Trong bối cảnh giáo dục hiện đại, lớp 10 THPT công lập không còn là con đường duy nhất để học sinh có một hành trình thanh xuân rực rỡ. Nhiều hướng đi phân luồng sau THCS đang trở thành bệ phóng vững chắc cho tương lai. Tại TPHCM, dù tỷ lệ trúng tuyển THPT công lập năm nay ở mức cao, số thí sinh không đỗ vẫn không nhỏ do các em đặt nguyện vọng không phù hợp.
Bộ tiêu chí chọn trường phù hợp khi rớt lớp 10 THPT công lập
Tại tọa đàm trực tuyến “Không đậu lớp 10 THPT công lập: Học tiếp ở đâu, chọn hướng nào?” do Báo Dân trí tổ chức chiều 30/6, các chuyên gia đã mang đến góc nhìn đa chiều về các lựa chọn thay thế. Ông Đỗ Trí Nhân, chuyên viên Phòng Quản lý Chất lượng, Sở GD&ĐT TPHCM, nhấn mạnh rằng rớt lớp 10 THPT công lập không phải là “đường cùng”. Việc không trúng tuyển không phản ánh năng lực yếu kém mà có thể do chọn nguyện vọng không phù hợp hoặc học sinh mạnh ở lĩnh vực khác.
Theo ông, ngoài THPT công lập, học sinh có thể chọn THPT tư thục, giáo dục thường xuyên (GDTX), hoặc học cao đẳng trung cấp nghề. Ông Nhân khẳng định giá trị bằng cấp của hệ GDTX và THPT tư thục tương đương với THPT công lập. Học sinh GDTX vẫn có thể đỗ vào nhiều trường đại học lớn. Riêng trường nghề có ưu thế cạnh tranh về năng lực nghề nghiệp nhờ tham gia sớm vào thị trường lao động và tích lũy kỹ năng nghề nghiệp.
“Thất bại ngày hôm nay không phải là dấu chấm hết. Điều quan trọng là các em biết nhìn nhận, lựa chọn phù hợp để khởi đầu… Phụ huynh học sinh cần tìm hiểu kỹ về môi trường học tập, mức học phí để có lựa chọn phù hợp với năng lực học tập của con và điều kiện kinh tế gia đình”, ông Nhân nhắn nhủ.
Ông cũng khuyên mỗi học sinh xây dựng bộ tiêu chí chọn hướng đi: đánh giá năng lực bản thân, điều kiện kinh tế gia đình và mong muốn cá nhân. Ví dụ, nếu yêu thích khối ngành sức khỏe, cần xem xét khả năng học hóa và sinh, cũng như khả năng tài chính theo đuổi đường dài.
“Con không thiệt thòi khi học tư thục, học nghề hay GDTX”
Bà Phan Thị Ánh Hoàng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học - THCS - THPT Nam Việt, chỉ ra quan điểm sai lầm của nhiều phụ huynh khi cho rằng học nghề, GDTX hay THPT tư thục khiến con em thiệt thòi về bằng cấp, môi trường học tập hay cơ hội vào đại học. Bà nhấn mạnh với cơ chế giáo dục mở, tất cả các hướng học đều có ưu thế riêng. Hệ THPT tư thục mang lại quyền lợi tương đương THPT công lập, thậm chí có ưu thế như hỗ trợ đưa đón, trang bị kỹ năng sống song song với kiến thức văn hóa.
“Tại Trường Nam Việt, chúng tôi vẫn có học sinh đậu thủ khoa toàn thành phố kỳ thi tốt nghiệp THPT, cũng như thủ khoa đầu vào của trường đại học như Đại học Điện Ảnh TPHCM năm 2024”, bà Hoàng nêu ví dụ. Trường áp dụng triết lý giáo dục cá thể hóa, xây dựng lộ trình riêng cho từng học sinh dựa trên bài kiểm tra năng lực đầu vào.
ThS Nguyễn Hoàng Bích Vy, Trưởng ban tuyển sinh miền Nam FPT PolySchool, cho rằng mô hình học nghề sớm (hệ 9+) mang đến “thanh xuân rực rỡ” khi giải bài toán tối ưu thời gian và chi phí. Học sinh tốt nghiệp THCS vào FPT PolySchool học 2 năm trung cấp và 1 năm cao đẳng, sau 3 năm sở hữu bằng Cao đẳng chính quy và có thể đi làm từ 18 tuổi. “Định kiến 'học lực yếu mới đi học nghề' đã không còn phù hợp. Nhiều học sinh giỏi, đạt giải thưởng cấp Sở, Bộ đang học tại đây để tối ưu thời gian”, bà Vy khẳng định.
Những mô hình ưu thế: ưu tiên xét đại học, tích lũy tín chỉ
TS Nguyễn Văn Khả, Giám đốc Trung tâm Giáo dục thường xuyên, Trường Đại học Công Thương TPHCM, giới thiệu mô hình “hệ GDTX trong lòng đại học”. Học sinh GDTX tại trường được cộng 1 điểm ưu tiên vào tổng điểm xét tuyển đại học của trường, và được miễn một số học phần như ngoại ngữ, công nghệ thông tin, kỹ năng. Hàng năm, khoảng 30-40% học sinh GDTX tiếp tục học đại học tại trường. Học phí thu theo quy định Nhà nước, không tăng trong suốt khóa học. “Học sinh GDTX được trải nghiệm toàn bộ 39 chương trình đào tạo của trường, giúp các em hiểu thêm về ngành nghề phù hợp”, TS Khả nói.
Một hướng đi khác là trường quốc tế. ThS Cao Quảng Tư, Giám đốc Tuyển sinh Trường Quốc tế Á Châu, cho biết học sinh được phát triển các môn học thuật liên quan đến tiếng Anh, tích lũy tín chỉ và kỹ năng, chuẩn bị hồ sơ du học. Trường có 26 năm thành lập, học sinh học song song chương trình Việt Nam và quốc tế. Học sinh THPT có thể tích lũy tín chỉ đại học sớm, có hai lựa chọn: học tại Việt Nam hoặc du học. “Hàng ngàn học sinh của trường đã du học tại nhiều trường đại học danh tiếng trên thế giới”, ông Tư thông tin.
