Suốt một tuần dài, sức nóng của The Odyssey vẫn chưa rời rạp: giờ nào cũng kín hàng đẹp, và khán giả không thể có ghế giữa trong rạp IMAX nếu không đặt trước vài hôm. Họ mong muốn được trải nghiệm gần ba tiếng đồng hồ “tuyệt đối điện ảnh”, qua một bộ phim được quảng bá bằng một cột mốc kỹ thuật nghe rất kêu: bộ phim đầu tiên trong lịch sử được quay toàn bộ bằng IMAX 70mm. Có điều, không một rạp nào ở Việt Nam trình chiếu được định dạng ấy với đầy đủ độ phân giải gốc của nó. Thứ được lấy làm điểm bán hàng lớn nhất của bộ phim, phần lớn người xem tại Việt Nam không được chiêm ngưỡng. Từ nghịch lý nhỏ ấy mở ra một nghịch lý lớn hơn: chúng ta đang xếp hàng vì một tác phẩm điện ảnh, hay vì một sự kiện văn hóa mang tính toàn cầu?
Kỷ lục phòng vé và danh tiếng vượt trước
The Odyssey tạo ra một cơn địa chấn phòng vé. Con số 123,5 triệu USD từ 3.919 rạp Bắc Mỹ là sự kiện mở màn nội địa lớn thứ ba sự nghiệp của Nolan, sau The Dark Knight Rises và The Dark Knight, nhưng lại là màn ra mắt live-action lớn nhất năm 2026 và mức mở màn cao nhất lịch sử hãng Universal cho một phim gán nhãn R. Tính trên quy mô toàn cầu, 263,7 triệu USD trong tuần đầu là kỷ lục mở màn thế giới của chính Nolan, vượt qua The Dark Knight Rises hồi năm 2012. Phim cán mốc 300 triệu USD toàn cầu chỉ sau 6 ngày, nhanh nhất sự nghiệp của nhà làm phim người Anh-Mỹ. Ở hạng mục IMAX, con số 51,8 triệu USD trên toàn cầu đã phá kỷ lục mở màn mọi thời đại của Star Wars: The Force Awakens.
Trên các trang phê bình, phim đạt 94% trên Rotten Tomatoes, ngang bằng The Dark Knight và Memento, hai mức cao nhất ông từng có, cùng với đó là 89 điểm Metacritic và được xếp loại “Universal Acclaim”. Mức 97% điểm do khán giả bình chọn lại là một kỷ lục khác, cao nhất trong toàn bộ sự nghiệp của ông. Tuy nhiên, những con số này là hệ quả của một năm bàn tán, của một chiến dịch marketing rầm rộ. Toàn bộ 123,5 triệu USD của tuần mở màn được trả bởi những người mua vé dựa trên tên Nolan, dựa trên cột mốc IMAX 70mm, dựa trên một cơn bàn tán kéo dài suốt một năm trời. Đó là tiền trả cho danh tiếng, theo đúng nghĩa đen.
Sự trụ rạp ấn tượng và dấu hiệu thực lực
Con số đầu tiên phản ánh điều người ta nghĩ sau khi bước ra khỏi rạp là cuối tuần thứ hai: 87 triệu USD, chỉ giảm 30% so với tuần đầu khởi chiếu. Đây là mức trụ rạp rất tốt: để so sánh, Oppenheimer giảm 44% và Avengers: Endgame giảm 59%. Khảo sát PostTrak cho thấy tỷ lệ khán giả nam đã đi từ 59% ngày đầu xuống 52% ở tuần hai, tức là bộ phim đang lan ra ngoài nhóm người hâm mộ cốt lõi. Những con số nói rằng người xem xong đã đi kể lại cho người khác, rằng ở tuần thứ hai thứ đang bán vé bằng thực lực, không phải bằng cơn sốt khơi ra bởi ngôn ngữ marketing.
Ở Việt Nam, cơn địa chấn cũng lặp lại. Chỉ khoảng ba tiếng sau khi mở bán vé, phim đã thống trị bảng xếp hạng doanh thu ngày; trưa 17/7, riêng The Odyssey thu hơn 2,9 tỷ đồng trong khi toàn thị trường hôm đó chỉ hơn 5 tỷ — nghĩa là một mình bộ phim của Nolan đã lớn hơn 27 phim còn lại cộng lại. Tính đến 27/7, The Odyssey đạt hơn 62,4 tỷ đồng, vượt xa Oppenheimer để thành phim Nolan ăn khách nhất lịch sử rạp Việt.
Lời thoại: Điểm yếu của một thiên sử thi
Trong một tác phẩm được tung hô gần như tuyệt đối, lời thoại gần như là góc duy nhất khiến giới phê bình đồng loạt cau mày. Cây bút của The Film Experience cho rằng Nolan dựng được người khổng lồ cao 15 mét và những con thuyền gỗ vật lộn giữa biển động, nhưng khoảng lặng giữa các đại cảnh, nơi nhân vật ngồi xuống và nói chuyện với nhau, lại là thứ ông không giỏi. Jon Winkler của InBetweenDrafts nhận xét Nolan như chán chính lời thoại của mình, nên cứ liên tục đổi cú máy.
Mỗi lần nhân vật mô tả một trải nghiệm, Nolan và nhóm biên kịch viết rất tốt. Nhưng mỗi lần nhân vật phát biểu một chân lý, cái “chất” ấy biến mất. “Sức mạnh của sự hy sinh nằm ở cái giá của người hy sinh”; “Tình yêu không phải một sự hy sinh”; “Thời đại đồ đồng của chúng ta đang sụp đổ”. Tất cả đều ngắn, đều gọn, đều có dáng dấp châm ngôn, nhưng rỗng tuếch. Câu về sự hy sinh chỉ nói lại đúng tiền đề của chính nó: hy sinh thì tốn kém. Đó là một hiện tượng trùng ngôn khoác lên mình tấm áo minh triết.
Ngôn ngữ hiện đại: Ưu và nhược
Nolan từng giải thích trong cuộc phỏng vấn với Los Angeles Times: “Có lẽ tôi đang ngây thơ, và có thể tôi sẽ lãnh đủ vì chuyện này, nhưng tôi muốn một lối kể mộc mạc. Với tôi thì đó là chuyện chẳng phải nghĩ”. Lựa chọn ngôn ngữ hiện đại giúp phim dễ tiếp cận, nhưng lại thiếu đi sức ngân và màu sắc. Robert Eggers trong The Northman đã làm được cả hai: dễ hiểu và giàu chất thơ. Ridley Scott trong Gladiator để lại câu thoại “Are you not entertained?” - vừa giản dị vừa đáng nhớ. Nolan đã không làm được điều tương tự.
Hành động trong bóng tối
Phân cảnh tàn sát bọn cầu hôn là cao trào của phim, nhưng lại bị che khuất trong bóng tối. Đây lẽ ra phải là nơi choreography được phô ra rõ nhất, nhưng không có pha hành động nào đáng nhớ. Khả năng đạo diễn một pha hành động của Nolan vẫn chưa gãi được chỗ ngứa của khán giả đam mê cận chiến. Trong bóng tối, mọi đường gươm đều chìm.
Đại cảnh chiến trận: Thiếu rõ ràng
Phân đoạn cổng thành Troy bật mở là một ví dụ. Trong cái tối, sáng nhập nhằng của một tòa thành thất thủ về đêm, ta chỉ thấy sự hỗn loạn: quân ngoài thành từ đâu tràn vào, quân trong thành chống cự ra sao, lộ trình cưỡng đoạt Troy bằng vũ lực diễn ra như thế nào - không một câu hỏi nào trong số đó được trả lời. So sánh với trận Helm’s Deep trong The Two Towers năm 2002, hay cảnh đổ bộ Omaha trong Saving Private Ryan năm 1998, đều có bản đồ địa lý rõ ràng và cấu trúc ba hồi. Nolan có thể bện thời gian lại thành dây thừng, nhưng không có trong đầu cái phản xạ thô ráp của một gã biết giải quyết câu chuyện bằng nắm đấm.
Kết luận: Danh tiếng hay điện ảnh?
The Odyssey là một hiện tượng văn hóa, một cột mốc kỹ thuật, nhưng liệu có phải là kiệt tác điện ảnh? Câu trả lời phụ thuộc vào thước đo. Nếu đo bằng danh tiếng, nó là đỉnh cao. Nếu đo bằng tay nghề, nó còn khoảng cách. Hãy trở lại với hàng người xếp trước rạp: họ đang chứng kiến một sự kiện văn hoá, và một sự kiện thì chưa chắc đã là một kiệt tác điện ảnh. Nhầm lẫn hai thứ ấy với nhau, lâu dần, sẽ khiến chúng ta đòi hỏi ít đi ở chính những người mình ngưỡng mộ nhất.
