Bộ GD&ĐT Công Bố Quy Chế Mới: Bỏ Bằng Tốt Nghiệp THCS, Hợp Pháp Hóa Văn Bằng Số
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa chính thức ban hành Thông tư số 10/2026/TT-BGDĐT, quy định về văn bằng và chứng chỉ trong hệ thống giáo dục quốc dân. Thông tư này thay thế toàn bộ các quy định cũ và sẽ có hiệu lực từ ngày 15 tháng 4 năm 2026, mang đến nhiều thay đổi quan trọng nhằm đơn giản hóa thủ tục và thúc đẩy chuyển đổi số.
Những Điểm Mới Nổi Bật Trong Quy Chế Văn Bằng
Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là việc bỏ cấp bằng tốt nghiệp trung học cơ sở. Theo đó, học sinh sau khi hoàn thành chương trình lớp 9 sẽ không còn nhận bằng tốt nghiệp như trước đây. Thay vào đó, việc hoàn thành chương trình sẽ được xác nhận trực tiếp trong học bạ. Điều này giúp giảm bớt thủ tục hành chính và loại bỏ một loại giấy tờ không cần thiết, đồng thời tiết kiệm thời gian chờ đợi cho học sinh.
Bên cạnh đó, thẩm quyền ký và cấp bằng tốt nghiệp trung học phổ thông đã được phân quyền cho hiệu trưởng các trường học, thay vì do cơ quan quản lý cấp trên thực hiện. Sự thay đổi này được kỳ vọng sẽ rút ngắn đáng kể thời gian xử lý, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho học sinh ngay sau khi có quyết định công nhận tốt nghiệp.
Văn Bằng Số Được Thể Chế Hóa Chính Thức
Lần đầu tiên, quy định về văn bằng và chứng chỉ số đã được thể chế hóa một cách chính thức. Theo Thông tư mới, văn bằng số có giá trị pháp lý tương đương với văn bằng giấy truyền thống. Người học có thể sử dụng thông tin trích xuất từ cơ sở dữ liệu quốc gia để thực hiện các thủ tục hành chính mà không cần phải xuất trình bản sao từ sổ gốc.
Bộ GD&ĐT sẽ xây dựng một cơ sở dữ liệu văn bằng và chứng chỉ dùng chung trên toàn quốc. Cơ sở dữ liệu này không chỉ phục vụ việc cấp văn bằng số mà còn đảm bảo lưu trữ dữ liệu và công khai thông tin cấp phát. Đáng chú ý, việc cập nhật và công khai sẽ áp dụng cho cả các văn bằng đã được cấp trước khi Thông tư có hiệu lực.
Thông tin tra cứu từ cơ sở dữ liệu hoặc ứng dụng VNeID có thể được sử dụng thay cho bản sao từ sổ gốc và có giá trị xác minh đầy đủ. Quy chế cũng yêu cầu việc cập nhật dữ liệu phải tuân thủ nguyên tắc "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, chia sẻ, dùng chung", đảm bảo sự đồng bộ giữa văn bằng giấy và văn bằng số.
Rút Ngắn Thời Gian Cấp Bằng Và Tăng Cường Tự Chủ
Thời gian cấp bằng đã được rút ngắn đáng kể. Cụ thể, bằng tốt nghiệp THPT bản giấy sẽ được cấp trong tối đa 30 ngày, giảm từ 75 ngày như trước đây. Đối với văn bằng và chứng chỉ số, thời gian cấp chỉ còn 5 ngày kể từ khi có quyết định công nhận tốt nghiệp.
Các thủ tục liên quan được cắt giảm giấy tờ, ưu tiên xử lý trên môi trường điện tử. Người dân không cần cung cấp lại thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu của cơ quan nhà nước, giúp giảm thiểu phiền hà và nâng cao hiệu quả.
Quy chế mới cũng mở rộng phạm vi điều chỉnh sang lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp, bổ sung quy định về bằng trung học nghề để thay thế các quy định rải rác trước đây. Đồng thời, Bộ GD&ĐT không còn quy định cứng mẫu văn bằng đối với giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp, mà chỉ đưa ra các nội dung chính bắt buộc. Các cơ sở đào tạo được tự chủ thiết kế mẫu văn bằng, sổ gốc và phụ lục theo đặc thù riêng, trừ bằng tốt nghiệp THPT vẫn áp dụng mẫu thống nhất toàn quốc.
Phân Cấp Thẩm Quyền Và Xử Lý Tình Huống Đặc Biệt
Một thay đổi quan trọng khác là việc bỏ quy định Bộ GD&ĐT trực tiếp in phôi văn bằng và chứng chỉ. Thẩm quyền in phôi đã được phân cấp cho Sở Giáo dục và Đào tạo hoặc các cơ quan có thẩm quyền, phù hợp với chủ trương tăng cường tự chủ của các cơ sở giáo dục.
Quy chế cũng bổ sung quy định cho phép cấp phó ký văn bằng, chứng chỉ và ký bản sao, nhằm giảm tải công việc cho người đứng đầu đơn vị. Các tình huống đặc biệt như không còn sổ gốc, cơ quan cũ sáp nhập, chia tách hoặc giải thể cũng được quy định rõ cách xử lý để tránh phát sinh vướng mắc.
Đối với các tồn đọng liên quan đến bằng tốt nghiệp THCS đã cấp trước đây, Sở GD&ĐT được giao trách nhiệm xử lý. Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm bàn giao sổ gốc và các tài liệu liên quan về Sở GD&ĐT trước ngày 31 tháng 5 năm 2026 để thống nhất quản lý.
Ý Nghĩa Và Tác Động Của Thông Tư Mới
Với hàng loạt thay đổi từ việc bỏ bằng tốt nghiệp THCS, hợp thức hóa văn bằng số, rút ngắn thời gian cấp bằng đến tăng cường phân quyền, Thông tư 10/2026/TT-BGDĐT được đánh giá là một bước đi mạnh mẽ trong tiến trình chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực giáo dục. Những cải cách này không chỉ giúp đơn giản hóa quy trình mà còn thúc đẩy sự minh bạch và hiệu quả trong hệ thống giáo dục quốc dân.
