Chiều 19/7, ông Nguyễn Phước Bửu Nam, Chủ tịch Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam, cho biết ngày 18/7, Hội đồng đã ban hành thông cáo đặc biệt gửi các cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa, điện ảnh, báo chí và khán giả, yêu cầu tôn trọng sự thật lịch sử trong các tác phẩm nghệ thuật, điện ảnh lấy cảm hứng từ triều Nguyễn.
Hư cấu gây hiểu lầm về nhân vật lịch sử
Theo thông cáo, thời gian qua, Hội đồng ghi nhận một số tác phẩm điện ảnh lấy cảm hứng từ lịch sử triều Nguyễn, trong đó có nhiều chi tiết hư cấu liên quan đến Cựu hoàng Bảo Đại, Hoàng hậu Nam Phương và Hoàng thái hậu Từ Cung. Những cách xây dựng hình tượng và tình tiết này đã gây nhiều ý kiến trái chiều, có nguy cơ khiến công chúng nhận thức chưa chính xác về các nhân vật và bối cảnh lịch sử.
Hội đồng nhấn mạnh: "Mọi tác phẩm lấy cảm hứng từ lịch sử đều có quyền sáng tạo nghệ thuật. Tuy nhiên, việc áp đặt các quan niệm, chuẩn mực đạo đức, tâm lý hoặc giá trị xã hội đầu thế kỷ XXI cần được cân nhắc thận trọng. Việc diễn giải thiếu căn cứ hoặc không phù hợp với bối cảnh lịch sử có thể dẫn đến sự hiểu lầm của công chúng, đặc biệt đối với những nhân vật có thật và sự kiện đã được ghi nhận trong các nguồn tư liệu lịch sử."
Kiến nghị đổi tên nhân vật nếu hư cấu quá mức
Hội đồng cho rằng việc khắc họa hình tượng Cựu hoàng Bảo Đại, Hoàng hậu Nam Phương và Hoàng thái hậu Từ Cung cần dựa trên các nguồn tư liệu lịch sử đáng tin cậy như tài liệu lưu trữ, thư từ, hồi ký, nhật ký, hình ảnh và lời chứng của các nhân vật liên quan. Trong trường hợp các chi tiết hư cấu không có cơ sở lịch sử rõ ràng nhưng gắn trực tiếp với danh tính nhân vật có thật, điều này có thể ảnh hưởng đến danh dự, uy tín của các bậc tiền nhân, gây tổn thương cho hậu duệ và những người nghiên cứu, bảo tồn giá trị lịch sử triều Nguyễn.
Để hài hòa giữa quyền tự do sáng tạo và trách nhiệm với lịch sử, Hội đồng đưa ra các kiến nghị: Các đơn vị sản xuất, phát hành cần công khai, minh bạch cơ sở tư liệu đối với các chi tiết liên quan đến các nhân vật lịch sử; có hình thức giải thích, đính chính hoặc chú thích rõ ràng cho nội dung hư cấu dễ gây hiểu nhầm. Đặc biệt, nếu tác phẩm sử dụng nhiều yếu tố sáng tạo không thể chứng minh bằng nguồn tư liệu đáng tin cậy, Hội đồng kiến nghị các tác giả cân nhắc thay đổi tên nhân vật để tránh nhầm lẫn với nhân vật lịch sử có thật, đồng thời bảo đảm phù hợp với quy định pháp luật và đạo đức nghề nghiệp trong hoạt động nghệ thuật.
Khẳng định tôn trọng tự do sáng tạo nhưng bảo vệ danh dự tiền nhân
Kết thúc thông báo, Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam khẳng định luôn tôn trọng quyền tự do sáng tạo nghệ thuật và đánh giá cao những tác phẩm góp phần lan tỏa giá trị lịch sử, văn hóa dân tộc. Tuy nhiên, Hội đồng nhấn mạnh trách nhiệm bảo vệ danh dự của các bậc tiền nhân và gìn giữ tính trung thực của lịch sử trước những diễn giải thiếu căn cứ hoặc có nguy cơ gây hiểu lầm trong xã hội. Thông cáo do ông Nguyễn Phước Bửu Nam, Chủ tịch Hội đồng, ký ban hành.
