Bộ GD&ĐT nhấn mạnh: Bản chất STEAM là khơi dậy sáng tạo, không phải làm theo mẫu
Theo đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), nhiệm vụ cốt lõi của giáo viên trong giáo dục STEAM không phải là bắt học sinh làm theo các mô hình có sẵn, mà là dẫn dắt để các em phát huy tối đa khả năng sáng tạo và giải quyết vấn đề. Ông Vũ Minh Đức, Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục, Bộ GD&ĐT, đã chia sẻ quan điểm này bên lề sự kiện tổng kết giai đoạn 2 và khởi động giai đoạn 3 của dự án "Chúng tôi có thể" (We Are Able).
Mở rộng cơ hội học STEAM cho nữ sinh vùng khó khăn
Dự án "Chúng tôi có thể" do UNESCO phối hợp thực hiện cùng Bộ GD&ĐT, với sự hỗ trợ tài chính từ Tập đoàn CJ (Hàn Quốc). Chương trình hướng tới mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục STEAM, đặc biệt dành cho nữ sinh và học sinh dân tộc thiểu số, qua đó góp phần thúc đẩy bình đẳng giới và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số toàn cầu.
Theo ông Vũ Minh Đức, dự án được triển khai từ năm 2019 và đã đạt được nhiều kết quả tích cực sau hai giai đoạn:
- Thay đổi nhận thức: Dự án góp phần thay đổi nhận thức của giáo viên, phụ huynh và học sinh về bình đẳng giới, đặc biệt là cơ hội tiếp cận giáo dục cho trẻ em gái ở vùng sâu, vùng xa.
- Nâng cao sự tự tin: Giúp nữ sinh trở nên tự tin, chủ động và năng động hơn thông qua các hoạt động câu lạc bộ, rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm và phát huy năng lực cá nhân.
- Lồng ghép giáo dục bình đẳng giới: Với sự hỗ trợ của UNESCO, giáo dục bình đẳng giới ngày càng được tích hợp rộng rãi vào chương trình giáo dục phổ thông, từ sách giáo khoa đến bài giảng, mang lại hiệu quả thiết thực.
Vai trò then chốt của giáo viên trong giáo dục STEAM
Ông Đức nhấn mạnh rằng giáo dục STEAM là xu hướng quan trọng trong phát triển khoa học và công nghệ. Để các trường sư phạm phát huy vai trò trong lĩnh vực này, cần tập trung vào ba yếu tố chính:
- Đội ngũ giảng viên và giáo viên phải sẵn sàng tiếp cận phương pháp giáo dục mới, linh hoạt và sáng tạo.
- Giáo viên cần được trang bị kỹ năng hướng dẫn dạy học STEM, một lĩnh vực tích hợp kiến thức liên ngành đòi hỏi phương pháp giảng dạy đổi mới.
- Vai trò của giáo viên là dẫn dắt và khuyến khích học sinh phát triển tư duy sáng tạo, thay vì áp đặt các mô hình có sẵn.
"STEAM không chỉ là làm theo một mô hình có sẵn mà quan trọng hơn là giúp học sinh phát triển khả năng sáng tạo và giải quyết vấn đề", ông Đức khẳng định.
Thúc đẩy bình đẳng giới và thu hẹp khoảng cách giáo dục
Theo thống kê của UNESCO, trong giai đoạn 2 (2023-2025), dự án "Chúng tôi có thể" đã tiếp cận hơn 8.000 học sinh và gia đình tại các tỉnh Cao Bằng, Vĩnh Long và Khánh Hòa; nâng cao năng lực cho hơn 650 giáo viên. Dự án cũng huy động 300 thủ lĩnh thanh niên thúc đẩy sự hòa nhập và bình đẳng giới tại trường học và cộng đồng.
Ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam, cho biết dự án đã đào tạo nhiều giáo viên, giúp họ nâng cao năng lực để cung cấp giáo dục STEAM phù hợp với nhu cầu của tất cả học sinh, đặc biệt là trẻ em gái dân tộc thiểu số. Ông cũng chỉ ra thách thức về sự chênh lệch nguồn lực giữa các trường, đặc biệt giữa thành phố lớn và vùng sâu, vùng xa.
"Giáo viên đóng vai trò quan trọng, nên cần bảo đảm họ có đầy đủ công cụ và điều kiện cần thiết, dù họ đang giảng dạy ở TP.HCM, Hà Nội hay những vùng xa xôi nhất", ông Jonathan nhấn mạnh.
Khởi động giai đoạn 3 với mục tiêu mở rộng
Kết thúc giai đoạn 2, UNESCO, Bộ GD&ĐT cùng Tập đoàn CJ đã khởi động giai đoạn 3 của dự án "Chúng tôi có thể", triển khai trong 3 năm (2026-2029). Giai đoạn này tập trung vào việc hỗ trợ học sinh, đặc biệt là nữ sinh và người học từ các cộng đồng dân tộc thiểu số, phát triển tư duy sáng tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề và sự tự tin để theo đuổi các con đường trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Dự án hướng đến ba nhóm hoạt động chính:
- Nâng cao năng lực cho giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục.
- Mở rộng các cơ hội học tập trải nghiệm cho học sinh.
- Thúc đẩy hợp tác giữa nhà trường với doanh nghiệp, cộng đồng đổi mới sáng tạo và các nữ lãnh đạo trong lĩnh vực khoa học, công nghệ.
Dự kiến trong giai đoạn 3, khoảng 6.000 học sinh sẽ được hưởng lợi trực tiếp, trong đó có 3.000 nữ sinh. Đồng thời, hơn 100 giáo viên và cán bộ tư vấn sẽ được nâng cao năng lực theo cách tiếp cận STEAM gắn với bình đẳng giới, góp phần xây dựng một nền giáo dục công bằng và hiệu quả hơn.
