Sách giả, sách lậu tràn lan: Nỗi lo của bạn đọc và nhà xuất bản
Quỳnh Trang, một thành viên tích cực trong các diễn đàn đọc sách trên mạng xã hội, vừa đăng tải một bài viết không phải để review tác phẩm, mà để hỏi ý kiến cộng đồng về việc những cuốn sách cô mới mua có phải là hàng giả hay không. Cô chia sẻ: “Tôi mua sách từ một người nói là đọc xong bán lại. Nhưng khi kiểm tra, thấy nhiều dấu hiệu như bìa in mờ, giá bị lem, thiếu trang… Đây là lần đầu tôi mua sách không qua kênh chính thức và bị lừa.” Trường hợp của Quỳnh Trang không hiếm, khi nhiều độc giả khác cũng thường xuyên đăng bài hỏi về tính xác thực của sách mua được.
Biến tướng khôn lường của sách giả, sách lậu
Sách giả, sách lậu đang len lỏi vào thị trường dưới nhiều hình thức như “sách đọc xong bán lại”, “sách xả kho”, hay “sách hạ giá”. Không phải ai cũng có kinh nghiệm để phân biệt đâu là sách thật, đâu là sách giả, và nhiều người chấp nhận mua vì giá rẻ hơn đáng kể. Ông Nguyễn Ngọc Tú, Giám đốc Marketing của 1980Books, cho biết: “Chỉ trong năm 2025, chúng tôi phát hiện gần 400 đường link sách giả trên TikTok, và đó chỉ là phần nổi của tảng băng chìm.” Các vi phạm còn xuất hiện trên Facebook, sàn thương mại điện tử và website lậu.
Ảnh hưởng nghiêm trọng đến các nhà xuất bản
Các đơn vị xuất bản như Nhã Nam và Đinh Tị Books cũng chịu thiệt hại nặng nề. Ông Nguyễn Xuân Minh, Trưởng phòng Bản quyền Nhã Nam, cho hay: “Hiện nay, chỉ những sách best-seller mới bị làm giả, và tốc độ rất nhanh. Chúng thường được bán ở các tỉnh hoặc rao bán qua livestream trên mạng xã hội.” Ông cũng tiết lộ rằng các ấn phẩm bị xâm phạm bản quyền trên không gian số, bao gồm vi phạm nội dung video/âm thanh và ebook. “File ebook lậu có thể được chia sẻ chỉ sau 3-7 ngày phát hành, gây khó khăn cho việc kiểm soát.”
Bà Trần Lệ Thu, Phó Tổng Giám đốc Đinh Tị Books, bày tỏ lo ngại: “Sách giả ảnh hưởng đến uy tín thương hiệu, đặc biệt với sách trẻ em vốn đòi hỏi chất lượng cao. Nó còn làm giảm doanh thu và nguồn lực tái đầu tư.” Ông Nguyễn Ngọc Tú nhấn mạnh: “Thiệt hại kinh tế là rõ ràng, nhưng cái giá đắt hơn là uy tín thương hiệu và động lực sáng tạo của đội ngũ trí thức.”
Khó khăn trong bảo vệ bản quyền và tác động đến bạn đọc
Việc chống lại sách giả, sách lậu gặp nhiều thách thức. Ông Nguyễn Xuân Minh chia sẻ: “Các chủ sở hữu quốc tế lo ngại về tình trạng vi phạm tại Việt Nam, và việc thuyết phục họ bán bản quyền rất khó khăn do thị trường nhỏ.” Mặc dù có những biện pháp như báo cáo với nền tảng hoặc cơ quan chức năng, nhưng nguồn lực hạn chế khiến việc xử lý không triệt để.
Về phía bạn đọc, sách giả, sách lậu không chỉ gây thiệt hại tài chính mà còn tiềm ẩn rủi ro về nội dung xấu, độc hại. Một chuyên gia trong ngành nhận định: “Ảnh hưởng của sách giả có thể nặng nề và kéo dài hơn các loại hàng giả khác, vì nó liên quan trực tiếp đến tri thức và văn hóa.”
Hướng đến một nền xuất bản lành mạnh
Để bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, nhà sản xuất và duy trì uy tín cho nền xuất bản, cần có sự chung tay từ cộng đồng và cơ quan quản lý. Việc giảm thiểu vi phạm bản quyền không chỉ là vấn đề kinh tế, mà còn là bảo vệ tri thức cho các thế hệ tương lai. Các nhà xuất bản đang nỗ lực tăng cường biện pháp pháp lý và kỹ thuật, nhưng đòi hỏi sự hỗ trợ mạnh mẽ hơn từ phía bạn đọc và chính quyền để đẩy lùi tình trạng này.
