TS Vũ Thùy Dương đề xuất giải pháp đột phá thu hút nhân lực cho ngành xuất bản
Theo Chỉ thị 04-CT/TW, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực hoạt động xuất bản được xác định là nhiệm vụ cấp bách, đòi hỏi nguồn nhân lực chắc chuyên môn, giỏi công nghệ và vững bản lĩnh chính trị. TS Vũ Thùy Dương, Trưởng khoa Xuất bản tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền, đã chia sẻ những giải pháp chi tiết nhằm hiện thực hóa chỉ thị này trong đào tạo nguồn nhân lực tương lai.
Cập nhật chương trình đào tạo xuất bản điện tử
Trước nhu cầu ngày càng tăng từ các đơn vị xuất bản và phát hành về nhân sự có kỹ năng công nghệ, Khoa Xuất bản đã rà soát và cập nhật Chương trình Đào tạo Xuất bản điện tử, tạm gọi là CTĐT Xuất bản điện tử 2026. Chương trình này bao gồm năm nhóm năng lực chính:
- Kỹ năng xuất bản điện tử và quản trị nền tảng số, bao gồm tổ chức quy trình biên tập, xuất bản trên hệ thống số hóa và vận hành các mô hình hiện đại như e-book, audiobook.
- Khả năng xử lý, thiết kế và biên tập nội dung trong môi trường đa định dạng để đáp ứng độc giả số.
- Năng lực ứng dụng AI vào phân tích xu hướng nội dung, gợi ý biên tập và tối ưu hóa quy trình sản xuất.
- Năng lực quản trị dữ liệu nội dung số, bao gồm tổ chức cơ sở dữ liệu, bảo đảm an toàn thông tin và quản lý bản quyền số.
- Năng lực tổ chức phát hành trực tuyến và marketing số trên đa nền tảng để tiếp cận độc giả qua các kênh số.
Để đáp ứng chuẩn đầu ra, Khoa Xuất bản đã đổi mới phương pháp giảng dạy bằng cách áp dụng các phương pháp tích cực như đánh giá đồng đẳng, lớp học đảo ngược và học tập trải nghiệm. Việc tích hợp công nghệ và AI vào quá trình học tập giúp sinh viên nắm vững nghiệp vụ và ứng dụng công nghệ trong sản xuất nội dung số. Thông qua các dự án thực tiễn và hợp tác với nhà xuất bản, sinh viên được đặt vào môi trường thực tế, hình thành năng lực nghề nghiệp toàn diện.
Rèn luyện kỹ năng công nghệ và bản lĩnh chính trị
Trong bối cảnh AI phát triển, vai trò của biên tập viên càng quan trọng để đảm bảo sách giữ được "linh hồn" con người. Khoa Xuất bản đã tái cấu trúc chương trình đào tạo theo các nhóm kiến thức, bao gồm giáo dục đại cương, cơ sở ngành, cốt lõi ngành và bổ trợ. Thời lượng dành cho các học phần về bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và pháp luật xuất bản được phân bổ hợp lý để hình thành ý thức trách nhiệm xã hội và chuẩn mực nghề nghiệp.
Song song với đào tạo chính khóa, sinh viên được khuyến khích tham gia các câu lạc bộ như Câu lạc bộ Biên tập viên Trẻ và Câu lạc bộ Mạch nguồn, nơi họ sản xuất sản phẩm truyền thông bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Năm 2025, sinh viên Khoa Xuất bản đã đạt Giải Khuyến khích cấp Quốc gia trong cuộc thi viết chính luận với thể loại podcast.
Sức hấp dẫn mới của ngành xuất bản với giới trẻ
Chỉ thị 04 định hướng xuất bản là hạt nhân của hệ kiến tạo giá trị và một bộ phận quan trọng của công nghiệp văn hóa, góp phần nâng cao vị thế ngành. Điều này tạo ra sức hút mới đối với thế hệ trẻ quan tâm đến sáng tạo, truyền thông và công nghệ. Trong 5 năm gần đây, số lượng thí sinh đăng ký xét tuyển vào ngành Xuất bản tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền khá cao, với điểm chuẩn trung bình từ 30 đến 32 điểm. Việc điều chỉnh tổ hợp môn tuyển sinh và chương trình đào tạo phù hợp đã tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên sau tốt nghiệp.
Khi xuất bản trở thành ngành kinh tế - công nghệ và một trụ cột của công nghiệp văn hóa, cơ hội nghề nghiệp trở nên đa dạng và hấp dẫn hơn, thu hút nhiều thí sinh có năng lực và đam mê sáng tạo.
Kiến nghị cơ chế phát triển nguồn nhân sự
Để đưa Chỉ thị 04 vào thực tiễn, TS Vũ Thùy Dương đề xuất năm giải pháp đồng bộ và đột phá:
- Sửa đổi Luật Xuất bản: Tạo hành lang pháp lý cho mô hình xuất bản số, ban hành chính sách ưu đãi thuế và hỗ trợ tài chính để thúc đẩy chuyển đổi số. Mở rộng đối tượng cấp chứng chỉ hành nghề biên tập và công nhận năng lực đào tạo chính quy từ các cơ sở đào tạo chuyên ngành.
- Đổi mới chính sách tuyển dụng: Mở rộng vị trí việc làm cho sinh viên tốt nghiệp ngành Xuất bản trong các cơ quan nhà nước và lĩnh vực báo chí - truyền thông, tận dụng nguồn nhân lực được đào tạo bài bản.
- Ban hành khung năng lực số: Xác định rõ các nhóm kỹ năng cốt lõi như sử dụng công nghệ xuất bản số, quản trị dữ liệu và ứng dụng AI, giúp cơ sở đào tạo thiết kế chương trình phù hợp và doanh nghiệp tuyển dụng hiệu quả.
- Xây dựng bộ chỉ số chuyển đổi số: Áp dụng mô hình IOOI để đo lường và đánh giá toàn diện hoạt động xuất bản, tạo môi trường làm việc chuyên nghiệp và hấp dẫn nhân lực trẻ.
- Chính sách trọng dụng nhân tài: Cải thiện mức lương cạnh tranh, tạo cơ hội phát triển nghề nghiệp bền vững và đầu tư đào tạo ở nước ngoài để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Những giải pháp này không chỉ thu hút nhân lực mà còn góp phần xây dựng hệ sinh thái xuất bản hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên số.
