Trong suốt 23 năm liên tục từ mùa hè năm 1976, tỉnh Thái Bình đã tổ chức thành công Lớp bồi dưỡng các em thiếu nhi có năng khiếu sáng tác văn học, một sáng kiến tiên phong trên cả nước. Lớp học này không chỉ đào tạo năng khiếu nghệ thuật mà còn vun đắp tình yêu quê hương, đất nước và trách nhiệm công dân cho thế hệ trẻ. Từ đó, Nhóm Búp trên cành (hay còn gọi là Nhà Búp) ra đời, quy tụ những học viên đã từng tham gia lớp học hoặc có bài đăng trên tạp chí Búp trên cành, Sáng tác Thái Bình giai đoạn 1973-1998.
Thành tích nổi bật của Nhà Búp
Theo tác giả Nguyễn Sĩ Đại, người từng là hàng xóm của anh Trần Văn Dũng và chị Trần Huyền Tâm – một trong những nòng cốt của Nhóm – cuốn sách tập hợp các tác phẩm đoạt giải của Nhà Búp đã ghi nhận 72 giải thưởng cá nhân và 5 giải tập thể, trong đó có tới 20 giải nhất và 23 giải nhì. Các giải thưởng này đến từ các cuộc thi dành cho thiếu nhi của tỉnh Thái Bình, quốc gia và quốc tế trong những thập kỷ 70-80. Thiếu nhi Thái Bình luôn là lực lượng tham gia đông đảo và giành nhiều giải thưởng nhất.
Những tác giả tiêu biểu và tác phẩm đặc sắc
Trên văn đàn, nhiều cái tên của Nhà Búp đã được bạn đọc cả nước yêu mến như Lã Bắc Lý, Bùi Thị Biên Linh, Bùi Thanh Huyền, Trần Huyền Tâm, Trương Minh Hiếu, Nguyễn Thị Minh Hương, Đào Thanh Bình, Bùi Lan Anh, Vũ Huy Thông, Nguyễn Thị Toán, Trần Thu Huê, Phạm Thị Lan Anh, Nguyễn Nga, Phạm Minh Châu, Bùi Thái Phúc, Nguyễn Phương Thủy, Phạm Hồng Oanh, Nguyễn Thúy Hằng, Nguyễn Diệu Liên và nhiều người khác.
Tác giả Nguyễn Sĩ Đại bày tỏ sự khâm phục trước khả năng quan sát tinh tế và cách thể hiện đầy biến hóa của các em. Ví dụ, Lê Quang Đôn trong tác phẩm “Bạn gió mùa hè” đã viết: “Gió vào bếp thổi hồng đôi má, gió nâng chiếc lồng gà lên cao tít, chú ve sầu soạn nhạc, gió kéo nhị ọ ẹ”. Hay trong “Qua vườn”: “Qua vườn gió hóa màu xanh/Xuống vườn, cái nắng cũng thành tươi non/Vì không có một mảnh vườn/Thì ôi, gió nắng cũng thường mà thôi”.
Trần Huyền Tâm, khi còn ở tuổi thiếu nhi, đã viết “Hương cau” với những câu thơ giàu ẩn dụ: “Bà kể chuyện dưới trăng/Hương cau thơm lời nói/Miếng trầu như ấm lại/Trong câu chuyện ngày xưa/…Hoa thả hương vào gió/Đọng trên những giọt sương/Sáng mai ai dậy sớm/Hoa sẽ dành cho hương”. Tác giả cho rằng, nếu không phải người con của đồng lúa Thái Bình và không được bồi dưỡng văn học, khó có thể viết nên những câu văn hay về cây lúa như Trần Thu Huê trong “Mùa gặt mới”: “Mấy hôm trước, lúa mới chín lác đác, thửa xanh xen lẫn thửa vàng. Thế mà hôm nay, cả cánh đồng vàng rực lên, mỗi bông lúa như một ngọn lửa nhỏ đang cháy. Lúa đồng giữ nguyên sắc nắng rực rỡ suốt đêm dài”.
Nguyễn Thúy Hằng, mới 11 tuổi, đã viết về “Dòng sông quê em” với những hình ảnh sống động: “Cỏ còn ướt đẫm sương đêm mà các bà, các chị đã ra tỉa bắp, hái dâu. Bình minh chan hòa trên mặt sông. Buổi trưa, trẻ em rủ nhau ra vùng vẫy, tắm rửa. Các em bé té nước cho nhau cười như nắc nẻ. Chúng lặn hụp, bơi lội khéo léo như những con cá heo. Sông ôm chúng vào lòng, ôm lấy những đứa trẻ hồn nhiên, vui tươi và nghịch ngợm. Sông dịu dàng, dễ dãi như một người mẹ đối với đàn con; sông vui cười đùa nghịch với chúng em”.
Lời tri ân và kỳ vọng
Cuốn sách với 68 tác phẩm của 45 tác giả không chỉ là kỷ niệm tuổi thơ mà còn là lời tri ân đến lãnh đạo tỉnh Thái Bình, nhà văn Bút Ngữ – Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Thái Bình, cùng các thầy Kim Chuông, Lê Bính, Nguyễn Khoa Đăng, Đức Hậu, Nguyễn Văn, Bùi Công Bính, Võ Bá Cường và các nhà văn, nhà thơ như Tô Hoài, Phạm Hổ, Phong Thu, Võ Quảng, Định Hải, Vũ Tú Nam. Tác giả Nguyễn Sĩ Đại tin rằng, với năng khiếu sẵn có và lòng biết ơn những tháng ngày tuổi thơ được bồi bổ tâm hồn, Nhóm Búp trên cành sẽ tiếp tục sáng tác những tác phẩm đoạt giải thưởng cao trong lòng bạn đọc.
