Hành Trình Hấp Dẫn Của Cà Phê Qua Trang Sách
Cuốn sách Tất tần tật về cà phê của Joseph M. Walsh, do Light Books và NXB Phụ nữ Việt Nam phát hành, là một chuyến hành trình đầy lôi cuốn. Nó đưa độc giả băng qua các lục địa, xuyên suốt dòng chảy lịch sử để khám phá nguồn gốc, sự phát triển và sức ảnh hưởng sâu rộng của một trong ba thức uống phổ biến nhất thế giới.
Nguồn Gốc Và Sự Du Nhập Vào Ả Rập
Theo một bản thảo tiếng Ả Rập tại Thư viện Quốc gia Paris, người Ả Rập đã biết dùng cà phê từ thế kỷ XIII. Tài liệu này kể rằng vào giữa thế kỷ XV, một giáo sĩ Hồi giáo từ Aden, sau chuyến đi tới Ba Tư, đã mang về một ít hạt cà phê rang. Một chuyên luận năm 1566 của một tộc trưởng Ả Rập khẳng định kiến thức về cà phê được đưa từ Abyssinia tới Ả Rập vào đầu thế kỷ XV, bởi giáo sĩ Djmaleddin Abou Elfager.
Ở Abyssinia, việc dùng cà phê làm đồ uống đã phổ biến từ lâu đời. Khi mới du nhập vào Ả Rập, cà phê chỉ thay thế thức uống từ lá cây Dây gối. Nhờ giáo sĩ Elfager giới thiệu, cà phê nhanh chóng được ưa chuộng, đầu tiên bởi luật sư, chuyên gia, rồi lan tới sinh viên, học giả, thợ thủ công và lữ khách.
Lệnh Cấm Và Những Cuộc Bạo Loạn
Cà phê nhanh chóng được ca ngợi vì giúp thanh lọc máu, kích thích tiêu hóa và làm hưng phấn tinh thần. Tuy nhiên, tính chất đánh tan buồn ngủ khiến nó bị một bộ phận giáo sĩ bảo thủ phản đối. Họ xem cà phê là thức uống gây say sưa, vi phạm kinh Koran, và ra lệnh cấm dùng.
Dù vậy, thói quen uống cà phê vẫn lan truyền nhanh chóng trong cộng đồng Hồi giáo. Ở Syria, sự đam mê cà phê trở nên cuồng nhiệt, dẫn đến các buổi tụ tập đông vui, đi ngược giáo lý. Chính quyền cố gắng kìm hãm bằng cách viện lý do cà phê gây say, nhưng thực tế là để ngăn các hoạt động xã hội.
Tại Cairo năm 1510, việc sử dụng cà phê bừa bãi bị cấm theo lệnh Khaine Beg, người lên án nó là "gây say và tạo khuynh hướng sai lệch". Sắc lệnh này bị bãi bỏ bởi người kế nhiệm Causin. Đến năm 1523, đại giáo sĩ Abdallah Ibrahim lại chỉ trích mạnh mẽ việc uống cà phê trong một bài thuyết giảng, gây ra một vụ bạo loạn khi các phe đối lập ẩu đả.
Sheikh Obelek, một người khôn ngoan, đã mời các giáo sĩ, bác sĩ phản đối cà phê đến nhà, cho họ uống thử và tự mình làm gương. Hành động này giúp lập lại yên ổn, và từ đó, cà phê được cho phép sử dụng ở Cairo.
Sự Lan Tỏa Và Trở Thành Thức Uống Quốc Dân
Từ Aden, việc sử dụng cà phê lan rộng tới Mecca, Medina và các thành phố khác của Ả Rập, rồi truyền qua biên giới tới Syria và Ba Tư. Quán cà phê công cộng mọc lên khắp nơi ở Tây Á, trở thành nơi tụ tập cho chính trị gia, nhà thơ và giáo sĩ.
Ngành trồng cà phê và việc coi cà phê là món đồ uống quốc dân đã gắn liền với Ả Rập, tương tự như trà với Trung Quốc. Cuốn sách không chỉ kể lại lịch sử mà còn làm nổi bật sức ảnh hưởng văn hóa và xã hội của cà phê trên toàn cầu.
