Mong Ước Tủ Sách Lớn Hơn Tủ Lạnh: Tiếng Nói Từ Người Làm Sách Việt
Trong bối cảnh Ngày Sách & Văn hóa đọc Việt Nam 21/4, ông Nguyễn Mạnh Hùng - Chủ tịch HĐQT Thái Hà Books - đã chia sẻ một mong ước sâu sắc: "Tôi mong muốn mỗi gia đình có tủ sách 'to' hơn tủ lạnh, theo nghĩa bóng". Ông nhận xét rằng nhiều người sẵn sàng chi tiền triệu cho một bữa ăn, nhưng lại tiếc khi bỏ ra trăm nghìn để mua sách. Điều này phản ánh một thực tế đáng suy ngẫm về thói quen tiêu dùng và giá trị tri thức trong xã hội hiện đại.
Kêu Gọi Đầu Tư Mạnh Mẽ Hơn Cho Sách
Ông Hùng mở rộng mong muốn của mình, nhấn mạnh rằng cần có sự quan tâm, đầu tư rộng hơn, mạnh mẽ hơn từ xã hội, doanh nghiệp và người dân dành cho sách. "Chúng tôi mong nhà nào cũng có một tủ sách; doanh nghiệp, từng phường xã, cơ quan đều có một tủ sách", ông nói. Tiếng nói này không chỉ của riêng ông mà còn thể hiện mong muốn chung của nhiều người làm sách tại Việt Nam, đặc biệt khi phát triển công nghiệp văn hóa ngày càng được chú trọng.
Tọa đàm Sách và Công nghiệp văn hóa, diễn ra tại Phố Sách Hà Nội, đã thu hút nhiều ý kiến đóng góp từ các chuyên gia. Họ cùng thảo luận về vai trò của sách trong việc xây dựng nền tảng văn hóa bền vững.
Thách Thức Về Tính Hệ Thống Trong Lưu Trữ Tri Thức
Nhà sản xuất phim Cao Phượng Diễm chia sẻ rằng sách đóng vai trò hỗ trợ quan trọng trong công việc của bà, giúp tạo nên "sức mạnh tổng hợp" để hiểu bối cảnh lịch sử và nhân vật. Tuy nhiên, bà chỉ ra một vấn đề lớn: sách và tư liệu tại Việt Nam thường tản mạn, thiếu tính hệ thống trong lưu trữ. Điều này buộc bà phải sang Pháp để tìm kiếm tài liệu phục vụ cho bộ phim hoạt hình về Hoàng Thị Thế.
Bà Khúc Thị Hoa Phượng - Giám đốc, Tổng biên tập NXB Phụ nữ Việt Nam - đồng tình với quan điểm này. Bà nhấn mạnh rằng Việt Nam có nền văn hóa phong phú, nhưng việc thiếu khả năng lưu trữ và hệ thống hóa khiến thế hệ trẻ khó tiếp cận và kế thừa tinh hoa. "Chúng ta có nhiều giá trị văn hóa phong phú, nhưng ta cứ để nó tản mát mọi nơi", bà Phượng quả quyết.
Bà kể lại câu chuyện khi tổ chức workshop để mời tác giả Việt viết truyện kỳ ảo cho trẻ em. Các tác giả gặp khó khăn trong việc xây dựng nhân vật và thế giới đủ lớn, trong khi phương Tây đã có sẵn hệ sinh thái tri thức được hệ thống hóa, như ma cà rồng, giúp người sáng tác dễ dàng truy cập và phát triển.
Khó Khăn Trong Đầu Tư Tài Chính Và Giáo Dục
Một thách thức khác được thảo luận là vấn đề đầu tư tài chính. Bà Hoa Phượng chia sẻ rằng dù sách là cốt lõi của công nghiệp văn hóa và có thể bán bản quyền cho các lĩnh vực khác, nhưng thực tế nhiều cuốn sách đã được mua bản quyền lại không có kinh phí để sản xuất phim. "Làm gì có tiền! Toàn là trận đánh thì phim trường ở đâu mà quay?", bà dẫn lời một tác giả.
Bà đề xuất cần có kế hoạch xúc tiến thương mại quyết liệt hơn, kết nối với nhà đầu tư để câu chuyện từ sách sớm được chuyển thể lên màn ảnh. Đồng thời, ông Nguyễn Mạnh Hùng chia sẻ kinh nghiệm từ Thái Hà Books: những cuốn sách tâm huyết nhất thường lỗ, trong khi sách bán chạy lại không phải là điều họ mong muốn xuất bản.
Định kiến từ người đọc cũng là yếu tố cản trở. Bà Hoa Phượng kể rằng con gái bà thờ ơ với một cuốn sách kỳ ảo Việt Nam mà bà tâm đắc, trong khi cùng chất liệu đó, khi dựng thành phim như "Tết ở làng địa ngục", lại thu hút khán giả. Điều này cho thấy cần có cách truyền thông để thay đổi nhận thức.
Vai Trò Quan Trọng Của Giáo Dục
Nhà văn Lê Phương Liên nhấn mạnh rằng giáo dục đóng vai trò then chốt trong việc thay đổi nhận thức cộng đồng về sách. Bà cho rằng trẻ em chưa trân trọng vẻ đẹp của chất liệu văn hóa dân gian vì khía cạnh này ít được dạy trong trường học. Các chuyên gia đồng tình rằng để sách phát triển trong công nghiệp văn hóa, cần gắn liền với thị trường và có đủ uy tín để thu hút đầu tư.
Tọa đàm kết luận rằng phát triển sách phải đi đôi với đầu tư tài chính và giáo dục, tạo nền tảng vững chắc cho văn hóa đọc tại Việt Nam.
