Cuốn sách Đây là Rembrandt của hai tác giả Jorella Andrews và Nick Higgins, do Đông A phối hợp Nhà xuất bản Dân Trí ấn hành, tái hiện cuộc đời thăng trầm của danh họa Hà Lan Rembrandt van Rijn. Ngay từ khi mới ngoài hai mươi tuổi, Rembrandt đã khẳng định được tên tuổi, bước lên đỉnh cao danh vọng và phú quý. Nhưng số phận không mỉm cười mãi với ông: ở giai đoạn cuối của cuộc đời, Rembrandt phải đối mặt với cảnh phá sản, nợ nần và cô độc. Dù vậy, ông vẫn không ngừng vẽ, và nhiều nhà nghiên cứu ngày nay xem những tác phẩm cuối đời của ông là đỉnh cao trong sự nghiệp.
Câu chuyện của Rembrandt được kể một cách sinh động trong cuốn sách, kết hợp giữa dòng chảy tiểu sử và phân tích bối cảnh nghệ thuật. Tác giả không chỉ dừng lại ở những mốc sự kiện, mà còn giúp người đọc hiểu vì sao hội họa của Rembrandt lại có sức sống bền bỉ đến vậy. Tranh của ông được tạo nên từ sự quan sát tỉ mỉ, nét vẽ sinh động và không khí thâm trầm, khiến giới mộ điệu hiện đại coi đó là định nghĩa cho hội họa truyền thống châu Âu.
Một phong cách gây tranh cãi ngay từ khi còn sống
Không giống như hình ảnh được tôn vinh ngày nay, trong suốt cuộc đời, Rembrandt nhiều lần gặp phải sự đón nhận trái chiều. Tính chân thực đầy biểu hiện trong tranh của ông vừa tạo nên sự thán phục, vừa có thể gây khinh thị ở người xem. Có những thời kỳ, phong cách của ông bị giới lý thuyết và phê bình nghệ thuật theo trường phái kinh viện chê bai một cách gay gắt.
Sau khi Rembrandt qua đời, hơn một thế kỷ liền, những đánh giá tiêu cực ấy vẫn còn tiếp diễn. Điều này cho thấy mỹ học của ông đi ngược lại một số chuẩn mực của giới hàn lâm đương thời. Tuy nhiên, bước sang thế kỷ 19, cục diện đảo chiều. Trong bối cảnh cách mạng và nhiều biến động xã hội, giới họa sĩ bắt đầu tôn vinh Rembrandt như một người tiên phong. Họ nhìn thấy ở tranh ông một tinh thần hiện đại thực sự, một sự phá cách táo bạo so với các khuôn mẫu cứng nhắc của quá khứ.
Cuộc sống xa hoa của một siêu sao
Sinh ra vào đầu thế kỷ 17, Rembrandt sớm bộc lộ tài năng hiếm có. Ông nhanh chóng trở thành một họa sĩ thành đạt, sống trong giàu sang và được ví như một siêu sao nhạc rock của thời đại ngày nay. Nhưng vị thế đó không bền vững. Rembrandt chi tiêu vượt quá thu nhập, trong khi thị hiếu của công chúng bắt đầu thay đổi vào khoảng giữa cuộc đời ông. Những yếu tố này cộng lại khiến tài sản của ông nhanh chóng tiêu tán và dẫn đến tán gia bại sản.
Kể từ đó đến cuối đời, Rembrandt sống chật vật trong nghèo túng, nợ nần chồng chất. Ông đánh mất nhiều khách hàng lớn từng đặt làm tranh, và nỗi đau càng chồng chất khi những người thân yêu lần lượt qua đời. Dù ở hoàn cảnh nào, người họa sĩ này vẫn không dừng việc vẽ. Niềm cảm hứng trong ông dường như không bao giờ cạn kiệt, thậm chí nghịch cảnh còn khiến ông nhìn cuộc sống sâu sắc hơn.
Đỉnh cao cuối đời
Đáng chú ý, những tác phẩm Rembrandt sáng tác vào giai đoạn cuối cuộc đời lại được giới chuyên môn đánh giá là những sáng tác gợi mở và thể hiện sự nhạy bén nhất của ông. Có thể nói, chính trong thời khắc đen tối nhất của cuộc sống cá nhân, nghệ thuật của Rembrandt lại đạt đến độ chín muồi hiếm có. Bức Tự họa với chiếc giáp che cổ, được vẽ vào khoảng năm 1629, là một trong những tác phẩm cho thấy tài năng khắc họa nội tâm và kỹ thuật điêu luyện của ông ngay từ thuở ban đầu.
Cuốn sách Đây là Rembrandt khép lại với hình ảnh người nghệ sĩ già cô độc nhưng vẫn miệt mài bên giá vẽ. Thông điệp xuyên suốt tác phẩm là sự tận hiến trọn vẹn với nghệ thuật, bất chấp thăng trầm của số phận. Và chính những kiệt tác cuối đời đã biến Rembrandt trở thành một trong những cái tên bất tử của nền mỹ thuật phương Tây, vượt qua mọi sự dè bỉu và lãng quên để đến với sự tôn vinh của hậu thế.
