Tiểu thuyết 'Tehran về đêm tĩnh lặng' lọt vào chung khảo Booker Quốc tế 2026
Giải thưởng Booker Quốc tế vừa chính thức công bố danh sách 6 tác phẩm xuất sắc lọt vào vòng chung khảo năm 2026. Trong số đó, tiểu thuyết The Nights Are Quiet in Tehran (tạm dịch: Tehran về đêm tĩnh lặng) của tác giả Shida Bazyar, được dịch từ tiếng Đức bởi Ruth Martin, đã thu hút sự chú ý đặc biệt từ giới phê bình và độc giả.
Hội đồng giám khảo và quá trình lựa chọn
Hội đồng giám khảo năm nay do nhà văn Natasha Brown chủ trì, với sự tham gia của các thành viên uy tín như Giáo sư Toán học Marcus du Sautoy từ Đại học Oxford, dịch giả Sophie Hughes từng lọt chung khảo Booker, nhà văn - biên tập viên Troy Onyango và tiểu thuyết gia Nilanjana S. Roy. Từ danh sách 13 tác phẩm công bố vào ngày 24/2, họ đã chọn ra 6 tác phẩm cuối cùng dựa trên tiêu chí chất lượng văn học và tính đa dạng văn hóa.
Theo thông tin từ The Booker Prize, 6 cuốn sách này có nguồn gốc từ nhiều quốc gia như Brazil, Bulgaria, Canada, Pháp, Đức, Đài Loan, Anh và Mỹ, được dịch từ 5 ngôn ngữ gốc khác nhau. Đáng chú ý, 5 trong số 6 tác giả và 4 trong số 6 dịch giả là nữ, phản ánh sự đa dạng và bình đẳng trong làng văn học quốc tế.
Nội dung đa dạng và giàu tính thời sự
Các tác phẩm lọt chung khảo mang đến trải nghiệm quốc tế phong phú, khám phá nhiều giai đoạn lịch sử và văn hóa khác nhau. Chúng trải dài từ Đài Loan thời bị Nhật Bản đô hộ vào thập niên 1930, châu Âu dưới sự kiểm soát của Đức quốc xã trong Thế chiến II, đến ngoại ô nước Pháp yên bình cuối thế kỷ 20 và những hệ quả của Cách mạng Iran năm 1979.
Tiểu thuyết The Nights Are Quiet in Tehran theo chân một gia đình tháo chạy khỏi Iran rồi sau đó trở về, qua hành trình di cư sang Đức. Tác phẩm khai thác sâu sắc các chủ đề áp bức, lưu vong, phản kháng và cuộc sống giữa nhiều nền văn hóa. Lựa chọn này được đánh giá là giàu tính thời sự, nhất là trong bối cảnh chiến sự và biến động chính trị tại Iran hiện nay.
Các tác phẩm khác trong danh sách
Ngoài The Nights Are Quiet in Tehran, 5 tác phẩm còn lại cũng mang đến những góc nhìn độc đáo:
- She Who Remains (Còn lại cô ấy) của Rene Karabash, dịch từ tiếng Bulgaria bởi Izidora Angel, là một cuốn sách ngắn, đậm chất thơ về một thiếu nữ thoát khỏi hôn nhân sắp đặt và thách thức các chuẩn mực giới tính.
- The Director (Vị đạo diễn) của Daniel Kehlmann, dịch từ tiếng Đức bởi Ross Benjamin, khám phá mối quan hệ giữa tham vọng nghệ thuật và nhượng bộ đạo đức qua câu chuyện về nhà làm phim G.W. Pabst dưới chế độ Đức quốc xã.
- On Earth As It Is Beneath (Trên mặt đất cũng như bên dưới) của Ana Paula Maia, dịch từ tiếng Bồ Đào Nha bởi Padma Viswanathan, đưa độc giả vào một trại thuộc địa nơi bạo lực và tàn ác thống trị.
- The Witch (Phù thủy) của Marie NDiaye, dịch từ tiếng Pháp bởi Jordan Stump, kể về một phụ nữ mắc kẹt trong hôn nhân không hạnh phúc và khả năng siêu nhiên được truyền cho con gái.
- Taiwan Travelogue (Chu du Đài Loan) của Yáng Shuāng-zǐ, dịch từ tiếng Quan Thoại Đài Loan bởi Lin King, là một hồi ký hư cấu khám phá ẩm thực Đài Loan và tình yêu phi dị giới.
Thông tin về giải thưởng Booker Quốc tế
Giải thưởng Booker Quốc tế được thành lập vào năm 2005, ban đầu nhằm vinh danh toàn bộ sự nghiệp của tác giả. Từ năm 2016, giải thưởng chuyển sang trao cho tác phẩm cụ thể được dịch sang tiếng Anh và xuất bản tại Anh hoặc Ireland trong vòng 12 tháng trước đó. Giải thưởng trị giá 50.000 bảng Anh sẽ được chia đều cho tác giả và dịch giả chiến thắng. Lễ trao giải năm nay dự kiến diễn ra tại Bảo tàng Tate Modern, London vào ngày 19/5.
Những tác giả từng đoạt giải trước đây bao gồm Han Kang với Người ăn chay và Olga Tokarczuk với Bieguni, những người không ngừng chuyển động. Giải thưởng năm 2025 thuộc về Heart Lamp của Banu Mushtaq, dịch từ tiếng Kannada bởi Deepa Bhasthi, với bản dịch tiếng Việt mang tên Ngọn đèn trong tim do Kim Diệu dịch, Rubik Books và NXB Phụ Nữ Việt Nam phát hành.
