iPhone Trong Điện Ảnh: Hai Cách Tiếp Cận Đối Lập Từ Hollywood Đến Việt Nam
Sự xuất hiện của smartphone trên các trường quay quy mô lớn đang dần thay đổi cách thức sản xuất hình ảnh trong ngành công nghiệp giải trí. Một công cụ, nhưng hai cách tiếp cận hoàn toàn khác biệt được thể hiện rõ nét qua bom tấn Hollywood 28 Years Later của đạo diễn Danny Boyle và album trailer HVL của MCK do đạo diễn Việt Nam Phương Vũ thực hiện.
28 Years Later: iPhone Cho Cảm Giác Chân Thực Và Hỗn Loạn
Trong bộ phim 28 Years Later trình chiếu năm 2025, đạo diễn Danny Boyle đã sử dụng iPhone 15 Pro Max để ghi hình. Đây không phải là lần đầu tiên ông lựa chọn thiết bị có độ phân giải thấp để phục vụ mục đích nghệ thuật. Ngay từ phần phim trước đó là 28 Days Later, Boyle đã chọn máy quay Canon XL-1 để đổi lấy sự linh hoạt và tạo cảm giác "found footage" phù hợp với thế giới hậu tận thế.
Theo chia sẻ của đạo diễn, smartphone giúp đoàn phim giữ "dấu chân" nhỏ nhất có thể khi ghi hình trong các môi trường tự nhiên, tránh làm xáo trộn bối cảnh. Những khung hình rung, đôi khi mất nét, không phải là hạn chế kỹ thuật mà là một lựa chọn có chủ đích để tái hiện cảm giác hỗn loạn, cấp bách của nhân vật trong phim.
Boyle còn sáng tạo hơn khi gắn khoảng 20 chiếc iPhone lên một khung bán nguyệt để tạo ra hệ thống mà ông gọi là "bullet time của người nghèo". Hệ thống này cung cấp góc nhìn 180 độ của một hành động, cho phép ekip ghi lại nhiều góc máy cùng lúc, sau đó lựa chọn và cắt ghép trong hậu kỳ để tạo hiệu ứng "time-slice" - nơi chuyển động bị phân mảnh theo thời gian.
Album Trailer HVL: Xây Dựng Không Gian 360 Độ Tương Tác
Trong khi đó, tại Việt Nam, đạo diễn Phương Vũ và studio Antiantiart đã sử dụng 8 chiếc iPhone 17 Pro để thực hiện trailer cho album HVL của rapper MCK. Cách tiếp cận của nhóm hoàn toàn khác biệt so với phương pháp của Boyle.
Thay vì tập trung vào việc "đóng băng" thời gian như trong 28 Years Later, Antiantiart kết nối tất cả camera thành một vòng tròn để tạo ra một không gian liên tục 360 độ. Hệ thống này được thiết kế để ghi lại toàn bộ dòng thời gian thực, sau đó ghép lại thành một môi trường mà người xem có thể tương tác và quan sát theo nhiều hướng khác nhau.
Phương Vũ phân tích rõ sự khác biệt: "Bullet Time là kiểu ghi một khoảnh khắc hoặc một chuỗi chuyển động rồi 'đóng băng' nó lại. Còn ở đây, mục đích hoàn toàn khác: tụi em kết nối các iPhone thành một vòng tròn để tạo ra không gian 360 độ mà người xem có thể tương tác. Hai hướng tiếp cận này khác nhau từ mục đích đến kỹ thuật".
Những Thách Thức Kỹ Thuật Và Sáng Tạo
Sự khác biệt về mục đích dẫn đến những cách triển khai kỹ thuật hoàn toàn khác biệt. Với Boyle, các camera có thể hoạt động tương đối độc lập, và phần lớn hiệu ứng được quyết định trong khâu hậu kỳ. Trong khi đó, với Phương Vũ, toàn bộ hệ thống 8 camera phải vận hành như một khối thống nhất ngay từ lúc bấm máy.
Khối lượng tính toán cho dự án của Phương Vũ là rất lớn, với thời gian tiền kỳ lên đến gần 6 tháng. Khoảng cách của 8 chiếc camera phải được tính toán chuẩn xác cho ba diễn viên. Nếu làm một vòng tròn rộng lớn với nhiều iPhone hơn, việc kiểm soát sẽ trở nên khó khăn và làm loãng cường độ cảm xúc. Ngược lại, nếu rút gọn số lượng thiết bị, khoảng cách giữa các góc nhìn bị kéo giãn, tạo những "lỗ hổng" dữ liệu không thể vá lại trong quá trình ghép hình 360 độ.
Đạo diễn Hollywood có thể tự do cắt cảnh liên tục để tạo nhịp điệu và cảm giác hỗn loạn, trong khi ở dự án này, Phương Vũ gần như tự loại bỏ đặc quyền đó. Góc máy bị cố định, số lần cắt được giữ ở mức tối thiểu, buộc phải giải bài toán về khoảng cách và chuyển động để diễn viên di chuyển giữa các camera mà không tạo ra điểm "đứt" khi ghép hình.
Khi Công Nghệ Trở Thành Phương Tiện Kể Chuyện
Từ một bài toán thuần kỹ thuật, câu chuyện dần chuyển sang cách mỗi ekip nhìn nhận vai trò của camera trong quá trình kể chuyện. Một bên cố gắng khiến nó trở nên vô hình để tăng cảm giác chân thực, bên còn lại biến chính hệ thống camera thành một phần của trải nghiệm hình ảnh.
"Công nghệ này nằm trong túi của tất cả mọi người", Boyle nhấn mạnh, cho thấy việc ghi hình không còn là đặc quyền của những hệ thống máy quay đắt tiền. Ở một góc nhìn khác, câu chuyện của Phương Vũ lại là minh chứng cụ thể cho điều đó. Trước khi thực hiện hệ thống 8 iPhone 17 Pro, đạo diễn cũng từng quay MV bằng iPhone 16 Pro Max - một lựa chọn mà anh nói đùa là "vì cũng nghèo, không có tiền".
Ngày càng nhiều MV, phim ngắn và thậm chí cả các sản phẩm điện ảnh quốc tế được thực hiện bằng iPhone, từ những thử nghiệm độc lập đến các chiến dịch "Shot on iPhone" của Apple. Khi phần cứng ngày càng mạnh và hệ sinh thái ngày càng hoàn thiện, smartphone dần trở thành một nền tảng sản xuất hình ảnh linh hoạt, mở ra vô số khả năng sáng tạo cho những người làm nghệ thuật.
