Công ty Vàng bạc Đá quý Sài Gòn (SJC) đang trải qua một giai đoạn đầy biến động sau khi cựu Tổng giám đốc Lê Thúy Hằng bị khởi tố, bắt tạm giam về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”. Sự việc này không chỉ gây chấn động dư luận mà còn đặt ra nhiều câu hỏi về tương lai của thương hiệu vàng SJC – một biểu tượng lâu năm trên thị trường vàng Việt Nam.
Vụ án và những hệ lụy tức thời
Ngày 25/7/2024, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã thực hiện lệnh bắt tạm giam bà Lê Thúy Hằng (sinh năm 1972), cựu Tổng giám đốc SJC, cùng với hai bị can khác là ông Nguyễn Thế Kỷ (sinh năm 1961, cựu Chủ tịch HĐTV SJC) và bà Nguyễn Thị Kim Chi (sinh năm 1974, cựu Kế toán trưởng SJC). Cả ba bị điều tra về hành vi liên quan đến việc mua bán trái phép hóa đơn, gây thất thoát lớn cho ngân sách nhà nước. Theo kết quả điều tra ban đầu, từ năm 2019 đến 2022, các bị can đã thông qua việc mua bán hóa đơn trái phép với tổng giá trị lên tới hơn 1.200 tỷ đồng, gây thiệt hại cho ngân sách khoảng 120 tỷ đồng.
Ngay sau khi thông tin vụ án được công bố, thương hiệu SJC chịu ảnh hưởng nặng nề. Giá vàng SJC trên thị trường có biến động mạnh, chênh lệch giữa giá mua và giá bán nới rộng, khiến nhiều nhà đầu tư lo ngại. Một số cửa hàng vàng ghi nhận lượng khách giảm đáng kể, đặc biệt là các giao dịch mua vàng miếng SJC. Theo ghi nhận của phóng viên, tại các cửa hàng SJC trên đường Trần Nhân Tông (Hà Nội), lượng khách giao dịch giảm tới 30-40% so với trước khi vụ án xảy ra.
Áp lực cạnh tranh và niềm tin của người tiêu dùng
Không chỉ đối mặt với những vấn đề pháp lý, SJC còn phải cạnh tranh gay gắt với các thương hiệu vàng khác như PNJ, DOJI, hay vàng 9999 của các ngân hàng. Trong những năm gần đây, thị phần vàng miếng SJC đã có dấu hiệu suy giảm khi người tiêu dùng có nhiều lựa chọn hơn. Theo thống kê của Hội đồng Vàng Thế giới, thị phần vàng miếng SJC trên thị trường vàng miếng Việt Nam đã giảm từ 70% năm 2020 xuống còn khoảng 55% vào cuối năm 2023. Vụ án này được dự báo sẽ đẩy nhanh quá trình suy giảm thị phần, khi niềm tin của khách hàng bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Bà Nguyễn Thị Hồng, một tiểu thương kinh doanh vàng tại chợ Bến Thành (TP.HCM), chia sẻ: “Từ khi có tin bà Hằng bị bắt, khách hỏi mua vàng SJC ít hẳn. Nhiều người chuyển sang mua vàng PNJ hoặc vàng miếng của các ngân hàng vì sợ rủi ro. Tôi cũng phải giảm lượng vàng SJC nhập về để tránh tồn kho.”
Định hướng tái cấu trúc và tương lai của SJC
Trước tình hình đó, UBND TP.HCM – cơ quan chủ quản của SJC – đã chỉ đạo tiến hành tái cấu trúc toàn diện doanh nghiệp. Theo kế hoạch, SJC sẽ tập trung vào việc củng cố bộ máy quản lý, tăng cường minh bạch tài chính và nâng cao chất lượng sản phẩm. Ông Nguyễn Văn Dũng, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, cho biết: “Chúng tôi sẽ rà soát lại toàn bộ hoạt động của SJC, từ quản trị đến kinh doanh, để đảm bảo doanh nghiệp hoạt động đúng pháp luật và lấy lại niềm tin của người dân. SJC vẫn là thương hiệu vàng quốc gia, cần được bảo vệ và phát triển.”
Một trong những biện pháp quan trọng là SJC sẽ triển khai hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời tăng cường kiểm soát nội bộ để ngăn chặn các sai phạm tương tự. Ngoài ra, SJC cũng đang xem xét việc mở rộng kênh bán hàng trực tuyến, hợp tác với các sàn thương mại điện tử để tiếp cận khách hàng trẻ hơn. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc khôi phục hoàn toàn uy tín của SJC sẽ cần nhiều thời gian và nỗ lực.
Tác động đến thị trường vàng Việt Nam
Vụ án SJC không chỉ ảnh hưởng đến riêng thương hiệu này mà còn tác động đến toàn bộ thị trường vàng trong nước. Nhiều chuyên gia dự báo, thị trường vàng sẽ có sự dịch chuyển mạnh mẽ, khi người tiêu dùng có xu hướng tìm đến các kênh đầu tư an toàn hơn như vàng miếng của Ngân hàng Nhà nước hoặc vàng trang sức của các thương hiệu uy tín khác. Ông Trần Thanh Hải, chuyên gia tài chính, nhận định: “SJC từng là ‘vàng quốc gia’, nhưng sau vụ việc này, vị thế của SJC sẽ bị suy giảm đáng kể. Các thương hiệu vàng khác có cơ hội gia tăng thị phần, đặc biệt là PNJ và DOJI với chiến lược kinh doanh minh bạch và sản phẩm đa dạng.”
Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước cũng đang xem xét điều chỉnh các quy định về kinh doanh vàng, nhằm tăng cường quản lý thị trường và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Dự kiến, trong thời gian tới, các doanh nghiệp kinh doanh vàng sẽ phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe hơn về vốn, quản trị và minh bạch tài chính.
Rõ ràng, sau vụ án cựu Tổng giám đốc SJC, thương hiệu vàng SJC đang đứng trước bước ngoặt lớn. Liệu SJC có thể vượt qua khó khăn, lấy lại vị thế hay sẽ tiếp tục suy giảm? Câu trả lời phụ thuộc vào khả năng tái cấu trúc và khôi phục niềm tin của doanh nghiệp trong thời gian tới.
