Đọc Sách: Vũ Khí Để Không Bị AI Chi Phối Trong Kỷ Nguyên Số
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo bùng nổ, khi tri thức có thể được tóm tắt chỉ trong vài giây, việc đọc sách không hề mất đi ý nghĩa mà trái lại, trở thành cách thức rèn luyện tư duy sâu sắc và độc lập. Một số chuyên gia thậm chí ví von đọc sách như một hình thức "tập gym cho não", giúp con người giữ vững sự chủ động trước làn sóng công nghệ đang lan tỏa mạnh mẽ.
Tọa Đàm "Nếu Không Đọc Sách Thì Sao?" Và Thông Điệp Về Tinh Hoa Tri Thức
Tọa đàm với chủ đề "Nếu không đọc sách thì sao?" được tổ chức nhằm hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam vào ngày 11/4 tại Phố sách Hà Nội. Sự kiện thu hút sự tham gia của nhiều diễn giả nổi tiếng trong lĩnh vực giáo dục và xuất bản, bao gồm GS Phan Văn Trường, TS Nguyễn Mạnh Hùng và TS Nguyễn Thị Ngọc Minh. Các chuyên gia đã cùng nhau thảo luận sâu về vai trò thiết yếu của việc đọc trong hành trình trưởng thành cá nhân và sự phát triển bền vững của xã hội, đặc biệt trong bối cảnh AI đang định hình lại nhiều mặt của cuộc sống.
Nội dung tọa đàm được khởi nguồn từ câu hỏi tưởng chừng đơn giản: "Nếu không đọc sách thì sao?". Trả lời câu hỏi này, GS Phan Văn Trường đã khẳng định mạnh mẽ: "Sách là tinh hoa. Đứng ngoài sách cũng là đứng ngoài tinh hoa". Theo ông, sách chính là di sản trí tuệ quý báu của những thế hệ đi trước, giúp con người hiểu rõ hơn về nguồn cội và lịch sử phát triển của nhân loại. Nếu không thể sống cùng thời đại hay trải qua những giai đoạn lịch sử đó, cách duy nhất để tiếp cận và tiếp nhận di sản này chính là thông qua sách.
GS Phan Văn Trường còn nhấn mạnh rằng, một quốc gia sở hữu nhiều tác phẩm có giá trị đồng nghĩa với việc nền tảng tri thức được bồi đắp vững chắc - đây là yếu tố cốt lõi cho sự đổi mới và phát triển bền vững. "Dân tộc có nhiều sách sẽ là dân tộc đứng đầu thế giới và đứng đầu thế giới bằng sách mới thực sự là đứng đầu", ông chia sẻ. Không chỉ khuyến khích việc đọc, GS Trường còn đề cao việc viết sách, bởi mỗi cuốn sách được ví như một "viên gạch" góp phần xây dựng ngôi nhà tri thức chung của dân tộc, nơi tri thức được lưu giữ và lan tỏa qua nhiều thế hệ.
Đọc Sách Giúp Con Người Tìm Thấy Chính Mình Và Phát Triển Quốc Gia
Bên cạnh đó, GS Phan Văn Trường cũng nhấn mạnh một ý nghĩa quan trọng khác của việc đọc sách là giúp con người tìm thấy chính mình. Sách không chỉ phản chiếu mà còn góp phần định hình con người, bởi những hình mẫu trong sách có thể trở thành lý tưởng để mỗi người hướng tới. "Vì thế, đọc sách không chỉ là tiếp nhận tri thức mà còn là hành trình rèn luyện và phát triển bản thân", ông cho biết.
Cùng quan điểm, TS Nguyễn Mạnh Hùng - Chủ tịch Thái Hà Books - cho rằng đọc và viết không chỉ là sở thích cá nhân mà là yếu tố cốt lõi của sự phát triển quốc gia. Sức mạnh của một dân tộc không chỉ nằm ở kinh tế, mà còn ở nền tảng tri thức vững chắc và khả năng học hỏi không ngừng. "Nếu chúng ta muốn Việt Nam trở thành một quốc gia hùng cường, có tiếng nói trên trường quốc tế, thì trước hết phải là một dân tộc có trí tuệ", TS Hùng chia sẻ.
Đọc Sách: "Vũ Khí" Quan Trọng Để Chống Lại Sự Chi Phối Của AI
Trong bối cảnh hiện nay, khi AI có thể cung cấp thông tin nhanh chóng, thậm chí tóm tắt nội dung một cuốn sách chỉ trong vài giây, việc đọc cần được nhìn nhận dưới một lăng kính mới. TS Nguyễn Thị Ngọc Minh đặt ra một so sánh đáng suy ngẫm: nếu AI có thể đọc một cuốn sách dày 1.000 trang chỉ trong vài phút, thì vì sao con người vẫn cần dành hàng giờ, thậm chí nhiều ngày để tự mình đọc hết cuốn sách ấy?
Vị chuyên gia này khẳng định, AI khó có thể thay thế hoàn toàn con người trong việc sáng tạo và cảm nhận. Việc đọc sách giúp con người phát triển tư duy phản biện và khả năng tự đánh giá thông tin một cách độc lập. Ngoài ra, đọc sách, đặc biệt là sách giấy, có thể nâng cao sức khỏe não bộ. "Đọc sách giấy đòi hỏi mức độ xử lý thông tin phức tạp hơn nhiều so với các hình thức tiếp nhận khác", TS Minh giải thích.
Đọc sách có thể trở thành "vũ khí" quan trọng giúp con người giữ tư duy độc lập và không bị AI chi phối. Theo TS Minh, AI có thể xử lý lượng dữ liệu lớn và đưa ra câu trả lời nhanh chóng, nhưng vẫn tồn tại những hạn chế như sai lệch thông tin, thiên kiến dữ liệu và thiếu chiều sâu trải nghiệm. Bà cho rằng sáng tạo không thể hình thành nếu con người không có dữ liệu trong bộ não, và quá trình đọc sách chính là quá trình "vật lộn" với câu chữ, giúp tích lũy kiến thức cá nhân.
Kết Luận: Đọc Sách Là Chìa Khóa Cho Tương Lai
Tọa đàm cũng đề cập đến vấn đề thiết thực về giáo dục gia đình và thế hệ trẻ. Trong bối cảnh thế giới biến đổi nhanh chóng, việc hình thành thói quen đọc được nhìn nhận như một cách giúp người trẻ không chỉ tiếp nhận thông tin, mà còn biết suy ngẫm, chọn lọc và kiến tạo tri thức cho riêng mình. Đọc sách không chỉ là hoạt động văn hóa, mà còn là công cụ mạnh mẽ để xây dựng một xã hội tri thức, sẵn sàng đối mặt với những thách thức của kỷ nguyên số.
