiết chế giáo dục - nghiên cứu đang hoạt động, nơi hàng nghìn sinh viên, giảng viên và nhà khoa học tham gia đào tạo, nghiên cứu phát triển thuốc và đóng góp cho hệ thống y tế quốc gia. Việc di dời có thể giữ lại hình thức vật chất nhưng làm gián đoạn dòng chảy học thuật, thay thế không gian tri thức sống bằng không gian trưng bày tĩnh, và làm mất sự tương tác giữa con người và không gian.
- Bảo tồn cái xác, đánh mất linh hồn: Một bảo tàng được xây dựng trên nền tảng giải thể các cơ sở giáo dục đang hoạt động sẽ tạo ra nghịch lý di sản vật thể được giữ lại nhưng giá trị phi vật thể (tri thức, ký ức, truyền thống) bị suy giảm hoặc biến mất.
- Nguy cơ ‘bảo tàng hóa’ đô thị: Kinh nghiệm quốc tế cho thấy khi một khu vực bị bảo tàng hóa quá mức sẽ dẫn đến thiếu sức sống, du lịch hóa và suy giảm chức năng đô thị.
- Đứt gãy hệ sinh thái tri thức: Việc di dời không chỉ ảnh hưởng đến trường, mà còn làm suy yếu mạng lưới học thuật - xã hội xung quanh và giảm khả năng kết nối quốc tế tại vị trí trung tâm.
- Suy giảm giá trị chiến lược của vị trí: Các cơ sở này hiện là điểm giao thoa của học thuật, ngoại giao tri thức, và đổi mới sáng tạo. Việc chuyển đổi sẽ làm mất đi lợi thế đặc biệt này.
Đại học Dược Hà Nội nhấn mạnh: “Hà Nội với truyền thống nghìn năm văn hiến không chỉ cần gìn giữ ký ức, mà còn cần duy trì và phát triển dòng chảy tri thức sống động, điều đang hiện hữu mỗi ngày trong các cơ sở giáo dục lịch sử của thành phố.”
Đề xuất giữ nguyên cơ sở
Theo Đại học Dược Hà Nội, trên thế giới, các đại học lớn như Đại học Sorbonne và Paris-Cité (Pháp), Oxford và Cambridge (Anh), Harvard (Mỹ), và Vienna (Áo) đều giữ lại cơ sở lịch sử trong trung tâm đô thị, kết hợp mở rộng ra bên ngoài, mà không bảo tàng hóa cơ sở cũ. Các hoạt động học thuật vẫn được duy trì tại đây.
Vì vậy, trường đề xuất giữ nguyên cơ sở này, sử dụng để đào tạo chuyên sâu (sau đại học), nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, và thực hiện các nghi lễ học thuật. Đối với đào tạo bậc đại học, trường dự kiến tổ chức ở khuôn viên mới ở ngoại thành, nhằm giảm tải mật độ giao thông ở nội đô.
Thành phố có thể mở một phần không gian cho tham quan, triển lãm, và giới thiệu lịch sử giáo dục, kiến trúc do chính nhà trường vận hành, gắn liền với hoạt động thực tế. Không chỉ Đại học Dược Hà Nội, theo tờ trình của UBND gửi HĐND thành phố, giới trí thức và sinh viên cũng kiến nghị bảo tồn đối với các công trình có giá trị lịch sử như Đại học Dược Hà Nội, gắn liền với chức năng đào tạo (bảo tồn động).
Việc chuyển đổi thuần túy sang không gian bảo tàng được cho là sẽ làm lãng phí nguồn lực tri thức và giảm tính sống động của di sản.
Thông tin về Đại học Dược Hà Nội
Đại học Dược Hà Nội được thành lập năm 1961, tiền thân là khoa Dược thuộc trường Y Dược khoa Đông Dương. Đây là cơ sở hàng đầu trong việc đào tạo đội ngũ cán bộ dược cho ngành y tế Việt Nam, đặc biệt là đào tạo đội ngũ chuyên gia có trình độ cao ngang tầm khu vực và thế giới. Các ngành đào tạo đại học hiện nay gồm Dược học, Hóa dược, Hóa học, và Công nghệ sinh học. Năm 2025, điểm chuẩn của trường dao động từ 20 đến 24,5 điểm.
