Cơn Ác Mộng Thiếu Xăng Năm 1979: Cuộc Khủng Hoảng Làm Rung Chuyển Nước Mỹ
Năm 1979, thế giới chứng kiến một cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng khi Iran đột ngột ngừng cung cấp dầu, gây ra tình trạng thiếu hụt xăng dầu lớn tại Mỹ. Sự kiện này không chỉ làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu mà còn phản ánh cuộc chiến giành tiền bạc và quyền lực trong ngành công nghiệp dầu mỏ, một chủ đề được khắc họa sâu sắc trong các tác phẩm như Dầu mỏ, Tiền bạc & Quyền lực của Daniel Yergin.
Hậu Quả Từ Việc Iran Ngừng Cung Dầu
Sự gián đoạn nguồn cung từ Iran đã dẫn đến tình trạng thiếu hụt xăng dầu trầm trọng tại Mỹ. Các công ty dầu mỏ bị cáo buộc cố tình giữ lại dầu, trong khi những tàu chở dầu bị neo đậu ngoài khơi để đẩy giá lên cao. Cơn ác mộng từ năm 1973 dường như đã quay trở lại, với những hàng dài xe ô tô xếp hàng chờ đổ xăng tại các trạm xăng trên khắp đất nước.
Ở California, nơi dự trữ xăng dầu ở mức thấp, tin đồn về sự thiếu hụt đã khiến khoảng 12 triệu xe phải dừng lại tại các trạm xăng. Một số bang thậm chí đã ban hành lệnh cấm, chỉ cho phép mỗi xe mua tối đa 5 đôla xăng mỗi lần, dẫn đến việc các tài xế phải ghé trạm xăng thường xuyên hơn và làm trầm trọng thêm tình trạng ùn tắc.
Hệ Thống Phân Bổ Đổ Vỡ Và Giá Cả Leo Thang
Hệ thống phân bổ xăng dầu của chính phủ liên bang đã ngừng hoạt động, từ chối đáp ứng nhu cầu thị trường. Kết quả là, xăng dầu trở nên khan hiếm ở các khu vực thành thị, trong khi lại dư thừa ở vùng ngoại ô nơi ít khách du lịch. Tình trạng này khiến cả nước Mỹ rơi vào cảnh hỗn loạn, với những ước tính cho thấy các tài xế đã lãng phí khoảng 150.000 thùng dầu mỗi ngày chỉ vì phải chờ đợi tại các trạm xăng.
Giá xăng tiếp tục leo thang, làm dấy lên làn sóng chỉ trích nhắm vào các công ty dầu mỏ. Clifton Garvin, Chủ tịch của Exxon, đã đơn phương xuất hiện trước công chúng để bác bỏ những cáo buộc này. Là một kỹ sư hóa học với kinh nghiệm dày dặn trong ngành, Garvin cố gắng giải thích về sự phức tạp của hệ thống dự trữ, nhưng thường bị giới truyền thông cắt ngang và chuyển hướng chủ đề.
Phản Ứng Của Chính Quyền Tổng Thống Jimmy Carter
Cuộc khủng hoảng xăng dầu đã đánh dấu sự kết thúc nhiệm kỳ tổng thống của Jimmy Carter. Ông, vốn là một nhà giảng đạo đạo đức và một kiến trúc sư chính sách, đã phải đối mặt với thách thức lớn khi cảnh báo trước về vấn đề năng lượng lại trở thành hiện thực. Tuy nhiên, thay vì nhận được sự ủng hộ, Carter lại phải hứng chịu những lời buộc tội từ nhiều phía.
Tháng 4 năm 1979, Carter có bài phát biểu quan trọng về chính sách năng lượng, trong đó ông thông báo việc từ bỏ kiểm soát giá dầu và đề xuất thuế lợi tức đánh vào lợi nhuận vượt quá của các công ty dầu mỏ. Những hành động này đã làm dấy lên sự phẫn nộ từ cả phe bảo thủ lẫn những người chỉ trích sự can thiệp của chính phủ.
Nỗ Lực Tìm Kiếm Giải Pháp Quốc Tế
Một lực lượng đặc nhiệm của tổng thống đã nhiều lần họp bí mật để tìm cách giải quyết tình trạng thiếu hụt. Giải pháp duy nhất được xem là khả thi là thuyết phục Ả Rập Xê Út tăng sản lượng dầu. Tháng 6 năm đó, đại sứ Mỹ tại Riyadh đã gửi thư khẩn thiết yêu cầu tăng sản lượng và gặp gỡ Thái tử Fahd để tìm kiếm cam kết.
Cùng thời điểm, Carter tham gia đàm phán về thỏa thuận kiểm soát vũ khí SALT II với Liên Xô tại Viên. Tuy nhiên, thành tựu ngoại giao này đã bị lu mờ bởi cuộc khủng hoảng xăng dầu trong nước, cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề năng lượng đối với nước Mỹ lúc bấy giờ.
Cuộc khủng hoảng năm 1979 không chỉ là một bài học về sự phụ thuộc vào dầu mỏ mà còn là minh chứng cho cuộc chiến quyền lực và lợi nhuận trong ngành công nghiệp này, để lại những hệ lụy sâu sắc cho kinh tế và chính trị toàn cầu.
