Bộ GD-ĐT tiếp thu ý kiến về SGK điện tử: Tránh quá tải hiệu ứng hình ảnh, âm thanh
Dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn, quy trình chuyển thể và thẩm định sách giáo khoa (SGK) điện tử từ SGK bản in theo Chương trình giáo dục phổ thông do Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) công bố đã nhận được phản hồi từ 26/34 sở GD-ĐT cùng các bộ ngành liên quan. Nhiều ý kiến nhấn mạnh việc bổ sung nguyên tắc đảm bảo tính sư phạm, phù hợp tâm lý học sinh và tránh tình trạng quá tải về hiệu ứng hình ảnh, âm thanh khi sử dụng SGK điện tử.
Điều chỉnh quy định để bảo vệ sức khỏe và tâm lý học sinh
Ban soạn thảo của Bộ GD-ĐT đã tiếp thu và chỉnh sửa các đề xuất, làm rõ hơn các quy định liên quan. Cụ thể, khoản 1 trong dự thảo quy định: "Phông chữ, cỡ chữ, màu sắc, hiệu ứng hình ảnh, âm thanh phù hợp với sức khỏe tâm sinh lý học sinh các cấp học". Điều 5, khoản 3 cũng nêu rõ: "Hình ảnh, âm thanh, video trong SGK điện tử được thiết kế và sử dụng như giải pháp sư phạm, góp phần đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá, tăng tính trải nghiệm trong học tập, góp phần phát triển phẩm chất, năng lực học sinh".
Ngoài ra, một số sở GD-ĐT đề nghị bổ sung quy định kỹ thuật cụ thể để bảo vệ sức khỏe học sinh, như chế độ hiển thị bảo vệ mắt và tính năng cảnh báo khi sử dụng liên tục quá 45 phút. Các tiêu chuẩn theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Bộ Y tế về thời lượng tiếp xúc màn hình cũng được đề xuất đưa vào. Đồng thời, yêu cầu tối giản giao diện, giảm hiệu ứng hình ảnh để tránh gây nhiễu thị giác cho học sinh.
Thực nghiệm và theo dõi tiến độ học tập
Về quy trình thực nghiệm SGK điện tử, dự thảo quy định đơn vị chuyển thể phối hợp với các cơ sở giáo dục phổ thông tổ chức thực nghiệm kỹ thuật và đánh giá trải nghiệm người dùng trên các nhóm đối tượng học sinh, giáo viên đại diện. Số tiết thực nghiệm tối thiểu được điều chỉnh linh hoạt: ít nhất 5% tổng số tiết đối với môn học có từ 105 tiết/năm học trở lên, 10% đối với môn từ 70 đến dưới 105 tiết/năm học, và 15% đối với các môn còn lại.
Một số địa phương đề xuất giảm tỷ lệ thực nghiệm xuống 5% để phù hợp thời gian thí điểm, trong khi số khác lại đề nghị tăng lên 15% cho các tiết có tính tương tác phức tạp. Bộ GD-ĐT đã sửa đổi quy trình, yêu cầu thực nghiệm phải được tiến hành trên các nhóm đối tượng đại diện cho các vùng miền và điều kiện kinh tế - xã hội khác nhau.
Liên quan đến chức năng theo dõi tiến độ học tập, Sở GD-ĐT Cần Thơ đề xuất SGK điện tử nên có tính năng này. Tuy nhiên, Bộ GD-ĐT cho rằng việc theo dõi tiến độ với tất cả học sinh là rất khó và thể hiện cá nhân hóa, nên để giáo viên thực hiện trong quá trình tổ chức dạy học.
Bản quyền và bảo mật dữ liệu
Về vấn đề bản quyền, Bộ GD-ĐT khẳng định SGK thống nhất trên toàn quốc, do đó bản quyền về SGK thuộc Bộ GD-ĐT. Các nội dung SGK điện tử cũng thuộc bản quyền Bộ GD-ĐT và sẽ được cấp quyền truy cập mở. Theo Nghị quyết 71-NQ/TW và luật Giáo dục, đến năm 2030, SGK sẽ được cung cấp miễn phí, áp dụng cả với SGK điện tử.
Một số sở GD-ĐT như Khánh Hòa đề xuất nhà xuất bản phải cung cấp tài khoản bản quyền miễn phí hoặc chi phí thấp cho giáo viên và cán bộ quản lý. Bộ GD-ĐT đã tiếp thu ý kiến này trong bối cảnh hướng tới miễn phí SGK.
Về bảo mật, có đề xuất quy định rõ ràng hơn việc không được thu thập dữ liệu cá nhân của học sinh, chỉ thu thập dữ liệu thống kê chung như số lần truy cập, thời gian học. Bộ GD-ĐT lý giải dự thảo đã có quy định tuân thủ luật An ninh mạng, luật Công nghiệp công nghệ số và các quy định về bảo mật, quyền riêng tư.
Kết luận
Dự thảo Thông tư quy định về SGK điện tử, được Bộ GD-ĐT công bố lần đầu tiên vào cuối năm 2025, đang trong quá trình hoàn thiện với nhiều ý kiến đóng góp từ các địa phương. Các điều chỉnh tập trung vào việc bảo vệ sức khỏe, tâm lý học sinh, đảm bảo tính sư phạm và minh bạch trong quy trình thực nghiệm. Bộ GD-ĐT cam kết tiếp thu các đề xuất để xây dựng SGK điện tử chất lượng, phù hợp với xu hướng giáo dục hiện đại.
