Hai câu đố trong cuốn sách 'Câu đố Việt Nam' đang gây tranh cãi trên mạng xã hội vì bị cho là có ngôn từ dung tục, gợi liên tưởng tình dục. Cụ thể, câu đố thứ nhất: 'Thân em vừa trắng lại vừa tròn / Sao anh lại nỡ lột quần em ra / Lột quần anh lại chẳng tha / Anh lấy miếng thịt anh tra ngay vào? (là bánh gì?)' và câu thứ hai: 'Mình tròn da lại trắng tinh / Hễ nóng đến mình thì ưỡn vú ra / Ăn phải thịt gà thì tịt vú đi? (là bánh gì?)'. Nhiều người cho rằng các câu chữ sỗ sàng, không phù hợp với trẻ em, dù bìa sách in hình cậu bé mục đồng khiến phụ huynh hiểu đây là ấn phẩm dành cho thiếu nhi.
Đơn vị phát hành khẩn trương rà soát
Bà Nguyễn Lê My Hoàn, Giám đốc xuất bản Huy Hoàng Books (đơn vị liên kết xuất bản cuốn sách), cho biết cuốn sách đã được ký hợp đồng và phát hành từ năm 2014, là tập hợp 1.143 câu đố chia thành 13 chủ đề. Hai câu đố gây tranh cãi nằm trong mục đố về các loại bánh, chỉ chiếm phần nhỏ. Bà nhấn mạnh: 'Cuốn sách được xếp trong nhóm sách Văn học. Tuy nhiên, hình thức bìa và tên sách câu đố nói chung có thể khiến một bộ phận độc giả, đặc biệt là phụ huynh, hiểu đây là sách phù hợp với trẻ em'. Hiện Huy Hoàng Books đang phối hợp với NXB Văn học rà soát toàn bộ ấn phẩm, tìm lại hồ sơ và tham vấn nhà nghiên cứu văn hóa dân gian. Bà cho biết: 'Đối với các lần tái bản tiếp theo, Huy Hoàng Books sẽ bổ sung phần giới thiệu của các nhà nghiên cứu về đặc điểm của các thể loại câu đố dân gian, đồng thời thiết kế lại bìa và thông tin ở bìa để giúp bạn đọc nhận diện rõ hơn nội dung và đối tượng tiếp cận của cuốn sách'. Cục Xuất bản, In và Phát hành đã có văn bản yêu cầu NXB Văn học báo cáo vụ việc.
Chuyên gia: 'Đố tục giảng thanh' cần sàng lọc
TS Đỗ Anh Vũ, nhà nghiên cứu ngôn ngữ, nhận định hai câu đố thuộc loại 'đố tục giảng thanh' - một bộ phận phổ biến trong văn hóa dân gian Việt Nam. Theo ông, các câu đố này thường dùng từ ngữ gợi liên tưởng nhạy cảm nhưng lời giải là đồ vật quen thuộc, có chức năng giải trí và cung cấp tri thức. Tuy nhiên, ông lưu ý: 'Dù là di sản dân gian, người soạn sách vẫn cần có sự cân nhắc kỹ lưỡng về ngôn từ khi đưa vào các ấn phẩm phổ thông'. Tác giả Lê Minh Quốc cũng đồng quan điểm, cho rằng câu đố hay cần vần điệu, tinh tế và khéo léo. Ông nói: 'Sử dụng câu đố dân gian trong xã hội hiện đại cần một sự cẩn trọng và sàng lọc nhất định'. Cả hai chuyên gia đều thống nhất việc bảo tồn di sản nhưng phải đảm bảo hình thức xuất bản không gây hiểu lầm về đối tượng tiếp nhận.
