Vở kịch lịch sử vẫn sống sau gần 4 năm
Gần 4 năm sau ngày ra mắt vào tháng 10/2023, vở diễn "Huyền thoại tuổi thanh xuân" của đạo diễn Lê Quý Dương vẫn tiếp tục hành trình của mình vào mỗi thứ Bảy hàng tuần tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam (36 Lý Thường Kiệt, Hà Nội). Vở kịch kể về 10 nữ thanh niên xung phong hy sinh tại Ngã ba Đồng Lộc đã thu hút hàng nghìn khán giả, từ cựu chiến binh, thanh niên xung phong, đại biểu quốc hội đến học sinh, sinh viên.
Đạo diễn Lê Quý Dương chia sẻ: "Làm kịch lịch sử, điều khó nhất là phải có tính đương đại. Nếu làm giống như lịch sử nguyên bản thì làm làm gì? Tuy nhiên, cũng không được xuyên tạc hay bịa đặt, bóp méo lịch sử". Ông nhấn mạnh phải tìm ra những bài học hiện đại sâu sắc và có giá trị đương thời từ câu chuyện lịch sử.
Cảnh kê khai tài sản gây xúc động
Một trong những cảnh chủ đạo của vở diễn là khi các cô gái thực hiện cuộc "kê khai tài sản cá nhân" và bày tỏ ước vọng để lại nếu chẳng may không có ngày trở về. "Tài sản" của các cô là chiếc lồng gà, chiếc lược, cuốn sổ, vạt tóc cho người yêu, hay những mầm cây bồ kết với ước vọng giản dị là mong có người tiếp tục chăm bón. Những tài sản không có giá trị vật chất nhưng giàu tính biểu tượng, khiến khán giả rơi nước mắt.
Đạo diễn Lê Quý Dương nói: "Sự hi sinh của 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc đã được đánh đổi để chúng ta được sống trong hòa bình. Một câu chuyện lịch sử nhưng vẫn đang là câu chuyện đầy tính thời sự của hôm nay khi mà ở đâu đó trên thế giới này, có những đất nước phụ nữ vẫn đang phải cầm súng ra trận".
Sân khấu trải nghiệm chân thực
Không đi vào miêu tả sự kiện quen thuộc, đạo diễn chọn khai thác chiều sâu cảm xúc và những tình tiết đời thường: tình yêu thương, ý chí quật cường, sự hồn nhiên trong trẻo của tuổi đôi mươi, nhưng cũng có cảm xúc sợ hãi, yếu đuối, bồng bột và nỗi niềm cá nhân. Không gian sân khấu tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam được dàn dựng gần gũi, nhiều khi khán giả cảm giác như mình là một phần của sân khấu.
Sau mỗi đêm diễn đều có màn tương tác với người xem: góp ý, giải đáp câu hỏi hay sẻ chia cảm xúc. Đạo diễn chú trọng tính chân thực đến mức đất và những quả bồ kết làm đạo cụ được lấy từ chính Ngã ba Đồng Lộc. Vỏ quả bom do nhà văn Nguyễn Ngọc Tiến từng mang về từ mảnh đất lịch sử đã trao tặng lại cho đoàn. "Tôi tin rằng mỗi tấc đất, sự vật ở đây đều có tính thiêng, để diễn viên cảm nhận rằng các em đang diễn không chỉ cho khán giả mà còn cả cho các cô xem", đạo diễn chia sẻ.
Diễn viên không chuyên và hành trình tri ân
Dàn diễn viên được chọn từ những bạn trẻ không phải diễn viên sân khấu chuyên nghiệp. Đạo diễn tổ chức một chuyến đi cho 10 diễn viên về nơi các cô đã hy sinh, ra mộ thắp hương để cảm nhận. "Tôi chọn diễn viên nhưng không chọn nhân vật, mà chính các cô 'chọn' các em và các em cũng là người chọn nhân vật mà mình thấy phù hợp nhất", ông nói. Nhờ sự hướng dẫn của đạo diễn, các diễn viên không chuyên đã sống trong cảm xúc của các nữ thanh niên xung phong vào mỗi tối cuối tuần, giúp họ hiểu hơn về lịch sử và ý thức trách nhiệm thời đại.
Đạo diễn Lê Quý Dương cho biết ông đang nghiên cứu, viết kịch bản và dàn dựng chuỗi chương trình sân khấu trải nghiệm trên các "tọa độ lửa" trong thời kỳ chiến tranh dọc theo chiều dài đất nước, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày thương binh liệt sĩ năm 2027. Cùng với Ngã ba Đồng Lộc là đất thép Củ Chi và sắp tới là chương trình tưởng nhớ 11 thanh niên xung phong, dân quân đã hy sinh làm nên huyền thoại Truông Bồn. "Họ cũng như 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc, đều hy sinh lúc tuổi đời chỉ 17 đến 22 tuổi", ông nói.
Vở diễn đã có sức lan tỏa quốc tế với nhiều hình thức dàn dựng tại Bangladesh, Philippines và được giới thiệu rộng rãi tại hơn 80 quốc gia thành viên của Hiệp hội Sân khấu Thế giới. Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày thương binh liệt sĩ, chương trình sẽ công diễn miễn phí trong 3 ngày 25-26-27/7 vào hồi 20:00 tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam (36 Lý Thường Kiệt, phường Cửa Nam, Hà Nội). Sau đợt biểu diễn tri ân, chương trình sẽ được biểu diễn định kỳ vào các tối thứ Bảy hàng tuần tại bảo tàng.
