Thứ trưởng GD-ĐT lên tiếng về thu nhập giáo viên và vấn đề học thêm
Tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ năm học 2025 - 2026 do Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tổ chức, ông Phạm Ngọc Thưởng, Thứ trưởng thường trực Bộ GD-ĐT, đã chia sẻ câu chuyện đáng chú ý. Một hiệu trưởng ở Hà Nội bày tỏ với ông rằng thu nhập của giáo viên đã "giảm nhiều" sau khi thực hiện Thông tư 29.
"Giảm những khoản không thuộc về chúng ta"
Trả lời vị hiệu trưởng này, Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh: "Thực tế giảm là giảm những thu nhập vốn không thuộc về chúng ta. Như vậy, đó không phải là giảm. Hãy vì học sinh hơn nữa, vì đồng nghiệp mình hơn nữa. Hãy vì một nền giáo dục thực chất và công bằng hơn nữa."
Ông Thưởng cũng yêu cầu các nhà trường và giáo viên phát huy tinh thần tự học của học sinh. Theo ông, cần làm sao để "các em không đáng phải học thêm, không cần học thêm thì đừng ép học thêm, mà hướng các em hình thành những năng lực, phẩm chất khác như chơi thể thao, văn nghệ…".
Áp lực từ phụ huynh và cử tri
Điều mà phụ huynh và cử tri mong muốn nhất hiện nay là làm thế nào để học sinh giảm hoặc loại bỏ hoàn toàn áp lực buộc phải học thêm. Trong kiến nghị gửi trước kỳ họp Quốc hội cuối năm 2025, cử tri tỉnh Hưng Yên đã nêu thực tế: sau khi Thông tư 29 được triển khai, nhiều thay đổi quan trọng trong quản lý giáo dục đã diễn ra, góp phần định hướng lại cách thức tổ chức dạy và học theo hướng lành mạnh hơn.
Tuy nhiên, việc thực hiện quy định dạy thêm, học thêm hiện nay vẫn còn nhiều bất cập, gây khó khăn không nhỏ cho phụ huynh và học sinh. Cùng với đó, Bộ GD-ĐT cần xem xét, nghiên cứu giảm tải chương trình, tăng cường các hoạt động học ngoại khóa, trải nghiệm, học kỹ năng sống. Mục tiêu cuối cùng là hướng tới đào tạo thế hệ tương lai có đầy đủ sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần và sức khỏe xã hội.
Chuyên gia phân tích "căn bệnh" học thêm kinh niên
TS Nguyễn Tùng Lâm, Phó chủ tịch Hội Tâm lý - Giáo dục Việt Nam, cho rằng việc dạy thêm, học thêm bấy lâu nay đang làm xói mòn nghiêm trọng khả năng tự học của học sinh. Điều này hoàn toàn trái với quy luật phát triển tự nhiên. Hiện nay, cả cha mẹ và bản thân học sinh đều chưa thực sự tin vào chính mình, chưa đi theo con đường tự học. Vì vậy, các nhà trường phải tích cực hướng dẫn học sinh cách tự học - đây cũng chính là mục tiêu cốt lõi của Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
"Phải quan niệm Thông tư 29 là phép thử để buộc các trường phải thay đổi", ông Tùng Lâm khẳng định nhưng cũng thẳng thắn nhìn nhận thực tế: bấy lâu nay các trường chưa chuẩn bị tích cực để học sinh biết cách tự học, trong khi việc thay đổi cần cả một quá trình dài.
Theo phân tích của chuyên gia này, Thông tư 29 đã đưa ra những chủ trương khoa học, nhân văn, nhằm giải quyết những hiện tượng tiêu cực của "căn bệnh" dạy thêm, học thêm vốn tồn tại kinh niên. Dù vậy, giữa mục tiêu lý tưởng và thực tế triển khai vẫn đang tồn tại những rào cản nhất định.
Nguyên nhân sâu xa của "cuộc chiến" không hồi kết
Hiện nay, xã hội vẫn còn nặng tư tưởng học vì bằng cấp, bảng điểm, học để chọn trường lớp, phục vụ những mục tiêu trước mắt. Điều này đã biến "cuộc chiến" với dạy thêm, học thêm trở thành một vấn đề không có hồi kết, bởi đây thực sự là nhu cầu thực tế từ nhiều phía. Hơn nữa, tình trạng thiếu trường lớp, chất lượng trường lớp không đồng đều trên cả nước đã tạo ra một cuộc chạy đua khốc liệt để vào được trường tốt hơn.
Ngoài ra, không thể không nhắc đến vai trò then chốt của chính người thầy trong câu chuyện dạy thêm, học thêm. Giáo viên phải không ngừng nâng cao năng lực, giữ vững sự tự tôn với nghề và quan trọng hơn cả là phải có thu nhập đủ để sống được với nghề mà không cần tìm mọi cách ép học sinh học thêm.
Giải pháp tổng thể từ chính sách lương và đãi ngộ
Bộ GD-ĐT cho biết đang tích cực triển khai xây dựng Nghị định quy định chính sách tiền lương và chế độ phụ cấp đối với nhà giáo. Theo dự thảo nghị định, nhà giáo dự kiến sẽ được hưởng thêm hệ số lương đặc thù bên cạnh các chế độ tiền lương, phụ cấp mà nhà giáo hiện đang được hưởng.
Ngoài chế độ tiền lương và phụ cấp cơ bản, nhà giáo còn được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ, thu hút, trọng dụng quan trọng, bao gồm:
- Chế độ trợ cấp theo tính chất công việc và theo vùng địa lý
- Chế độ hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn thường xuyên
- Chế độ hỗ trợ chăm sóc sức khỏe định kỳ và chăm sóc sức khỏe nghề nghiệp
- Được bố trí nhà ở công vụ hoặc chỗ ở tập thể hoặc hỗ trợ tiền thuê nhà khi công tác ở vùng đặc biệt khó khăn
Đồng thời, sẽ có chính sách thu hút, trọng dụng đặc biệt đối với những người có trình độ cao, có tài năng xuất chúng, có năng khiếu đặc biệt, có kỹ năng nghề cao; những người đến làm việc tại vùng đặc biệt khó khăn; và nhà giáo trong một số lĩnh vực trọng yếu, thiết yếu của ngành giáo dục.
Các chính sách nêu trên, cùng với các quy định về chuẩn nghề nghiệp, bổ nhiệm chức danh nhà giáo, tuyển dụng, sử dụng, tôn vinh, khen thưởng nhà giáo… sẽ tạo thành một hệ thống giải pháp tổng thể toàn diện. Hệ thống này được kỳ vọng sẽ giúp nhà giáo an tâm công tác, tập trung toàn bộ tâm huyết cho hoạt động nghề nghiệp, tạo động lực mạnh mẽ để nâng cao năng lực chuyên môn và phát triển nghề nghiệp một cách liên tục, bền vững.
