Sáng 29/6, Sàn giao dịch carbon Việt Nam chính thức khai trương tại Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) và có phiên giao dịch đầu tiên. Sản phẩm giao dịch đầu tiên là mã hạn ngạch phát thải khí nhà kính VN2025, với khối lượng hạn ngạch phát thải khí nhà kính 511.473.846 tấn CO2 tương đương, giai đoạn tuân thủ 2025-2026. Ngày giao dịch cuối cùng của mã hạn ngạch này là 24/12/2027.
Cơ chế giao dịch và đối tượng tham gia
Giao dịch trên sàn carbon diễn ra tương tự chứng khoán, nhưng chỉ dành cho các doanh nghiệp có nhu cầu mua bán quyền phát thải hoặc kết quả giảm phát thải. Nếu doanh nghiệp phát thải thấp hơn hạn ngạch được cấp, phần dư có thể bán trên thị trường. Ngược lại, doanh nghiệp phát thải vượt hạn ngạch phải mua thêm để đáp ứng nghĩa vụ tuân thủ.
Các công ty chứng khoán tham gia lưu ký và thanh toán
Theo Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), đã có 6 công ty chứng khoán đầu tiên được chấp thuận làm thành viên lưu ký và thanh toán giao dịch carbon: Công ty CP Chứng khoán VPS (VPS), Công ty CP Chứng khoán VietinBank (CTS), Công ty CP Chứng khoán VNDIRECT (VND), Công ty CP Chứng khoán DNSE (DSE), Công ty CP Chứng khoán Dầu khí (PSI) và Công ty CP Chứng khoán MB (MBS). Các công ty này thực hiện đầy đủ quy trình từ đặt lệnh, khớp lệnh đến lưu ký tài sản và bù trừ, thanh toán.
Tác động đến dòng vốn quốc tế
Công ty Chứng khoán VNDIRECT nhận định thị trường carbon gắn với dịch chuyển lớn của dòng vốn quốc tế. Việc Việt Nam đáp ứng tiêu chí thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell, với hiệu lực nâng hạng từ tháng 9 tới, được kỳ vọng thu hút thêm dòng vốn tổ chức nước ngoài - nhóm nhà đầu tư đã sàng lọc theo tiêu chí ESG khi phân bổ tài sản.
Danh sách doanh nghiệp được phép giao dịch
Theo Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), có 92 doanh nghiệp được phép giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính phân bổ cho giai đoạn 2025-2026. Bao gồm các công ty sắt thép, xi măng, nhiệt điện như Xi măng Vicem Tam Điệp, Xi măng Bỉm Sơn, Xi măng Nghi Sơn, Xi măng Vicem Hoàng Mai, Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh, thép Vina Kyoeil, thép Pomina 2, thép Miền Nam, thép Hòa Phát Dung Quất, thép Việt - Ý, Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Tổng công ty điện lực TP.HCM và nhiều doanh nghiệp khác.
