MV Come My Way của Sơn Tùng M-TP đã nhanh chóng trở thành tâm điểm chú ý ngay sau khi ra mắt, không chỉ bởi sức hút của nam ca sĩ mà còn bởi hệ thống hình ảnh dày đặc chất liệu văn hóa. Chỉ sau 14 tiếng đồng hồ, MV đã đạt gần 10 triệu lượt xem trên YouTube và leo lên vị trí số 1 trên bảng xếp hạng Video nhạc của YouTube Charts toàn cầu ngày 28/5. Điều này một lần nữa khẳng định vị thế độc tôn của Sơn Tùng M-TP tại Vpop, ít nhất về khả năng tạo hiệu ứng truyền thông và sức hút đại chúng.
Tuy nhiên, bên cạnh thành công về mặt thương mại, MV cũng mở ra nhiều cuộc tranh luận trên mạng xã hội về cách sử dụng biểu tượng văn hóa Việt Nam. Nhiều ý kiến cho rằng việc đưa quá nhiều biểu tượng vào một sản phẩm âm nhạc pop, hip-hop về tình yêu có thể không phù hợp.
Những lớp văn hóa xếp chồng
Come My Way không có một câu chuyện liền mạch, gần như lược bỏ yếu tố tự sự. Thay vào đó, MV vận hành như một chuỗi hình ảnh trình hiện văn hóa, nơi nhiều lớp biểu tượng được xếp cạnh nhau: từ dấu ấn Đông Sơn (Chim Lạc), họa tiết rồng thời Lý, các yếu tố dân gian, đến cảnh quan và ký ức quốc gia như Tràng An, Khuê Văn Các.
Ngay từ những giây đầu tiên, hình ảnh Sơn Tùng M-TP dần xuất hiện trên lưng Chim Lạc, lơ lửng giữa không gian đô thị Los Angeles, tạo ấn tượng thị giác mạnh mẽ. Chim Lạc là hình tượng gắn với trống đồng Đông Sơn, thường được xem như biểu trưng cho bản sắc dân tộc, sự linh thiêng và tinh thần Việt Nam cổ xưa. Sự đối lập giữa biểu tượng văn hóa Việt cổ và không gian hiện đại phương Tây tạo nên một lớp đối thoại giữa Việt Nam và thế giới.
Bên cạnh đó, chi tiết rồng thời Lý trên khuy cổ và tay áo của Sơn Tùng M-TP gợi đến mỹ thuật Việt Nam trung đại. Đặc biệt, mặt nạ trò Xuân Phả - biểu tượng xuyên suốt của MV và chiến dịch truyền thông - là một chi tiết ẩn chứa thông điệp, thể hiện tham vọng đưa chất liệu văn hóa Việt ra thế giới. Theo tiến sĩ Hoàng Minh Tường, Xuân Phả từng được sử dụng để phản ánh vị thế Đại Việt và quan hệ bang giao, trở thành thông điệp về quốc gia độc lập, tự chủ.
MV còn cài cắm nhiều biểu tượng và yếu tố dân gian Việt như đua bò Bảy Núi (An Giang), xiếc mô tô bay (Tây Nam Bộ), hình tượng trâu ngọc độ chế cơ khí, Tràng An hay Khuê Văn Các phiên bản tại chùa Bái Đính.
Tribute các tác phẩm hội họa Việt Nam thế kỷ XX
Ngoài các lớp văn hóa dày đặc, Come My Way còn gây chú ý khi tribute đến nhiều tác phẩm hội họa Việt Nam thế kỷ XX. Đầu tiên là phân cảnh Sơn Tùng M-TP đứng một mình giữa không gian núi đồi rộng lớn, gợi đến Nhớ một chiều Tây Bắc (1955) của Phan Kế An. Sau đó, MV tiếp tục gợi đến Đất và nước của Nguyễn Quang Thọ (1978), Núi đỏ và ngựa trắng của Nguyễn Văn Đa (1986), và Phố Hàng Mắm của Bùi Xuân Phái (1984). Dưới bàn tay của đạo diễn Phương Vũ, các tác phẩm hội họa được tái cấu trúc thành những không gian thị giác giàu chuyển động, nơi người xem có thể bước vào bên trong.
Tranh luận xoay quanh MV
Dù được đầu tư lớn về mặt thị giác, Come My Way vẫn gây tranh luận bởi cách tổ chức hình ảnh có phần ôm đồm. MV đưa vào quá nhiều biểu tượng văn hóa, nhưng phần lớn chưa tạo được mối liên kết rõ ràng trong đường dây thông điệp. Các hình ảnh có thể gây ấn tượng ở từng khung hình riêng lẻ, nhưng khi đặt cạnh nhau lại dễ tạo cảm giác chồng xếp, phô diễn nhiều hơn là phục vụ cho một ý tưởng trung tâm.
Điểm gây tranh luận khác là MV gần như thiếu một mạch kể chuyện xuyên suốt. Thay vì dẫn người xem qua một hành trình có mở đầu, phát triển và điểm rơi cảm xúc, Come My Way giống như chuỗi cảnh được lắp ghép rời rạc, chủ yếu phục vụ yếu tố thị giác. Người xem khó nắm bắt câu chuyện mà MV muốn kể, thậm chí cảm thấy khó hiểu trước cách các biểu tượng văn hóa được đặt trong sản phẩm.
Sự lệch pha giữa phần nghe và phần nhìn cũng khiến tổng thể thiếu thuyết phục. Ca khúc vốn là một bản nhạc tình yêu bằng tiếng Anh, xoay quanh lời mời gọi, sự mê đắm và cảm xúc chinh phục. Trong khi đó, phần hình ảnh lại đi theo hướng trình hiện văn hóa với quy mô lớn, mang màu sắc di sản. Chính khoảng cách này khiến MV bị đặt câu hỏi về độ phù hợp.
Một trong những chi tiết gây tranh luận nhất là hình ảnh Sơn Tùng M-TP đứng trên mô hình chim Lạc. Với nhiều khán giả, việc nam ca sĩ đứng lên hình tượng này bị xem là hành động không phù hợp, chưa đặt chim Lạc trong vị trí trang trọng, đúng với ý nghĩa văn hóa vốn có. PGS.TS Trần Hữu Sơn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu ứng dụng văn hóa và du lịch, cho rằng hành động này ảnh hưởng đến khán giả trẻ, vì chim Lạc là niềm tự hào của dân tộc. Ông nhấn mạnh: “Các nghệ sĩ với sức ảnh hưởng lớn phải có trách nhiệm lan tỏa tinh thần yêu nước, bản sắc dân tộc.”
Trong khi đó, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Hùng Vĩ cho rằng đây là thiếu sót nhỏ, ê-kíp cần rút kinh nghiệm. Ông cho rằng nam ca sĩ không nên đứng trên biểu tượng văn hóa, nhưng hành động này không đáng bị quy kết hay công kích.
Bên cạnh đó, một số cảnh trong MV còn bị cho là giống với Open Your Eyes của MONO. Nhiều khán giả chỉ ra sự tương đồng ở cách xây dựng không gian thị giác rộng lớn, bố cục nhân vật đứng giữa thiên nhiên, chuyển động máy chậm và màu sắc huyền ảo. Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng những điểm giống nhau này chưa đủ cơ sở để quy kết là sao chép ý tưởng, vì việc sử dụng thiên nhiên và biểu tượng trong các sản phẩm art-film là lựa chọn không hiếm gặp.
