Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa công bố dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số nội dung và biện pháp tổ chức thực hiện chính sách học bổng đối với người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Dự thảo nhằm cụ thể hóa Nghị định số 179/2026/NĐ-CP của Chính phủ, trong đó đáng chú ý là quy định về cơ hội nhận học bổng Chính phủ trước khi nhập học dành cho nhóm 30% thí sinh xuất sắc nhất theo từng nhóm ngành đào tạo trên phạm vi toàn quốc.
Theo dự thảo, bên cạnh các thí sinh đạt giải học sinh giỏi cấp quốc gia, quốc tế được xét tuyển thẳng, tất cả thí sinh nằm trong tốp 30% thí sinh xuất sắc theo từng nhóm ngành đào tạo đều có cơ hội được xem xét nhận học bổng Chính phủ trước khi nhập học. Việc này dựa trên khai thác nền tảng dữ liệu số nhằm tối ưu hóa quy trình xét duyệt, giảm thiểu thủ tục hành chính.
Ứng dụng nền tảng số trong xét duyệt học bổng
Một điểm mới quan trọng của dự thảo là quy trình xét duyệt, chi trả, theo dõi và quản lý học bổng sẽ được thực hiện thông qua Nền tảng quản trị đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chiến lược quốc gia. Nền tảng này bảo đảm kết nối, chia sẻ và đối soát dữ liệu giữa các cơ sở đào tạo và cơ quan quản lý.
Các cơ sở đào tạo sẽ khai thác dữ liệu tuyển sinh, đào tạo và dữ liệu đã được kết nối, chia sẻ. Người học không phải nộp lại hồ sơ hoặc cung cấp lại những thông tin đã có trong hệ thống, trừ trường hợp cần xác minh dữ liệu chưa đầy đủ hoặc có sai lệch. Việc xét duyệt học bổng được thực hiện theo quy trình nội bộ của cơ sở đào tạo, không làm phát sinh thủ tục hành chính đối với người học.
Danh mục ngành được ưu tiên học bổng
Dự thảo Thông tư cũng ban hành danh mục các ngành khoa học cơ bản được áp dụng mức học bổng, đồng thời xác định các ngành thuộc lĩnh vực kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược để áp dụng mức học bổng tương ứng. Theo đó, nhiều lĩnh vực đang được ưu tiên phát triển nằm trong danh mục gồm:
- Trí tuệ nhân tạo (AI)
- Vi mạch bán dẫn
- Khoa học dữ liệu
- An toàn thông tin
- Công nghệ sinh học
- Khoa học máy tính
- Công nghệ thông tin
- Vật liệu
- Toán học, vật lý, hóa học
Theo Bộ GD&ĐT, danh mục này là căn cứ quan trọng để các cơ sở đào tạo triển khai thống nhất chính sách học bổng theo Nghị định số 179/2026/NĐ-CP, góp phần phát hiện, thu hút, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Chính sách này đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia trong giai đoạn mới.
Hoàn thiện cơ chế quản lý và chi trả
Dự thảo hướng dẫn thống nhất việc quản lý dữ liệu, xét duyệt và chi trả học bổng; lập dự toán kinh phí, chế độ báo cáo; trình tự hoàn trả học bổng và trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương, cơ sở đào tạo trong quá trình tổ chức thực hiện. Mục tiêu là bảo đảm việc triển khai chính sách công khai, minh bạch, đúng đối tượng và thống nhất trên phạm vi toàn quốc.
Dự thảo cũng quy định cụ thể thời hạn hoàn thành việc xét hưởng học bổng, quy trình chi trả, theo dõi và cập nhật kết quả chi trả trên hệ thống thông tin. Đây được xem là bước quan trọng thúc đẩy ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong tuyển sinh và tổ chức đào tạo của giáo dục đại học.
Bộ GD&ĐT cho biết, chính sách học bổng theo Nghị định số 179/2026/NĐ-CP nhằm tạo cơ sở triển khai hiệu quả trên phạm vi cả nước, thu hút người học vào các ngành then chốt phục vụ phát triển đất nước. Dự thảo Thông tư đang được lấy ý kiến rộng rãi từ các cơ quan, tổ chức, cá nhân trước khi ban hành chính thức.
