Thành phố Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh tháo gỡ các dự án tồn đọng kéo dài nhiều năm, với mục tiêu giải quyết dứt điểm 265 dự án trong năm 2026. Đây được xác định là một trong ba chương trình đột phá theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030.
Thực trạng các dự án tồn đọng
Bà Nguyễn Nam Phương, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Lan Anh, cho biết doanh nghiệp đã đầu tư nhiều dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho người thu nhập thấp bằng vốn tự có, tự thỏa thuận nhận chuyển nhượng đất từ sớm. Nhờ đó, nhiều khu vực đất hoang hóa đã hình thành khu dân cư mới. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn còn 4 dự án chưa thể hoàn tất thủ tục do vướng mắc xác định giá đất và nghĩa vụ tài chính.
Ông Nguyễn Toàn Thắng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố, cho biết các dự án tồn đọng đều phức tạp, kéo dài qua nhiều thời kỳ. Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là xác định pháp lý đất đai và nghĩa vụ tài chính. Nhiều dự án đã có quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất theo Luật Đất đai năm 2003 nhưng đến nay vẫn chưa hoàn thành xác định giá đất cụ thể. Một số dự án tồn tại quá lâu khiến cơ quan chức năng không thể thuê đơn vị tư vấn định giá đất do lo ngại rủi ro pháp lý, đồng thời dữ liệu thị trường quá khứ không thể thu thập, xác thực. Điều này dẫn đến tình trạng luân chuyển hồ sơ nhiều lần, kéo dài thời gian thẩm định.
Con số đáng chú ý
Theo Hiệp hội Bất động sản Thành phố Hồ Chí Minh, trong tổng số hồ sơ dự án, đất đai được tổng hợp, hiện còn 303/838 hồ sơ (chiếm 36,1%) chỉ mới xử lý ở tình trạng “đã căn bản hoàn thành tháo gỡ”, “đã có chỉ đạo tháo gỡ”, “đã có định hướng tháo gỡ”, “tiếp tục xử lý”. Cộng với hơn 120 dự án doanh nghiệp vừa gửi kiến nghị tháo gỡ lên Hiệp hội, số lượng dự án cần tiếp tục xử lý là rất lớn.
Sở Xây dựng cũng đã trình phương án xử lý 115 dự án, trong đó các dự án tồn đọng thường có sự chồng chéo của nhiều nhóm vấn đề: chưa đồng bộ quy hoạch, vướng mắc thủ tục đầu tư xây dựng, khó khăn về đất đai và nghĩa vụ tài chính, vấn đề từ thanh tra, kiểm tra và kết luận sau thanh tra, cũng như vướng mắc thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội của dự án nhà ở thương mại.
Quyết tâm chính trị và giải pháp đồng bộ
Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Nguyễn Văn Được khẳng định: “Thành phố sẽ không dừng lại ở việc 'có hướng xử lý' mà phải giải quyết dứt điểm toàn bộ các dự án tồn đọng trong năm 2026. Đây không chỉ là một chỉ tiêu phát triển kinh tế mà còn là mệnh lệnh chính trị của toàn bộ hệ thống chính trị Thành phố.”
Thạc sĩ Võ Hồng Tú, Tổng Giám đốc Công ty Luật TNHH Minh Tú, đánh giá đây là một trong những thay đổi đáng ghi nhận nhất của Thành phố. Thành phố không chỉ gắn trách nhiệm người đứng đầu mà còn chuyển từ tư duy “gỡ từng hồ sơ” sang “xử lý theo nhóm vướng mắc”, giúp nhiều dự án có cùng bản chất pháp lý được tháo gỡ đồng thời, tạo hiệu quả lan tỏa.
Thành phố xác định tận dụng tối đa cơ chế mới từ Trung ương, tách bạch trách nhiệm của tổ chức, cá nhân vi phạm với việc phục hồi dự án, kiên quyết không để xử lý sai phạm kéo dài lãng phí nguồn lực. Lãnh đạo Thành phố cam kết bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm theo Kết luận số 24-KL/TW và Nghị quyết số 29/2026/QH16.
Ông Nguyễn Văn Được nhấn mạnh: “Tiếp tục phát huy các tổ công tác chuyên trách theo nguyên tắc '6 rõ': Rõ người, rõ việc, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả. Mỗi dự án đều được giao cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm chính, hạn chế đùn đẩy trách nhiệm hoặc chờ xin ý kiến kéo dài.”
Kiến nghị từ chuyên gia và doanh nghiệp
Thạc sĩ Võ Hồng Tú kiến nghị chuyển từ trạng thái “đã có hướng xử lý” sang “xử lý dứt điểm”. Mỗi dự án cần có lộ trình rõ ràng, thời gian hoàn thành, cơ quan chịu trách nhiệm và cơ chế giám sát công khai. Ông cũng đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung giữa các ngành để giảm thời gian và chi phí thủ tục, đồng thời nghiên cứu cơ chế cho phép nhà đầu tư tạm thực hiện nghĩa vụ tài chính theo phương án giá bước đầu kết hợp bảo lãnh và quyết toán sau, thay vì dừng chờ định giá đất.
Ông Nguyễn Duy Thành, chuyên gia bất động sản, kiến nghị Thành phố tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, minh bạch nghĩa vụ tài chính về đất đai, tăng cường phối hợp liên ngành và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý.
Tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh, cho rằng Thành phố cần phân quyền mạnh mẽ, trao quyền chủ động lớn hơn cho Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân Thành phố trong việc tự quyết định cơ cấu bộ máy, nhân sự và triển khai nhanh các dự án trọng điểm mà không cần xin ý kiến nhiều tầng nấc.
Việc tháo gỡ các dự án tồn đọng không chỉ giải quyết thủ tục hành chính mà còn tạo đột phá trong phương thức quản trị đô thị, khơi thông nguồn lực xã hội, hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số và thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030. Nhân dịp Kỷ niệm 50 năm Ngày Sài Gòn-Gia Định mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, việc hàng loạt dự án lớn được khởi công, công trình tồn đọng được tháo gỡ là minh chứng cho tư duy điều hành mới, dám nhìn thẳng vào điểm nghẽn, thay đổi cách làm và chịu trách nhiệm để TP.HCM tiếp tục tiên phong, đầu tàu của cả nước.
