ChangXin Memory Technologies (CXMT), niềm hy vọng chip nhớ của Trung Quốc, chính thức khởi động đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) được mong đợi nhất năm 2026. Đợt niêm yết tại Thượng Hải dự kiến nhận đăng ký từ 16/7, mục tiêu huy động 29,5 tỷ NDT (khoảng 4,4 tỷ USD). Các nhà phân tích dự báo giá trị thị trường của CXMT có thể đạt tới 3.000 tỷ NDT, đưa doanh nghiệp này vào nhóm công ty công nghệ niêm yết đắt giá nhất Trung Quốc.
Hành trình từ nhà kho Thung lũng Silicon đến đế chế chip nhớ
Sự kiện IPO là cột mốc lớn với nhà sáng lập Zhu Yiming (Chu Nhất Minh). Năm 2018, ông tuyên bố không nhận lương tại CXMT cho đến khi dự án có lãi, điều công ty thực hiện được vào năm ngoái. Sinh năm 1972 tại Diêm Thành (tỉnh Giang Tô), ông theo học Vật lý tại Đại học Thanh Hoa năm 1989. Cuối những năm 1990, viết code thuê tại Trung Quan Thôn, ông kiếm 300.000 NDT/năm, trong khi thu nhập bình quân chỉ khoảng 10.000 NDT.
Nhận thấy Trung Quốc phụ thuộc hoàn toàn vào IC nhập khẩu, ông sang Mỹ học thạc sĩ kỹ thuật điện tại Đại học Bang New York ở Stony Brook, rồi đầu quân cho MoSys năm 2001. Hơn 20 năm trước, khi còn là kỹ sư tại Thung lũng Silicon, ông dự báo trung tâm chip nhớ toàn cầu sẽ dịch chuyển từ Mỹ sang Nhật Bản, Hàn Quốc và cuối cùng là Trung Quốc đại lục. "Đã đến lúc Trung Quốc đóng vai trò trong ngành này", ông viết trong email gửi nhà đầu tư. Tham vọng: "Trở thành nhà thiết kế và sản xuất chip nhớ lớn nhất Trung Quốc".
Từ GigaDevice đến CXMT: Ván cược tỷ đô
Mùa hè 2004, ông nghỉ việc thành lập GigaDevice với sự hỗ trợ từ Li Jun. Li kết nối Zhu với nhà đầu tư mạo hiểm Hsun K Chou, được hỗ trợ 100.000 USD và cho thuê nhà kho giá rẻ. Zhu cùng kỹ sư Shu Qingming biến bản thiết kế thành chip nhớ hoạt động. Năm 2005, huy động 920.000 USD từ cựu sinh viên Thanh Hoa, đưa GigaDevice về Bắc Kinh. Công ty niêm yết tại Thượng Hải tháng 8/2016.
Năm 2016, ông bắt tay với chính quyền thành phố Hợp Phì (tỉnh An Huy) khởi động dự án DRAM CXMT, tiêu tốn hàng tỷ USD xây nhà máy. Năm 2018, ông rời GigaDevice, làm Chủ tịch kiêm CEO CXMT, cam kết không lương. Để giảm rủi ro pháp lý, ông mua bằng sáng chế từ Qimonda, nhà sản xuất chip Đức phá sản. Năm 2019, CXMT sản xuất lô chip thương mại đầu tiên.
Bùng nổ nhờ AI và thách thức từ 'ông lớn'
Sau nhiều năm lỗ đầu tư, CXMT thay đổi nhờ bùng nổ trung tâm dữ liệu AI. Quý 1 năm nay, lợi nhuận ròng 33 tỷ NDT, doanh thu tăng hơn 8 lần lên 50,8 tỷ NDT (so với lỗ 2,8 tỷ NDT cùng kỳ năm ngoái). Apple được cho là thử nghiệm chip CXMT cho thiết bị tại Trung Quốc. Tính đến quý IV/2025, CXMT chiếm 7,67% thị phần DRAM toàn cầu, là nhà sản xuất lớn thứ tư thế giới theo doanh thu.
Dù thành công, Zhu Yiming đối mặt thách thức: Samsung, SK Hynix, Micron kiểm soát hơn 90% thị trường DRAM, dẫn trước về công nghệ. CXMT cần đổ vốn lớn vào sản xuất, vượt qua chu kỳ biến động giá và lệnh hạn chế thiết bị bán dẫn. Từ kỹ sư tự lo kỹ thuật, vốn, khách hàng, ông quản lý tập đoàn gần 19.300 nhân sự cuối năm 2025. Trả lời tạp chí Đại học Thanh Hoa, ông đúc kết: "Điều quan trọng nhất trong khởi nghiệp là phải sống sót".
