Cuộc Chiến Dầu Mỏ: Lịch Sử Tiền Bạc, Quyền Lực Và Những Con Tàu Lênh Đênh
Cuốn sách "Dầu mỏ, tiền bạc & quyền lực" của Daniel Yergin đã khắc họa một cách sinh động toàn cảnh lịch sử ngành công nghiệp dầu mỏ, nơi những cuộc giao tranh giành tiền bạc và quyền lực không ngừng diễn ra. Cuộc chiến này không chỉ làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu mà còn phản ánh hậu quả của các cuộc chiến tranh thế giới và khu vực, đồng thời thay đổi vận mệnh của nhân loại nói chung và từng quốc gia nói riêng.
Thị Trường Dầu Mỏ Những Năm 1979: Căng Thẳng Và Biến Động
Vào mùa hè năm 1979, giá dầu giao ngay trên thị trường thế giới có dấu hiệu bớt căng thẳng, nhưng sự ổn định chỉ là tạm thời. Một vài quốc gia thuộc Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) tiếp tục giảm sản lượng, trong khi chủ nghĩa dân tộc Ả-rập và vũ khí dầu mỏ ngày càng thắng thế. Iraq tuyên bố mở rộng lệnh cấm vận, cấm xuất khẩu dầu sang Ai Cập để trừng phạt Tổng thống Anwar Sadat vì đã ký hiệp ước hòa bình tại trại David với Israel vào năm 1978.
Nigeria cũng không đứng ngoài cuộc, khi quốc hữu hóa lượng cổ phần lớn của BP tại quốc gia này để trả đũa cho phần doanh thu gián tiếp của công ty này sang Nam Phi. Sau đó, Nigeria quay lại đấu giá cổ phần mà nhà nước mới quốc hữu hóa với giá cao hơn, được coi là một cách tận dụng vũ khí dầu mỏ "sâu sắc" nhất kể từ năm 1973.
Sự Nhầm Lẫn Tai Hại Và Cuộc Chạy Đua Dự Trữ
Trong khi đó, các nước nhập khẩu dầu tiếp tục mua vào để dự trữ, chứa đầy các thùng dầu bởi nỗi lo sợ về tương lai. Mọi người đều tin rằng nhu cầu dầu mỏ sẽ tiếp tục tăng, nhưng đó là một sự nhầm lẫn tai hại. Trên thực tế, đã có những tín hiệu cho thấy dầu giảm giá, phản ánh các tác động đầu tiên của các cuộc đối thoại và sự giảm nhiệt của nền kinh tế. Tuy nhiên, xu hướng giảm giá này ban đầu rất khó nhận thấy, và người ta vẫn ồ ạt nhập dầu.
Một điều phối viên của hãng Shell chia sẻ: "Mỗi một cuộc đàm phán với chính quyền các nước sản xuất dầu là một bài học đau đớn. Trong đầu chủ tịch và nhà đàm phán của các công ty dầu mỏ chỉ tâm niệm một điều duy nhất: tiếp tục duy trì các hợp đồng kỳ hạn đồng thời hạn chế nhu cầu thanh toán ngay của các nước xuất khẩu." Tất nhiên, các nước cung cấp dầu cảm nhận được điều đó, và phép biện chứng kiểu mèo và chuột bắt đầu. Các điều khoản của hợp đồng và giá dầu phải thanh toán ngày càng trở nên bất lợi hơn.
Thiếu Thông Tin Và Hậu Quả Khôn Lường
Thông tin, hay đúng hơn là thiếu thông tin, trở thành vấn đề then chốt. Nếu các công ty có được nguồn dữ liệu kịp thời, đáng tin cậy và được công nhận rộng rãi, họ sớm nhận ra rằng lượng dầu mà họ dự trữ đã vượt quá mức cần thiết, và điều này cho thấy nhu cầu về dầu sẽ giảm xuống trong tương lai. Tuy nhiên, trên thực tế đã không có những báo cáo thống kê như thế, và người ta đã không mấy quan tâm tới những con số thống kê ban đầu. Do đó, dầu vẫn được tiếp tục dự trữ đầy kho, và giá dầu tiếp tục leo thang.
OPEC Và Sự Thao Túng Giá Cả
Các nước OPEC không ngừng tăng giá dầu bằng mọi cách. BNOC, công ty dầu mỏ quốc doanh của Anh mới được thành lập, đã tăng giá dầu thô khai thác tại vùng Biển Bắc và thậm chí vào thời điểm đó công ty còn dẫn đầu thị trường. Một nhà quan sát thị trường dầu lửa tự hỏi: "Nếu BNOC, đứng sau là chính quyền Anh, tiếp tục cư xử như OPEC thì còn ai dám hy vọng OPEC sẽ đặt dấu chấm hết cho tình trạng tăng giá đang diễn ra." Trừ Ả-rập Xê-út, các quốc gia xuất khẩu dầu OPEC không ngừng đẩy giá lên cao.
Những Nhà Buôn Và Cuộc Mua Bán Tàu Dầu Trên Biển
Các nhà buôn ngày càng làm náo loạn thị trường, bởi với họ, tình trạng lộn xộn, hỗn loạn, hay thay đổi là thời kỳ hoàng kim. Một vài nhà buôn đến từ các công ty thương mại hàng hóa có tên tuổi, một số người tham gia ngành này kể từ sau năm 1973, một số khác là lính mới hoàn toàn. Họ chỉ cần một chiếc điện thoại và một máy fax là có thể bắt tay vào công việc.
Dường như những nhà buôn kiểu này xuất hiện ở mọi nơi trong mọi giao dịch, cạnh tranh với các công ty dầu mỏ truyền thống để giành quyền sở hữu những tàu dầu. Chúng được bán đi bán lại ngay khi đang lênh đênh trên biển, và một tàu dầu có thể được bán gấp 56 lần giá ban đầu. Mối quan tâm duy nhất của các nhà buôn là bán lại thật nhanh, trong khi mỗi một tàu dầu lớn có thể trị giá tới 50 triệu đôla, đe dọa một lượng dầu lớn trên thị trường.
Cuốn sách "Dầu mỏ, tiền bạc & quyền lực" không chỉ là một tác phẩm lịch sử, mà còn là lời cảnh báo về sự phức tạp và tầm ảnh hưởng sâu rộng của ngành công nghiệp dầu mỏ đối với thế giới hiện đại.
