Những tác phẩm văn học kinh điển như Truyện Kiều, Lục Vân Tiên, Thép đã tôi thế đấy hay Bố già đang được các nhà xuất bản đầu tư mạnh mẽ về hình thức, từ bìa cứng bọc vải, mạ nhũ vàng ba cạnh, đến hộp vỏ sò (solander box) và giấy Ford cao cấp. Sự kết hợp giữa nội dung vượt thời gian và nghệ thuật chế tác thủ công tinh xảo đã tạo nên sức hút mới cho văn hóa đọc trong thời đại số.
‘Xiêm y phải xứng với kỳ đức’
Ông Trần Đại Thắng, Giám đốc Đông A, cho biết việc làm mới danh tác thông qua hình thức thủ công cao cấp là cách tôn vinh tri thức như một di sản. Ông chia sẻ: “Khi đã gọi là kinh điển thì tác phẩm đó sẽ có sức sống rất lâu, rất bền và sự lan tỏa rộng lớn. Chúng tôi phải chọn những tác phẩm có sức sống thật là lâu và giá trị bền vững thì mới làm những ấn bản đặc biệt hoặc giới hạn. Như tôi thường nói, xiêm y phải xứng với kỳ đức”.
Quan điểm này được cụ thể hóa qua bộ ấn phẩm ra mắt ngày 26/7 tại TP.HCM, do FAHASA tổ chức nhân kỷ niệm 50 năm thành lập công ty. Bốn ấn bản phiên bản giới hạn và bốn ấn bản cao cấp đã được giới thiệu, trong đó có các tác phẩm văn học kinh điển do Đông A thực hiện, với tranh minh họa của các họa sĩ tên tuổi như Đặng Xuân Hòa (Truyện Kiều) và Nguyễn Công Hoan (Lục Vân Tiên).
Ông Trần Đại Thắng nhấn mạnh: “Tranh minh họa giúp trang sách không còn đơn điệu, mang lại sự thú vị và lôi cuốn cho độc giả qua mỗi lần đọc. Mỗi ấn bản là một câu chuyện được họa sĩ tái hiện dưới góc độ mỹ thuật riêng, bởi đôi khi, hình ảnh có khả năng tạo nên sự sinh động mà ngôn ngữ văn học khó lòng chuyển tải hết”.
Sách là di sản văn hóa
TS Nguyễn Mạnh Hùng, sáng lập Thái Hà Books, chia sẻ: “Mục tiêu không phải chỉ tạo ra một vật phẩm đẹp, mà là góp phần tôn vinh giá trị của tri thức. Khi trân trọng cuốn sách, con người cũng trân trọng tri thức chứa đựng bên trong cuốn sách đó”. Thái Hà Books gần đây gây tiếng vang khi đưa kỹ thuật khảm trai thủ công lên bìa sách, tạo ra những ấn bản Truyện Kiều khảm trai, có họa tiết rồng thêu trên vải gấm, hoặc phủ sơn mài nhiều lớp. Ngoài ra, các đơn vị như Nhã Nam, Nhà xuất bản Trẻ và Kim Đồng cũng đầu tư vào ấn bản bọc da, khâu gáy thủ công, in lụa hay mạ nhũ dành riêng cho mảng sách kinh điển.
Sự chuyển dịch này đã tạo ra một cộng đồng sưu tầm sôi động. Những cuốn sách cao cấp không chỉ là tác phẩm văn học mà còn là tài sản lưu trữ, có giá trị gia tăng theo thời gian.
Sức hút từ thị trường và giới sưu tầm
Bà Phạm Thị Hóa, Phó tổng giám đốc FAHASA, cho biết: “Văn học kinh điển vẫn là một cái thể loại có sức bán ổn định và bán tốt trong rất nhiều năm qua. Đối tượng phục vụ thì rất rộng, không chỉ là các em học sinh, sinh viên mà cả nhiều gia đình và doanh nghiệp cũng chọn dòng sách này để bổ sung vào tủ sách của mình”. Bà nhấn mạnh việc phát hành các phiên bản cao cấp, giới hạn góp phần lan tỏa tình yêu sách và khơi gợi niềm tự hào đối với các tác phẩm có giá trị học thuật, văn hóa của Việt Nam.
Ông Duy Lê, một nhà sưu tầm sách lâu năm, cho biết ông sở hữu gần như tất cả bản sách giới hạn của Đông A. Ông khẳng định: “Giá trị của các tác phẩm kinh điển là vượt thời gian, vì vậy chúng luôn giữ vững sức sống theo năm tháng. Mỗi lần đọc lại, tôi đều khám phá ra những điều mới mẻ hoặc những cảm xúc mà những lần trước chưa từng có”. Theo ông, các ấn bản hiện nay đạt tiêu chuẩn hoàn thiện rất cao, tiệm cận với thế giới.
Dữ liệu thị trường xuất bản toàn cầu cũng phản ánh sức hút của danh tác vượt thời gian. Theo Fortune Business Insights, quy mô thị trường xuất bản toàn cầu dự kiến đạt hơn 224 tỷ USD vào năm 2034, trong đó phân khúc sách hư cấu chiếm 46,54% thị phần. Báo cáo của Publishers Weekly chỉ ra rằng lợi nhuận “khủng” của các tập đoàn xuất bản lớn không nằm ở sách mới (frontlist) – vốn chỉ có 10-20% khả năng sinh lời – mà xuất phát từ danh mục “backlist” gồm các danh tác kinh điển đã được bảo chứng qua thời gian. Khái niệm “kinh điển” giờ đây đã trở thành một thương hiệu quyền năng, lọt top 10 thể loại thu hút đầu tư quảng cáo mạnh mẽ nhất trên các nền tảng thương mại điện tử lớn.
