Bộ GD-ĐT sửa đổi Thông tư dạy thêm, học thêm: Hướng tới quản lý minh bạch và lành mạnh
Theo thông tin từ Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT), Bộ đang tiến hành lấy ý kiến sửa đổi Thông tư 29 về dạy thêm, học thêm (DTHT). Mục tiêu chính là không cấm các hoạt động DTHT chính đáng, đồng thời bảo đảm quyền học tập hợp pháp của học sinh và quyền dạy học của giáo viên. Trọng tâm của việc sửa đổi là tăng cường công tác quản lý, hạn chế các hiện tượng tiêu cực như dạy thêm trá hình, ép buộc và trục lợi.
Bối cảnh và sự cần thiết của việc sửa đổi
Thông tư 29 về DTHT được ban hành trong giai đoạn hệ thống quản lý hành chính còn vận hành theo phạm vi địa giới rộng ở cấp quận, huyện. Tuy nhiên, thực tiễn hiện nay đã có nhiều điều chỉnh theo hướng tinh gọn và linh hoạt hơn. Điều này khiến một số quy định trong thông tư cần được rà soát để phù hợp với cơ cấu vận hành mới. Việc sửa đổi là cần thiết, nhưng mục tiêu sâu xa hơn là tạo ra cơ chế quản lý vừa hiệu quả vừa hợp lòng xã hội.
Bản chất của hiện tượng dạy thêm, học thêm
Trong nhiều năm qua, vấn đề DTHT thường được tiếp cận như một biểu hiện tiêu cực của giáo dục phổ thông. Tuy nhiên, phân tích khách quan cho thấy nhu cầu học thêm không đơn thuần xuất phát từ phía giáo viên hay nhà trường. Nó là kết quả của nhiều yếu tố cấu trúc trong hệ thống giáo dục:
- Cấu trúc chương trình và mục tiêu học tập: Chương trình giáo dục phổ thông hiện nay đặt ra yêu cầu cao về năng lực và kiến thức. Trong khi đó, thời lượng chính khóa đôi khi chưa đủ để học sinh nắm vững toàn bộ nội dung, đặc biệt với những em muốn đạt kết quả cao trong các kỳ đánh giá.
- Cơ chế kiểm tra đánh giá: Các kỳ thi trong hệ thống giáo dục phổ thông thường có độ phân hóa lớn nhằm phục vụ việc tuyển chọn cho các bậc học tiếp theo. Khi đề thi khó và cạnh tranh cao, học sinh và phụ huynh có xu hướng tìm kiếm thêm các kênh học tập bổ trợ.
- Yếu tố văn hóa - xã hội: Trong nhiều gia đình Việt Nam, khát vọng cho con em học đại học vẫn được xem là con đường quan trọng để phát triển tương lai.
Vì vậy, giải pháp hợp lý không phải là triệt tiêu hoàn toàn hoạt động học thêm mà là quản lý theo hướng minh bạch và lành mạnh.
Hướng tiếp cận và giải pháp quản lý
Quản lý hiệu quả không chỉ nằm ở việc xử lý tiêu cực mà còn ở việc thiết kế những cơ chế hợp lý để đáp ứng nhu cầu học tập chính đáng của học sinh. Nếu nhu cầu đó không được tổ chức trong khuôn khổ minh bạch, nó sẽ tự chuyển sang các hình thức khác, đôi khi tốn kém và khó kiểm soát hơn.
Một hướng tiếp cận hợp lý là cho phép nhà trường tổ chức các lớp học bổ trợ sau giờ chính khóa, chẳng hạn sau 17 giờ. Đây là giải pháp có nhiều lợi thế:
- Trường học đã có sẵn cơ sở vật chất, phòng học và hệ thống quản lý, giúp giảm chi phí tổ chức so với các mô hình trung tâm bên ngoài.
- Học sinh học tập trong môi trường quen thuộc, dưới sự quản lý trực tiếp của nhà trường, tạo sự yên tâm cho phụ huynh về chất lượng và an toàn.
Bên cạnh đó, việc tổ chức học buổi 2 thu phí trên tinh thần tự nguyện cũng là phương án đáng cân nhắc. Kỳ thi tốt nghiệp THPT trước hết nên phục vụ việc xác nhận hoàn thành chương trình học phổ thông. Việc tuyển sinh đại học có thể đa dạng hóa bằng các phương thức đánh giá năng lực khác nhau phù hợp với yêu cầu đào tạo của từng cơ sở giáo dục. Khi áp lực thi cử được phân bổ hợp lý, học sinh sẽ bớt căng thẳng và môi trường học tập cũng trở nên cân bằng hơn.
