NSND Tự Long: Hành trình từ thợ mộc, lơ xe đến Đại tá, Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội
Trước khi đạt được danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân, mang quân hàm Đại tá và giữ vị trí Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội, NSND Tự Long đã trải qua một tuổi thơ đầy vất vả với nhiều nghề mưu sinh khác nhau. Anh từng làm thợ mộc, phụ hồ, lơ xe và thậm chí chạy xe ôm để kiếm sống. Những năm tháng khó khăn này đã góp phần định hình nên con người và sự nghiệp của nam nghệ sĩ tài năng.
Tuổi thơ nghèo khó và những ngày tháng mưu sinh
NSND Tự Long sinh năm 1973 trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật lâu đời. Bố anh là NSƯT Vũ Tự Lẫm (nghệ danh Hai Lẫm), từng là Trưởng đoàn Quan họ Bắc Ninh trong những ngày đầu thành lập, còn mẹ là Nguyễn Thị Phức (nghệ danh Minh Phức). Dù được sinh ra trong môi trường nghệ thuật, tuổi thơ của Tự Long lại gắn bó nhiều với bà nội vì bố mẹ thường xuyên đi diễn xa.
Thời kỳ bao cấp, cuộc sống thiếu thốn đã để lại trong anh nhiều ký ức sâu đậm. Mỗi lần được theo bố mẹ đi biểu diễn, Tự Long chỉ mong đến lúc trở về để được thưởng thức một bát phở nóng. Mặc dù từ nhỏ đã quen thuộc với các làn điệu dân ca, anh lại không mặn mà với việc nối nghiệp cha mẹ. Bố mẹ anh cũng lo lắng rằng con trai theo nghề sẽ phải chịu nhiều vất vả, bởi thời đó, nhiều người quan niệm nghệ sĩ thường bị lãng quên khi hết tuổi thanh xuân.
Vì vậy, Tự Long quyết định theo học Trường Trung cấp Xây dựng Bắc Ninh, khoa Mộc dân dụng và nuôi mộng xuất khẩu lao động để đổi đời. Trong quãng thời gian này, anh đã làm đủ nghề từ thợ mộc, lơ xe, phụ hồ xách vữa đến chạy xe ôm và bán kem để kiếm sống, đồng thời gửi tiền về phụ giúp gia đình. Nam nghệ sĩ từng kể rằng anh có bằng thợ mộc bậc 3/7, ngày ngày đi ghép cốp pha tại các công trình, và có lần suýt bị cưa vào chân, may mắn không đứt gân.
Bước ngoặt đến với nghệ thuật
NSND Tự Long chia sẻ: "Chờ mãi không được gọi đi xuất khẩu lao động nên ông chú thấy chơi rảnh quá bảo lên đoàn Chèo Bắc Giang đi học. Lên đó tôi học Trung cấp Nghệ thuật của tỉnh. Sau đó tôi ra Thủ đô học Trung cấp Chèo của trường Sân khấu điện ảnh". Từ đây, anh bắt đầu gắn bó với con đường nghệ thuật, một quyết định đã thay đổi cuộc đời anh mãi mãi.
Thời sinh viên, anh vẫn phải tự xoay xở kiếm sống và trả tiền học phí vì gia đình không dư dả. Nam nghệ sĩ khi ấy làm đủ nghề để có tiền theo đuổi đam mê, kể cả làm MC cho một quán cà phê. Nhìn lại chặng đường đã qua, Tự Long cho rằng những năm tháng vất vả chính là điều giúp anh trân trọng cuộc sống hơn. Anh từng chia sẻ rằng chính tuổi thơ thiếu thốn và những ngày lao động nặng nhọc đã tạo nên một con người sống nặng tình, luôn gắn bó với quê hương và gia đình.
Sự nghiệp thăng hoa và những thành tựu đáng nể
Năm 1999, Tự Long đầu quân cho đoàn chèo Tổng cục Hậu cần, sau này là Nhà hát Chèo Quân đội. Với những cống hiến không mệt mỏi cho nghệ thuật, anh được phong danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú vào năm 2012 và danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân vào năm 2015. Đến năm 2020, anh được phong quân hàm Đại tá. Năm 2014, anh được bổ nhiệm làm Phó Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội, và cuối năm 2024, anh chính thức trở thành Giám đốc của nhà hát này.
Dưới sự dẫn dắt của anh, Nhà hát Chèo Quân đội liên tục gặt hái những thành tích vang dội. Không chỉ thành công trên sân khấu truyền thống, NSND Tự Long còn được đông đảo khán giả biết đến khi tham gia chương trình Gặp nhau cuối tuần từ năm 2000, kết hợp ăn ý với NSND Xuân Bắc. Bộ đôi nhanh chóng tạo dấu ấn mạnh mẽ, trở thành gương mặt quen thuộc của làng hài miền Bắc.
Sau đó, anh tiếp tục ghi dấu trong chương trình Gặp nhau cuối năm – Táo quân, với nhiều vai Táo được khán giả yêu thích như Táo Mạng, Táo Môi trường hay Táo Xã hội. Điểm đặc biệt trong các vai diễn của Tự Long là sự kết hợp giữa duyên hài và khả năng hát chèo, tạo nên một màu sắc riêng hiếm có.
Năm 2024, Tự Long tham gia chương trình Anh trai vượt ngàn chông gai và gây chú ý trên mạng xã hội. Dù là nghệ sĩ lớn tuổi nhất chương trình, NSND Tự Long vẫn tạo dấu ấn bằng những tiết mục đậm chất dân gian, nhận được sự nể trọng từ đồng nghiệp và khán giả. Sau chương trình, anh sở hữu lượng fan đông đảo cùng nhiều giải thưởng danh giá.
Cuối năm 2025, NSND Tự Long bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ chuyên ngành Lý luận và Lịch sử sân khấu với đề tài "Đặc điểm nghệ thuật chèo của Nhà hát Chèo Quân đội". Đây là một minh chứng cho sự nghiêm túc và đam mê học thuật của anh trong lĩnh vực nghệ thuật.
Tổ ấm hạnh phúc bên nữ Thiếu tá xinh đẹp
Bên cạnh sự nghiệp nghệ thuật rực rỡ, NSND Tự Long còn có một tổ ấm hạnh phúc bên bà xã Nguyễn Minh Nguyệt. Hai người kết hôn năm 2015 sau một thời gian tìm hiểu. Vợ nam nghệ sĩ kém anh 12 tuổi, hiện là giảng viên tại Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội và mang quân hàm Thiếu tá.
Vợ chồng NSND Tự Long có ba người con “đủ nếp đủ tẻ”. Hai con gái đầu được gọi thân mật ở nhà là Táo lớn và Táo nhỏ. Năm 2022, khi bước sang tuổi 50, nam nghệ sĩ tiếp tục đón con trai út chào đời. Cậu bé được nhận xét có gương mặt kháu khỉnh, nhiều nét giống bố.
Chia sẻ về bà xã, anh cho rằng mối lương duyên giữa hai người đến rất tự nhiên, bắt đầu từ sự quý mến rồi dần dần trở thành tình yêu. NSND Tự Long cho biết bà xã là người yêu nghệ thuật và luôn đồng hành, sẻ chia với anh trong mọi việc. Với nam nghệ sĩ, vợ không chỉ là người bạn đời mà còn là hậu phương vững chắc, luôn hết lòng vì chồng con và gia đình.
Hành trình từ một chàng trai nghèo làm đủ nghề mưu sinh đến vị trí Đại tá, Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội của NSND Tự Long là một câu chuyện đầy cảm hứng về sự kiên trì, đam mê và tình yêu nghệ thuật. Anh không chỉ là một nghệ sĩ tài năng mà còn là một người chồng, người cha mẫu mực, luôn biết trân trọng những giá trị gia đình và quê hương.
