Tiểu thuyết mới của Hồ Anh Thái được giới phê bình dự đoán là sách 'phải đọc' năm 2026
Thông tin từ buổi ra mắt tiểu thuyết Bản thảo để lại trong sảnh lễ tân của nhà văn Hồ Anh Thái, do Công ty Nhã Nam và Nhà xuất bản Hà Nội phát hành, đã thu hút sự chú ý của giới văn học. Cuốn sách, mở ra từ một bản thảo bị bỏ quên, được các chuyên gia dự đoán sẽ là tác phẩm văn học đầu tiên nằm trong danh sách "phải đọc" của năm 2026, khẳng định vị thế đặc biệt trong dòng chảy văn học đương đại.
Cấu trúc mở và giọng điệu linh hoạt tạo sức hút
Tiến sĩ Nguyễn Thị Thủy Sam, sau khi đọc tác phẩm, nhận xét rằng tiểu thuyết này tạo được sức hấp dẫn nhờ cấu trúc mở, cho phép người đọc tham gia tích cực vào quá trình diễn giải. Giọng điệu linh hoạt, kết hợp giữa sự giễu nhại và suy tư, cùng lối kể chuyện đặc biệt, khiến cuốn sách trở thành một tác phẩm "được khuyên dùng" cho cả bạn đọc phổ thông lẫn giới nghiên cứu.
Buổi ra mắt quy tụ nhiều gương mặt nổi bật của văn đàn như nhà văn Nguyễn Thị Thu Huệ, nhà văn Lê Minh Khuê, nhà văn và họa sĩ Trần Thị Trường, nhà văn Phạm Ngọc Tiến, và Phó Giáo sư Tiến sĩ Phạm Xuân Thạch. Điều đáng chú ý là nhân vật chính, nhà văn Hồ Anh Thái, lại vắng mặt, một thói quen không lạ trong giới văn chương, nơi ông cùng với Nguyễn Bình Phương và Nguyễn Việt Hà được biết đến là những người khó "tóm" được trong các sự kiện liên quan đến mình.
Những điểm nổi bật được đánh giá cao
Nhiều diễn giả đồng thuận về cấu trúc độc đáo của tiểu thuyết, nơi nhân vật chính vô tình nhặt được một bản thảo tại sân bay và bước vào một câu chuyện khác, dần nhận ra mối quan hệ giữa bản thân và văn bản đang đọc. Cách tổ chức này, dù không mới trong văn học thế giới, được Hồ Anh Thái triển khai với nhiều lớp nghĩa sâu sắc, đặc biệt ở việc hai mạch truyện chất vấn lẫn nhau, tạo ra chiều sâu tư tưởng.
Phó Giáo sư Tiến sĩ Phạm Xuân Thạch chia sẻ rằng ông đã bị cuốn hút bởi tác phẩm trước đó của Hồ Anh Thái và ngay lập tức mua cuốn sách mới này vì nó báo hiệu điều đáng kể. Ông nhấn mạnh rằng các chi tiết đắt giá được chọn lọc tinh vi và tiểu thuyết giữ được sự hài hước nhưng vẫn mang lại xúc động. Ông mô tả cuốn sách như một ẩn dụ kinh khủng về lịch sử, nơi con người phải trả giá và mất mát nhiều thứ, được nhìn dưới góc độ của nỗi buồn mênh mông thay vì sự phê phán.
Thủ pháp nghệ thuật và lao động văn chương
Một điểm đáng chú ý khác là việc tác giả lựa chọn không đặt tên cho nhân vật, thay vào đó gọi họ theo đặc điểm ngoại hình hoặc nghề nghiệp như "bé", "cô nữ trầm", hay "ông Thượng tá". Thủ pháp này không chỉ mang tính hình thức mà liên quan trực tiếp đến cách nhìn lịch sử, nơi các cá nhân, đặc biệt là ba thế hệ phụ nữ, bị cuốn vào dòng chảy biến động và đánh mất danh tính, buộc người đọc phải tự lấp đầy khoảng trống bằng kinh nghiệm của mình.
Nhà văn Trần Thị Trường ví cuốn sách như một "bản tổng phổ" với sự phối hợp chặt chẽ giữa các yếu tố văn chương, âm nhạc và giễu nhại, trong khi nhà văn Lê Minh Khuê đánh giá cao cách tiết chế của tác giả, giữ nhịp kể bình tĩnh để tạo khoảng cách cần thiết cho việc quan sát biến cố từ nhiều phía.
Hồ Anh Thái: Nhà văn với kỷ luật sáng tác hiếm có
Buổi ra mắt cũng dành nhiều thời lượng để nói về nhà văn Hồ Anh Thái, người được biết đến với thói quen sáng tác nghiêm ngặt. Nhà văn Nguyễn Thị Thu Huệ kể rằng ông có thói quen "bất di bất dịch" là nhốt mình trong phòng kín vào giờ sáng tác, không tivi, điện thoại hay Internet, để chuyên tâm vào chữ nghĩa. Ngay cả khi về hưu, ông vẫn duy trì lịch trình làm việc đều đặn, coi trọng tính hấp dẫn của câu chuyện để giữ chân người đọc.
Phó Giáo sư Tiến sĩ Phạm Xuân Thạch nhìn nhận sự nghiệp của Hồ Anh Thái dưới góc độ dài hạn, với một quá trình sáng tác liên tục và không đứt đoạn. Ông nhấn mạnh rằng sách là sản phẩm của lao động, không chỉ cảm xúc, và Hồ Anh Thái đã kết hợp giữa kỷ luật, trải nghiệm và khả năng thay đổi bút pháp để tạo nên một quỹ đạo sáng tác khó lặp lại trong văn học Việt Nam.
Kết luận mở cho một tác phẩm nhiều lớp
Các ý kiến tại buổi ra mắt không cố gắng đưa ra kết luận chung, mà đặt cạnh nhau để tạo nên một bức tranh nhiều lớp, tương tự như cấu trúc của tiểu thuyết. Văn chương trong trường hợp này được xem như một quá trình mà tác giả, văn bản và người đọc cùng tham gia vào việc tạo nghĩa, khẳng định giá trị bền vững của tác phẩm trong bối cảnh văn học đương đại.
Hồ Anh Thái, từng là Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội hai nhiệm kỳ và là nhà ngoại giao chuyên nghiệp, đã xuất bản hơn 50 cuốn sách thuộc nhiều thể loại, được dịch ra hơn mười thứ tiếng. Những tác phẩm tiêu biểu của ông bao gồm Người và xe chạy dưới ánh trăng, Cõi người rung chuông tận thế, và gần đây là Hà Nội nhiều mây có lúc có mưa ngâu, cùng với tiểu thuyết mới nhất này.
