Xử lý quần áo cũ đúng cách: Giải pháp giảm thiểu rác thải thời trang
Ngành thời trang toàn cầu thải ra khoảng 92 triệu tấn rác mỗi năm, theo số liệu từ Liên Hợp Quốc. Trung bình, mỗi giây lại có một xe tải chất đầy quần áo cũ bị đốt bỏ hoặc chôn lấp. Tuy nhiên, một thói quen phổ biến là quyên góp từ thiện thiếu chọn lọc đang vô tình làm trầm trọng thêm vấn đề này, thay vì giải quyết nó.
Thực trạng quyên góp từ thiện và gánh nặng rác thải
Vào dịp sát Tết, nhiều gia đình thường dọn dẹp tủ quần áo và nghĩ ngay đến việc đem đồ cũ gửi tổ chức từ thiện. Họ tin rằng hành động này giúp loại bỏ đồ không dùng, chuyển đến người cần và giảm rác thải. Nhưng thực tế, theo Aja Barber, tác giả cuốn sách Consumed, phần lớn quần áo được quyên góp không đến được nơi mong đợi. Chúng thường bị thải ra bãi rác hoặc xuất khẩu sang các nước kém phát triển như Ghana, Kenya và Uganda, nơi trở thành thủ phủ rác thời trang.
Ví dụ, tại Anh, cửa hàng từ thiện Second Life ở East Sussex phải thải bỏ 250 kg quần áo mỗi hai tuần. Kho từ thiện của Bệnh viện dưỡng lão St Luke ở Sheffield thậm chí bỏ đi tới 2 tấn đồ cũ chỉ sau ba ngày. Jen Graham, một stylist thời trang và KOL, giải thích: "Đồ bạn nghĩ là quyên góp, thực chất lại khiến họ tốn tiền xử lý". Các tổ chức từ thiện chỉ có thể bán những món đồ còn sử dụng được để gây quỹ, trong khi đồ rách, bẩn, có mùi hôi trở thành gánh nặng tài chính.
Các bước xử lý quần áo cũ hiệu quả
Dưới đây là những phương pháp được các chuyên gia khuyến nghị để xử lý quần áo cũ một cách bền vững, giảm thiểu tác động đến môi trường.
Quyên góp có chọn lọc
Jen Graham đưa ra nguyên tắc cơ bản: "Đừng đem từ thiện một món đồ mà bạn không dám cho bạn bè". Người dùng cần giặt sạch, đóng gói cẩn thận vào túi kín và tránh gửi quá nhiều cùng lúc để tránh hư hại. Chất lượng đồ quan trọng hơn thương hiệu, nên ưu tiên các sản phẩm thiết yếu như giày thể thao, túi xách, khăn quàng còn tốt.
Tại Việt Nam, một số tổ chức nhận quần áo cũ thường xuyên bao gồm REshare, Urban Circular Space và E2K. Urban Circular Space và E2K tập trung vào từ thiện và tái chế, trong khi REshare vận hành thêm mảng bán lại và xử lý rác thời trang.
Bán lại đồ cũ
Theo The Guardian, bán lại là giải pháp sáng suốt và thân thiện môi trường hơn quyên góp. Tổ chức Ellen Macarthur Foundation cho biết, trung bình một món đồ thời trang chỉ được mặc 7-10 lần trước khi bị thải bỏ. Nếu tăng gấp đôi số lần mặc, con người có thể giảm dấu chân môi trường tới 44%.
Thị trường thời trang second-hand đang phát triển mạnh, đặc biệt tại Anh, nơi hai phần ba người dùng mua đồ cũ trực tuyến trong năm 2024. Các nền tảng như Vinted, một startup tỷ đô từ Litva, đang mở rộng sang thị trường Mỹ. Tại Chile, tổ chức Desierto Vestido đã thực hiện chiến dịch Re-commerce Atacama, bán lại quần áo còn mới từ các đống rác trên sa mạc Atacama, nơi mỗi năm thải ra khoảng 40.000 tấn quần áo.
Ở Việt Nam, Công ty TNHH Glammie Việt Nam nhận ký gửi quần áo đã qua sử dụng với độ mới trên 90%. Người dùng cũng có thể tự bán trên trang cá nhân hoặc tham gia sự kiện đổi đồ tại địa phương.
Sửa chữa và tái sử dụng
Sửa chữa là cách hiệu quả để kéo dài vòng đời của quần áo. Layla Sargent, nhà sáng lập nền tảng Seam, cho biết nhiều thợ sửa đồ là doanh nghiệp cá thể, và các công nghệ như Seam đang số hóa dịch vụ này. Dịch vụ sửa chữa không chỉ áp dụng cho quần áo mà còn cho phụ kiện như giày dép, với tùy chọn nhận đồ tại nhà hoặc qua chuyển phát.
Thay đổi phong cách và tái chế
Amy Bannerman, Giám đốc phong cách thời trang cũ của eBay tại Anh, khuyến nghị người dùng thử nghiệm phối đồ mới với các món hiện có thay vì mua sắm liên tục. Một món đồ không phù hợp có thể được chuyển đổi công năng, ví dụ biến váy cưới thành trang phục ngày thường.
Về tái chế, chỉ 1% sợi được tái chế thành sợi mới toàn cầu. Hầu hết quần áo cũ bị đưa đến bãi rác hoặc tái chế hạ cấp. Chuyên gia khuyên nên gửi đồ đến các đơn vị có chương trình tái chế minh bạch, như Teemill tại Anh với chương trình tuần hoàn áo cotton, hoặc Reskinned chấp nhận đa dạng loại vải để sửa chữa, bán lại hoặc tái chế.
Giảm thiểu sử dụng và lựa chọn bền vững
Trước vấn nạn rác thời trang, các chuyên gia nhấn mạnh việc mua hàng có trách nhiệm. Viện Nghiên cứu phát triển bền vững Hot or Cold khuyến nghị mỗi người chỉ nên mua 5 món thời trang mỗi năm. Quan tâm đến chất liệu bền vững và mặc lâu hơn là chìa khóa giảm thiểu rác thải.
Ngoài ra, cần lưu ý mức độ phân hủy của chất liệu: linen phân hủy trong 2 tuần, cotton mất 1-5 tháng, denim cần 10-12 tháng, trong khi polyester và kim sa có thể tồn tại hàng trăm năm. Bằng cách áp dụng các bước trên, người tiêu dùng có thể đóng góp tích cực vào việc giảm thiểu rác thải thời trang và bảo vệ môi trường.
