Ngày 29/6/2026, ca sĩ Tim đăng tải đoạn video dùng áo đấu đội tuyển Argentina để lau xe trong lúc mặc áo đội tuyển Bồ Đào Nha, lập tức gây tranh cãi trên mạng xã hội. Một số người cho rằng đây là cách thể hiện sự hâm mộ, nhưng nhiều ý kiến phản đối vì hành động dễ gây phản cảm và thiếu tôn trọng người hâm mộ đội bóng khác. Cuộc tranh luận nhanh chóng vượt ra ngoài phạm vi video, trở thành chủ đề nóng trên nhiều nền tảng.
Gốc rễ của tranh cãi: Nền kinh tế chú ý và thuật toán mạng xã hội
Trao đổi với Thanh Niên, ThS Trần Xuân Tiến, chuyên gia báo chí – truyền thông tại Trường ĐH Văn Hiến, nhận định vụ việc phản ánh cách vận hành của nền kinh tế chú ý trên các nền tảng số. Ông giải thích rằng thuật toán ưu tiên nội dung khơi gợi cảm xúc mạnh để giữ chân người dùng, khiến các chủ đề gây tranh cãi lan truyền nhanh hơn.
Tuy nhiên, theo ông, không nên vội cho rằng người nổi tiếng cố tình tạo tranh cãi. Điều đáng quan tâm hơn là tác động truyền thông của mỗi nội dung: một chiếc áo đấu không chỉ là vật dụng mà còn là biểu tượng tinh thần của cộng đồng. Khi biểu tượng bị sử dụng theo cách gây xúc phạm, công chúng sẽ diễn giải đó như một thông điệp truyền thông, kích hoạt tâm lý chia phe và chuyển từ trao đổi quan điểm sang công kích.
Thuật toán khuếch đại xung đột
Chuyên gia nhấn mạnh thuật toán không tạo ra xung đột nhưng có xu hướng khuếch đại nội dung gây tranh cãi vì chúng tạo nhiều bình luận và chia sẻ. "Điều đáng lo ngại là khi nội dung gây tranh cãi liên tục đạt tương tác cao, nhiều người hình thành suy nghĩ rằng muốn được chú ý phải tạo xung đột, lâu dần trở thành chuẩn mực tiêu cực", ông nói. Ông nhấn mạnh trong môi trường số, được chú ý không đồng nghĩa với được tin cậy; chiến lược truyền thông bền vững cần hướng đến giá trị tích cực và niềm tin.
Thần tượng không có nghĩa là hạ thấp người khác
Bàn về ranh giới thể hiện tình yêu thần tượng, ThS Trần Xuân Tiến cho rằng vấn đề nằm ở cách mỗi người lựa chọn thể hiện. "Thần tượng đúng nghĩa không phải là yêu nhiều hơn người khác, mà là biết yêu trong sự tôn trọng người khác. Nếu tình cảm dành cho thần tượng phải dựa trên việc làm tổn thương một cộng đồng khác, thì cách thể hiện ấy đã đi chệch khỏi tinh thần đẹp của văn hóa hâm mộ", ông nói.
Đánh giá về vai trò người nổi tiếng, ông cho rằng quyền tự do biểu đạt luôn đi cùng trách nhiệm truyền thông, bởi mỗi nội dung đăng tải đều có thể tạo ảnh hưởng vượt ra ngoài tài khoản cá nhân. Trước khi chia sẻ nội dung dễ gây tranh cãi, người nổi tiếng nên tự hỏi: nội dung mở ra đối thoại hay đối đầu; hiệu quả truyền thông có tương xứng với hệ lụy xã hội; và nếu người trẻ học theo, môi trường truyền thông sẽ tích cực hay tiêu cực hơn. "Sức ảnh hưởng bền vững không đến từ việc liên tục tạo tranh cãi, mà đến từ khả năng xây dựng niềm tin. Uy tín luôn là tài sản truyền thông có giá trị hơn bất kỳ lượt tương tác nhất thời nào", ông nhấn mạnh.
Lời khuyên cho người trẻ và cộng đồng hâm mộ
Chuyên gia khuyên người trẻ cần thay đổi cách nhìn về thần tượng: thần tượng không phải người để bảo vệ bằng mọi giá, mà là người truyền cảm hứng để hoàn thiện bản thân. Người dùng cũng cần trang bị năng lực truyền thông số như kiểm chứng thông tin, hiểu cách nền tảng vận hành và cân nhắc trước khi bình luận hoặc chia sẻ nội dung công kích.
"Một cộng đồng hâm mộ văn minh không được đo bằng mức độ ồn ào hay khả năng tạo xu hướng, mà bằng những giá trị tích cực họ đóng góp cho xã hội. Khi người hâm mộ biết tôn trọng sự khác biệt và ứng xử có trách nhiệm trên không gian mạng, đó mới là ý nghĩa tích cực nhất của việc thần tượng một ai đó", ông chia sẻ.
