Giang Hồ Sách Cũ: Nơi Những Cao Thủ Tranh Hùng Bằng Chữ Nghĩa
Trong thế giới sưu tầm sách cổ, mỗi người chơi đều sở hữu một thế mạnh riêng biệt và độc đáo. Có người dành cả đời để luyện công phu sưu tầm những bản in đầu tiên, trong khi kẻ khác lại khổ luyện với môn truy tìm thủ bút hiếm có. Lại có những tay chơi chuyên lần mò vào những ngõ ngách sâu kín, săn tìm những kỳ thư tưởng chừng đã thất truyền từ lâu. Người thì chọn theo một dòng sách, một phái riêng, người lại muốn ôm trọn cả thiên hạ sách vở vào lòng, tạo dựng một giang sơn riêng bằng bạt ngàn chữ nghĩa.
Yên Vương: Cao Thủ Đệ Nhất Trời Nam Với Bộ Sưu Tập Tam Quốc
Giang hồ sách cũ cũng lắm kỳ nhân dị sĩ, ai nấy đều mang những danh hiệu nghe qua đã thấy bão táp phong vân: Yên vương, Khương Bá Ước, Phong Thanh Dương, Vương Trùng Dương, Đông tà, Tây độc, Nam đế, Bắc cái, Anh hùng xạ điêu, Độc cô cầu bại... Mỗi người một vẻ, một lối hành hiệp riêng biệt giữa cõi giấy mực mênh mang.
Đầu năm 2005, tác giả đã gặp cao thủ đầu tiên trong giới là anh Yên Ba. Khi ấy, tác giả còn chưa hiểu nhiều về đạo sưu tầm, chỉ mới chập chững bước vào cõi thư hương mù mịt. Chính anh là người đã mở cánh cửa bước vào nơi giang hồ ấy. Thời điểm này, anh đang là trưởng phòng thời sự quốc tế của tờ nhật báo Quân đội Nhân dân và là đại tá trẻ nhất Tổng cục Chính trị. Trong giới văn chương báo chí, hiếm ai mà không biết đến tên tuổi của anh. Người ta gọi anh bằng một danh xưng vừa cao quý vừa cổ kính: Yên vương. Cái tên ấy do Phan Nhơn, một tay lão luyện trong nghề và cũng là tay chơi Tam quốc cự phách với biệt danh Khương Bá Ước, người có cái mật to bằng quả trứng gà, đặt cho.
Quả thật danh bất hư truyền. Bộ sưu tập Tam quốc chữ quốc ngữ của Yên vương, được đồn là đệ nhất trời Nam, chẳng sai một mảy may. Trong những tủ gỗ đóng kín vách căn hộ chung cư của anh, từng tầng từng ngăn đều chất đầy tàng thư quý giá. Bản in năm 1909, do các học giả Phan Kế Bính dịch và Nguyễn Văn Vĩnh viết lời tựa, vốn đã được giáo sư Lê Huy Tiêu và Lê Đức Niệm tôn là cổ bản trăm năm, thì với Yên vương, còn có cả bản in từ năm 1907. Thậm chí, anh còn cất giữ những bản xưa hơn thế, với gáy sách đã mủn nát, giấy sẫm màu thời gian, mực in phai mờ, như vẫn mang theo hơi thở của trăm năm trước.
Không chỉ có sách tiếng Việt, trong tủ của anh còn đầy đủ các bản bằng chữ Hán, Hàn, Nhật, Mông Cổ, Indonesia, Anh, Pháp, Đức, thậm chí có cả những tập sách với chữ viết ngoằn ngoèo của Thái Lan và Campuchia. Riêng bản chữ Hán, anh sở hữu hơn chục bộ khác nhau, từ liên hoàn họa đến những tập giấy xuyến chỉ được khâu tay theo lối cổ Trung Hoa tinh xảo.
Minh Xôi: Tay Chơi Với Tuyệt Kỹ Phá Tủ Độc Đáo
Trong chốn thư lâm, hễ ai tung hoành đủ lâu ắt sẽ có biệt hiệu riêng. Mà Yên vương đặt biệt danh cho người khác cũng rất mát tay. Trên diễn đàn sách xưa, vương từng tấn phong "Võ lâm ngũ bá" của làng: Vương trùng xôi Trung Thần Minh, Đông tà Hoàng Dược Nở, Tây độc Âu Dương Tuệ, Nam đế Đoàn Trí Nam và Bắc cái Hồng Thất Bách. Năm tay chơi này được gọi là "Thiên hạ ngũ tuyệt".
Đứng đầu trong ngũ tuyệt chính là Vương trùng xôi Trung Thần Minh, thường được gọi tắt là Minh Xôi. Trên diễn đàn, y lấy hiệu Giấy Gói Xôi, nghe qua tưởng đùa cợt, nhưng hóa ra lại ẩn chứa một triết lý thâm hậu sâu sắc. Y chính là tay giữ Cửu âm chân kinh và bộ thủ bút của các cao nhân hiền sĩ trong thế kỷ trước.
Xôi hành tẩu giang hồ từ rất sớm. Năm 1991, mới 20 tuổi đầu, y đã Nam tiến vào Sài Gòn. Sài Gòn khi ấy còn là thánh địa của sách cũ, nơi những trang thư cổ nằm rải rác khắp các phố Nguyễn Thị Minh Khai, Trần Huy Liệu, Trần Nhân Tôn và các tiệm trong chợ sách Đặng Thị Nhu… Làm việc ở hãng Vietnam Airlines, ngày thường bận rộn, nhưng cứ đến cuối tuần là y xách túi lên đường, tối muộn mới quay về. Hết hẻm này sang phố khác, Xôi săn lùng từng cuốn sách một, như một kẻ khổ luyện bí quyết giữa chốn hồng trần náo nhiệt. Tỉnh nào xuất hiện đồ độc, bảo bối quý hiếm, là y lập tức có mặt ngay.
Giang hồ đồn rằng Xôi có tuyệt kỹ phá tủ độc đáo. Hễ nghe đâu có cổ thư hiếm, y liền tìm đến, chẳng vội vàng hỏi mua, chỉ thong dong nhấp chén trà, hàn huyên đôi ba câu chuyện. Từ trà mà ra nghĩa, từ nghĩa mà hóa duyên, đến khi câu chuyện khép lại, chủ nhân thường tự tay mở tủ lấy sách quý ra đưa, lòng vui như vừa gặp được tri kỷ. Y thường mua được sách với giá rất đẹp, có khi đổi bằng món khác, lắm lúc chỉ bằng cái tình chân thành. Năm 2019, chỉ trong một chuyến sang Paris, Xôi đã mang về trọn bộ tạp chí Nam Phong quý hiếm, làm nức lòng giới sưu tầm.
Cuộc Tranh Hùng Trong Đại Hội Thư Lâm
Những năm đầu thế kỷ 21, tại Sài thành, đại hội thư lâm được tổ chức đều đặn 2 năm một lần, nơi các tay chơi tranh đoạt Cuốn Sách Vàng danh giá. Trong sới chơi ấy, Minh Xôi đã lập nên một kỳ tích vô tiền khoáng hậu: 3 lần đứng đầu "Hoa Sơn Luận Kiếm" với 3 món bảo bối khác nhau vào các năm 2002, 2006 và 2008. Chỉ lọt năm 2004 vào tay Cha Triết và ông Trần Đình Sơn, cho thấy sự cạnh tranh khốc liệt trong làng.
Cha Triết (tên đầy đủ là Nguyễn Hữu Triết, 1942 - 2022), là linh mục chánh xứ giáo xứ Tân Sa Châu. Ông lưu giữ hàng nghìn cuốn sách, trong đó có những bản cực kỳ quý hiếm như cuốn Hành trình và truyền giáo của Alexandre de Rhodes, in tại Paris năm 1653, cùng bộ sưu tập hàng nghìn bản in khác nhau của Truyện Kiều, làm say mê bao người yêu sách.
Trần Đình Sơn, người Huế, là cháu của Trần Đình Bá, vị thượng thư Bộ Hình từng phục vụ dưới 3 triều vua Thành Thái, Duy Tân và Khải Định. Ông là nhà sưu tập sách lớn ở cố đô, có 7 năm gắn bó mật thiết với học giả Vương Hồng Sển. Năm 2013, ông Sơn thành lập Bảo tàng Đồ sứ ký kiểu thời Nguyễn tại Huế. Ông không chỉ là người sưu tầm mà còn là nhà khảo cứu và tác giả tài ba, với các công trình đã xuất bản như: Đại lễ phục Việt Nam thời Nguyễn (1802 - 1945), Thưởng ngoạn đồ sứ ký kiểu thời Nguyễn... (còn tiếp).
(Trích từ sách Tôi kể - Tất cả đều từ sách của họa sĩ Trần Đại Thắng do Đông A và NXB Dân Trí ấn hành)
