Bộ phim The Odyssey ra mắt toàn cầu năm 2026, với kinh phí sản xuất lên tới 250 triệu USD và là tác phẩm điện ảnh đầu tiên được quay hoàn toàn bằng máy IMAX 70mm, quy tụ dàn sao hạng A Hollywood. Dù kết thúc đã được biết trước, câu chuyện gần 3.000 năm tuổi vẫn thu hút khán giả bởi những bài học vượt thời gian dành cho người đàn ông trên hành trình giữ gìn ngôi vị làm chồng, làm cha.
Trí khôn là vũ khí tối thượng
Homer gọi Odysseus là polytropos – người trăm mưu nghìn kế. Mưu kế con ngựa gỗ hạ thành Troy là minh chứng lưu danh sử sách. Khi bị nhốt trong hang quái vật một mắt Polyphemus, ông tự xưng tên là “Không Ai” để sau khi chọc mù mắt gã, tiếng kêu “Không Ai hại ta” khiến các Cyclops khác không đến cứu. Ông bịt tai thủy thủ bằng sáp ong để vượt qua tiếng hát mê hoặc của quái ngư, và tự trói mình vào cột buồm để thỏa mãn trí tò mò tri thức mà vẫn sống sót. Tất cả những mưu kế đó đều phục vụ một mục tiêu duy nhất: đưa Odysseus trở về nhà.
Cái tôi đạp đổ thành tựu của trí khôn
Sau khi thoát khỏi hang, thủy thủ đoàn đã an toàn trên thuyền. Nhưng Odysseus quay đầu hét vọng vào bờ, khoe danh tính, thành tựu và quê hương – một màn “flex” kinh điển. Gã khổng lồ Polyphemus chính là con trai thần biển Poseidon. Thông tin ấy khiến Poseidon nổi giận, trừng phạt Odysseus và thủy thủ đoàn. Toàn bộ 10 năm lênh đênh sau đó bắt nguồn từ phút khoe khoang ấy. Cái giá phải trả: mười hai con thuyền và toàn bộ thủy thủ. Odysseus về đến Ithaca một mình. “Cái giá của những khoảnh khắc ngạo mạn có khi không đến ngay, đôi khi phải 10 năm sau mới trả,” theo Homer.
Thử thách nặng nhất là lời mời ở lại
Những cám dỗ trên đường về không chỉ là phụ nữ đẹp, mà là một cuộc đời dễ dàng, sung sướng. Nữ thần Calypso giữ Odysseus 7 năm trên đảo Ogygia, hứa ban cho ông sự bất tử và tuổi trẻ vĩnh hằng. Odysseus từ chối để trở về với Penelope – một người đàn bà phàm trần sẽ già đi. Trước đó, ông từng dừng lại một năm bên Circe, và suýt quên đường về khi nếm hoa sen xứ sở. Homer miêu tả cuộc sống với Calypso là ngục tù: ban đêm Odysseus ngủ với nữ thần, sáng ra lại ngồi khóc bên bờ biển. Ông sống giữa thiên đường mà vẫn khóc vì nhớ một hòn đảo đá xa xôi.
Kiên nhẫn là đức tính tốt
Về đến Ithaca, Odysseus không thể xông thẳng vào nhà. Ông cải trang thành ăn mày, chịu đựng sỉ nhục trong chính ngôi nhà mình. Khi trằn trọc suy tư, ông tự nhủ: “Chịu đựng đi, trái tim ta. Ngươi từng chịu điều tệ hơn thế.” Con chó Argos nhận ra chủ ngay lập tức, vẫy đuôi rồi ra đi thanh thản sau 20 năm chờ đợi. Odysseus phải giấu mặt gạt nước mắt. Khi gặp lại vợ, ông kìm nén cảm xúc suốt hai thập kỷ để giữ nguyên lớp ngụy trang, hòng thực hiện trót lọt kế hoạch trả thù. Sự kiên nhẫn ấy khiến Odysseus khác biệt với Achilles – anh hùng của Iliad, người không kiềm được cơn giận và bỏ mạng khi còn trẻ.
Chọn người phụ nữ đáng lấy làm vợ
Penelope không chỉ chờ đợi thụ động. Bà dệt vải ban ngày, tháo ra ban đêm, cầm chân 108 kẻ cầu hôn suốt 3 năm. Khi bị dồn vào chân tường, bà đặt ra thử thách: ai căng được cây cung của Odysseus sẽ làm chồng bà. Mũi tên của bà trúng hai đích: tìm được người đủ vĩ đại để trị vì Ithaca, hoặc khiến lũ cầu hôn nhu nhược bỏ về. Khi gặp gã ăn mày (Odysseus), Penelope cảm nhận được sự quen thuộc. Bà thử thách thêm bằng cách sai gia nhân khiêng chiếc giường trong phòng ngủ ra ngoài – chiếc giường mà Odysseus tự tay đẽo từ gốc cây ô liu còn cắm rễ. Chỉ hai người biết bí mật ấy, và Penelope đã ôm chồng sau 20 năm xa cách. “Người vợ đáng lấy, theo Homer, là người bắt ta phải chứng minh.”
Là người cha xứng đáng
Bốn quyển đầu của Odyssey kể về Telemachus – con trai Odysseus, sinh ra khi cha ra trận và chưa từng gặp mặt. Telemachus lên đường tìm Nestor và Menelaus để hỏi về cha. Người thầy dẫn dắt cậu là Mentor – người bạn Odysseus gửi gắm con trai. Nữ thần Athena thường mượn hình dáng Mentor để hướng dẫn chàng trai trẻ. Cái tên “Mentor” sau đó trở thành từ điển tiếng Anh chỉ người dẫn dắt. Hai cha con cuối cùng gặp nhau trong túp lều người chăn lợn Eumaeus và cùng khóc. Ở cao trào, Telemachus sát cánh cùng cha trước lũ cầu hôn. Hành trình trọn vẹn khi đứa con đủ lớn để đứng ngang hàng với cha.
Kết luận: Sự trường tồn của những bài học
Gần 3.000 năm trôi qua, The Odyssey không dạy đàn ông cách chiến thắng như Iliad. Vinh quang thuộc về Achilles – người chết trẻ và được lưu danh. Còn Odyssey mang màu sắc trầm của sự kiên định và sắc bén của mưu trí. Odysseus từ chối sự bất tử để về với người đàn bà sẽ già, một đứa con có thể đã quên mặt, và một mái nhà không còn nguyên vẹn. Hàng triệu người vẫn xếp hàng mua vé IMAX để ôn lại bài học khó nhất của đời người đàn ông.
