Bộ sách đồ sộ 45 tập đoạt giải A Sách quốc gia: Tâm huyết 7 năm dịch thuật
Một trong hai giải A của Giải thưởng Sách quốc gia năm nay đã được trao cho Viện Giáo dục IRED, nơi mà hoạt động làm sách chỉ là một phần trong nhiều sứ mệnh lan tỏa tri thức. Ông Nguyễn Nguyên, Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành, nhận xét: "Nhìn bộ sách đoạt giải A năm nay dễ cảm thấy sốc vì nó đồ sộ quá". Công trình này là bộ sách Lịch sử văn minh thế giới của học giả Will Durant, được một nhóm dịch giả gần 10 người biên dịch ròng rã suốt 7 năm, bao gồm 11 phần và 45 tập.
Công trình dịch thuật khổng lồ và tâm huyết của nhà giáo dục
Bộ sách được đánh giá là biên niên sử đồ sộ về các nền văn minh trải dài trong suốt 2.500 năm lịch sử nhân loại, thành công và phổ biến bậc nhất trên thế giới. Đằng sau công trình này là tâm huyết của nhà giáo dục Giản Tư Trung, Trưởng Ban Tổ chức Giải thưởng Sách Hay – một sáng kiến khuyến đọc do Học viện Quản lý PACE khởi xướng từ năm 2007, thu hút gần 100 nhân sĩ, trí thức, chuyên gia, nghệ sĩ và doanh nhân cùng phối hợp sáng lập.
Khi làm sách chỉ là một kênh lan tỏa tri thức và thông điệp khai phóng, Viện Giáo dục IRED đã định vị chỗ đứng của mình ở đâu trên thị trường xuất bản? Ông Giản Tư Trung chia sẻ quan sát về năm nhóm đối tượng tham gia làm sách tại Việt Nam:
- Nhóm đầu nậu làm sách: chuyên "luộc sách", sản xuất sách giá rẻ, chất lượng thấp, gần như hàng giả.
- Nhóm "con buôn" làm sách: tập trung vào lợi nhuận, chỉ làm sách bán chạy bất kể giá trị tri thức.
- Doanh nghiệp làm sách: không luộc sách, không chạy theo lợi nhuận bằng mọi giá, và từ chối sách có hại.
- Nhà giáo dục làm sách: đáp ứng nhu cầu năng lực xã hội, vượt xa yêu cầu thị trường.
- Nhà văn hóa làm sách: ôm khát vọng vượt thời đại, mang tầm nhìn mới cho kỷ nguyên tương lai.
Định vị vai trò văn hóa - giáo dục trong xuất bản
Ông Giản Tư Trung nhấn mạnh rằng một người làm sách có tự trọng nên chọn đứng vào vai trò doanh nhân, nhà giáo dục hoặc nhà văn hóa. Ngay từ đầu, Viện Giáo dục IRED đã định vị mình với vai trò nhà văn hóa - giáo dục trên thị trường sách. Về sứ mệnh xuất bản, ông cho rằng cần góp phần hiện thực hóa chiến lược phát triển giáo dục và du nhập tinh hoa văn hóa nhân loại vào Việt Nam.
Ông giải thích: "Trong ngành nghề nào, 'nhập siêu' là đáng buồn, nhưng với xuất bản, nhập siêu chưa bao giờ là đáng buồn cả", ý chỉ việc tiếp thu tri thức quốc tế là cần thiết.
Lấy người đọc làm trung tâm: Không chỉ là thị hiếu
Chỉ thị 04-NQ/TW vừa ban hành đã vạch ra kim chỉ nam lấy người đọc làm trung tâm cho ngành xuất bản Việt. Ông Giản Tư Trung phân tích khái niệm này không nên hiểu đơn giản là đáp ứng thị hiếu, mà sâu sắc hơn: "Lấy người đọc làm trung tâm có nghĩa là cần lấy khát vọng khai phóng của xã hội là mục tiêu cao nhất". Đó là cách mạng sự học, tự lực khai phóng, và bổ khuyết năng lực từ những đơn đặt hàng xã hội.
Cơ hội từ đa dạng hóa hợp tác công - tư
Chỉ thị 04 cũng lần đầu tiên "bật đèn xanh" mạnh mẽ cho việc đa dạng hóa mô hình hợp tác công - tư. Là một đơn vị làm sách tư nhân, ông Giản Tư Trung kỳ vọng cơ chế thông thoáng và linh hoạt này sẽ thúc đẩy vai trò của lực lượng xuất bản tư nhân, dẫn đến sự bùng nổ mạnh mẽ hơn cho ngành xuất bản Việt Nam. Ông nhắc lại: "Nếu không có động thái 'bật đèn xanh' cho khối làm sách tư nhân trước đây, xuất bản Việt đã không có những cú bùng nổ và chuyển mình mạnh mẽ".
Cuộc trò chuyện kết thúc với hy vọng về một tương lai sáng cho ngành xuất bản, nơi tri thức và giá trị văn hóa được lan tỏa rộng rãi hơn bao giờ hết.
